پڑھیے› دفتر ۱› خلیفہ کا تحفہ قبول کرنا اور اس تحفے اور اس گھڑے سے کمال بے نیازی کے ساتھ عطاء فرمانا› بیت ۲۹۲۶
M1:2926 — هر که چون هندویِ بد سودایی است / روز عرضش نوبت رسوایی است
M1:2926
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
کسی که باطن و سرشتی زشت و تاریک دارد، در روز قیامت که همه چیز آشکار میشود، ناگزیر رسوا و بیآبرو خواهد شد.
مولانا در این بیت، سرنوشت انسانهای بدنهاد را در روز قیامت به تصویر میکشد. او «روز عرض» را که همان روز حسابرسی نهایی است، به یک بازرسی بزرگ تشبیه میکند که در آن هر کس باید باطن و حقیقت وجود خود را عرضه کند. در این روز، دیگر ظواهر و نقابها کارساز نیست.
شخصی که درونی پلید و «سودایی» دارد، مانند غلامی زشترو و بدخو («هندوی بد سودایی») است که وقتی او را برای نمایش و فروش عرضه میکنند، جز زشتی و عیب چیزی برای نشان دادن ندارد. چنین فردی در آن روز بزرگ، که روز تجلی زیباییها و کمالات است، هیچ راهی جز رسوایی و شرمساری نخواهد داشت. ابیات بعدی این تمثیل را با تقابل گل و خار ادامه میدهند: کسی که باطنش گلستان است، بهار (قیامت) فصل شکوفایی اوست، اما آنکه خار است، از بهار میترسد و آرزوی خزان میکند تا زشتیاش در کنار زیبایی گلها آشکار نشود.
- هندویِ بد سودایی
- در ادبیات قدیم، «هندو» گاهی به معنای غلام یا نگهبان به کار میرفت. «سودایی» نیز به کسی میگفتند که طبعی تیره و مالیخولیایی دارد. این ترکیب کنایه از انسانی با باطن زشت، سرشت پلید و طبیعتی فاسد است.
- روز عرض
- روز عرضه کردن، روز نمایش. در اینجا به معنای روز قیامت و حسابرسی است که در آن باطن و اعمال هر فردی آشکار و عرضه میشود.
- نوبت
- زمان، هنگام، فرصت.
- رسوایی
- بیآبرویی، بدنامی، فضیحت.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.