Read› Daftar 1› On the characteristics of the Master and obedience to him› beyt 2962
M1:2962 — دشمن راهست خر مست علف / ای که بس خر بنده را کرد او تلف
M1:2962
Meaning · به زبانِ تو — Your language · AI
نفس اماره که شیفتهٔ لذتهای مادی است، دشمن اصلی سلوک معنوی است و انسانهای بسیاری را از مسیر حقیقت منحرف و هلاک کرده است.
مولانا در این بخش از مثنوی، نفس اماره (نفس سرکش) را به خری تشبیه میکند که تنها به دنبال علفزار و ارضای غرایز خود است. این «خر» نماد جنبهٔ حیوانی و مادی وجود انسان است که همواره او را به سمت لذتهای دنیوی و غفلت از مسیر معنوی میکشاند.
این بیت یک هشدار جدی است: این خرِ نفس، که از «علف» لذتهای زودگذر «مست» شده، دشمن شماره یکِ «راه» حقیقت است. او مسافر این راه نیست، بلکه مانع و راهزن است. مولانا سپس با خطاب قرار دادن سالک («ای که...»)، به او یادآوری میکند که این دشمن را دستکم نگیرد، زیرا همین نفس سرکش، انسانهای بسیار («بس خر بنده») را در طول تاریخ گمراه و «تلف» کرده است. یعنی این یک مبارزهٔ شخصی و جدید نیست، بلکه نبردی ازلی میان روح و نفس است که قربانیان بیشماری داشته است.
بنابراین، پیام اصلی بیت این است که برای پیمودن راه معنوی، اولین و مهمترین قدم، مهار کردن این دشمن درونی است. بدون شناخت و کنترل نفس، هر تلاشی برای سلوک به بیراهه خواهد رفت، همانطور که در ابیات قبل و بعد، مولانا توصیه میکند که باید افسار این خر را به دست یک راهدان (پیر) سپرد و حتی برخلاف میل او حرکت کرد.
- خر مست علف
- نفس اماره که شیفته و سرمست لذتهای مادی و دنیوی است.
- بس
- بسیار، خیلی زیاد.
- خر بنده
- بندهای که اسیر نفس خود شده؛ کنایه از انسان غافل.
- تلف
- تباه کردن، هلاک کردن، نابود ساختن.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.