O'qishDaftar 1

Daftar 1 · 4013 bayt · 172 bo'lim

دفتر اول

Book I

دیباچهٔ دفتر اوّل · عربی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ هذا کِتابُ المثنوی وَ هُوَ اُصولُ اُصولِ اُصولِ الدّینِ فی کَشْفِ اَسرارِ الوصولِ و الیَقینِ، وَ هُوَ فِقهُ اللهِ الاَکْبَرُ وَ شَرَعُ اللهِ الاَزْهَرُ وَ بُرهانُ اللهِ الاَظْهَرُ، مَثَلُ نُورِهِ کَمِشْکاةٍ فیها مِصباحٌ یُشْرِقُ اِشراقاً اَنْوَرَ مِنَ الاصباحِ، و هُوَ جِنانُ الجَنانِ ذوالعُیونِ و الاَغْصانِ، مِنْها عَیْنٌ تُسَمَّی عِنْدَ اَبْناءِ هذا السَّبیلِ سَلْسَبیلاً وَ عِنْدَ اَصْحابِ المَقاماتِ وَ الْکَراماتِ خَیْرَ مَقاماً وَ اَحْسَنُ مَقیلاً الاَبرارُ فیهِ یَأکُلونَ و یَشْرَبونَ و الاَحرارُ مِنْهُ یَفرَحونَ وَ یَطْرَبونَ وَ هُوَ کَنیلِ مِصْرَ شرابٌ لِلصّابرینَ وَ حَسْرةٌ عَلی آلِ فِرعونَ وَ الْکافرینَ کَما قالَ تَعالی یُضِلُّ بِهِ کَثیراً وَ یَهدی بِهِ کَثیراً وَ اِنَّهُ شِفاءُ الصُّدورِ وَ جِلاءُ الاَحْزانِ وَ کَشّافُ القُرآن وَسَعَةُ الاَرْزاقِ وَ تَطییبُ الاَخْلاقِ بِاَیْدی سَفَرَةٍ کِرامٍ بَرَرَةٍ یَمْنَعونَ أنْ لایَمَسَّهُ الّا الْمُطَهَّرونَ، تَنْزیلٌ مِنْ رَبِّ العالَمین لایأتیهِ الباطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ وَ اللهُ یَرْصُدُهُ وَ یَرْقُبُهُ وَ هُوَ خَیْرٌ حافِظاً وَ هُوَ اَرْحَمُ الرّاحِمینَ وَ لَهُ اَلقابٌ اُخَرُ لَقَّبَهُ الله تَعالی وَ اقْتَصَرْنا عَلی هذا القَلیلِ وَ القَلیلُ یَدُلُّ عَلی الکَثیرِ وَ الجُرْعَةُ تَدُلُّ عَلی الْغَدیرِ وَ الْحَفْنَةُ تَدُلُّ عَلی الْبَیْدَرِ الکَبیر یَقُولُ الْعَبْدُ الضَّعیفُ الْمُحتاجُ اِلی رَحْمَةِ اللهِ تَعالی مُحَمَّدُ بنِ مُحَمّدِ بنِ الْحُسَینِ البَلْخی تَقَبَّلَ اللهُ مِنْهُ اِجْتَهَدْتُ فی تَطْویلِ المَنْظومِ المَثْنویّ الْمُشْتَمَل عَلی الغَرائِبِ وَ النّوادِرِ وَ غُرَرِ الْمَقالاتِ وَ دُرَرِ الدَّلالاتِ وَ طَریقةِ الزُهّادِ وَ حَدیقةِ الْعُبّادِ قَصیرةُ المَبانی کَثیرةُ الْمَعانی لاِستِدعاءِ سَیِّدی وَ سَنَدی وَ مُعْتَمَدی وَ مَکانِ الرّوحِ مِنْ جَسَدی وَ ذَخیرَةِ یَومی وَ غَدِی وُ هُوَ الشَّیْخُ قُدْوَةُ العارفینَ اِمامُ الْهُدَی وَ الیقینِ مُغیثُ الْوَری اَمینُ الْقُلوبِ وَ النُّهَی وَدیعَةُ اللهِ بَینَ خَلیقَتِهِ وَ صَفْوَتِهِ فی بَریَّتِه وَ وَصایاهُ لِنبَیِّه وَ خَبایاهُ عِنْدَ صَفیِّه، مِفْتاحُ خَزائنِ العَرشِ اَمینُ کُنوزِ الفَرشِ اَبوالفَضائل حُسامِ الحَقِّ وَ الدّینِ حَسَنُ بنِ مُحَمّدِ بنِ حَسَن اَلْمَعروف بِابنِ اَخِی تُرْک اَبویَزیدِ الوَقتِ جُنیدِ الزَّمانِ صِدّیقُ بْنِ صِدّیقِ بْنِ صِدّیقِ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ وَ عَنْهُمْ اَلاُرْمَویُّ الاَصْلِ الْمُنْتَسَبُ اِلی الشَّیْخِ المُکَرَّمِ بِما قال اَمْسَیْتُ کُردیّاً وَ اَصْبَحْتُ عَرَبیّاً قَدَّسَ اللهُ رُوحَهُ وَ اَرواحَ اَخْلافِهِ فَنِعْمَ السَّلَفُ وَ نِعْمَ الخَلَفُ لُهُ نَسَبٌ اَلْقَتٍ الشَّمْسُ عَلَیهِ رَداءَها وَ حَسَبٌ اَرْخَتِ النُّجومُ لَدَیْهِ اَضْواءَها لَمْ یَزَلْ فِناءُهُم قِبْلَةُ الاِقْبالِ یَتَوَجَّهُ اِلَیْها بَنُو الوُلاةِ وَ کَعْبَةُ الْآمالِ یَطوفُ بِها وُفُودُ العُفاةِ و لازالَ کَذلِکَ ما طَلَعَ نَجْمٌ وَ ذَرَّ شارِقٌ لَیَکونَ مُعْتَصَماً لِاولِی الْبَصائرِ الرَبّانیّینَ الرّوحانیّینَ السَّمائیّینَ العَرْشیّینَ النّوریّینَ السُّکّتِ النُّظّارِ الْغُیَّبِ الحُضّارِ المُلُوکِ تَحْتَ الاَطْمارِ اَشْرافُ القَبائِل اَصْحابُ الفَضائِل اَنْوارُ الدَلائِل آمّین یا رَبَّ العالَمینَ وَهذا دُعاءٌ لایُرَدُّ فَاِنَّهُ دُعاءٌ لِاَصْنافِ البَریّةُ شامِلٌ وَ الْحَمدُ لِلّهِ وَحْدَهُ وَ صَلَّی اللهُ عَلی سَیِّدِنا مُحَمّدٍ وَ آلِهِ وَ عِتْرَتِهِ الطَّیّبینَ الطّاهِرینَ وَ حَسْبُنا اللهُ وَ نِعْمَ الوَکیلْ.

yoki o'z tilingizda o'qing:

mavjud
❋ ❋ ❋
  1. 001 بخش ۱ - سرآغازKirish 34 bayt
  2. 002 بخش ۲ - عاشق شدن پادشاه بر کنیزک رنجور و تدبیر کردن در صحت اوPodshohning bemor kanizakka oshiq bo'lishi va uni davolashga urinishi 20 bayt
  3. 003 بخش ۳ - ظاهر شدن عجز حکیمان از معالجهٔ کنیزک و روی آوردن پادشاه به درگاه اله و در خواب دیدن او ولیی راHakimlarning kanizakni davolashga ojizligi va podshohning Allohga yuzlanib, tushida bir avliyoni ko'rishi 23 bayt
  4. 004 بخش ۴ - از خداوند ولی‌ّ التوفیق در خواستن توفیق رعایت ادب در همه حالها و بیان کردن وخامت ضررهای بی‌ادبیAllohdan har qanday holatda ham odobga rioya qilishga muvaffaqiyat tilash va beodoblikning yomon oqibatlarini bayon etish 16 bayt
  5. 005 بخش ۵ - ملاقات پادشاه با آن ولی که در خوابش نمودندPodshohning tushida ko'rgan avliyo bilan uchrashishi 9 bayt
  6. 006 بخش ۶ - بردن پادشاه آن طبیب را بر بیمار تا حال او را ببیندPodshohning u tabibni bemorning ahvolini ko'rish uchun olib borishi 42 bayt
  7. 007 بخش ۷ - خلوت طلبیدن آن ولی از پادشاه جهت دریافتن رنج کنیزکAvliyoning kanizakning dardini aniqlash uchun podshohdan xoli qolishni so'rashi 38 bayt
  8. 008 بخش ۸ - دریافتن آن ولی رنج را و عرض کردن رنج او را پیش پادشاهAvliyoning dardni topishi va uning azobini podshohga bayon etishi 3 bayt
  9. 009 بخش ۹ - فرستادن پادشاه رسولان به سمرقند به آوردن زرگرPodshohning Samarqandga zargar olib kelish uchun elchilar yuborishi 37 bayt
  10. 010 بخش ۱۰ - بیان آنک کشتن و زهر دادن مرد زرگر به اشارت الهی بود نه به هوای نفس و تأمّل فاسدZargarni o'ldirish va zaharlash ilohiy ishora bilan bo'lganini, nafs va buzuq fikr bilan emasligini bayon etish 25 bayt
  11. 011 بخش ۱۱ - حکایت بقال و طوطی و روغن ریختن طوطی در دکانBaqqol va to'tining hikoyasi va to'tining do'konga yog' to'kib yuborishi 79 bayt
  12. 012 بخش ۱۲ - داستان آن پادشاه جهود کی نصرانیان را می‌کشت از بهر تعصبYahudiy podshohining nasroniylarni taassub tufayli o'ldirishi haqidagi qissa 14 bayt
  13. 013 بخش ۱۳ - آموختن وزیر مکر پادشاه راVazirning podshohga makkorlikni o'rgatishi 10 bayt
  14. 014 بخش ۱۴ - تلبیس وزیر با نصاریVazirning nasroniylar bilan hiylasi 15 bayt
  15. 015 بخش ۱۵ - قبول کردن نصاری مکر وزیر راNasroniylarning vazirning makkorligini qabul qilishi 8 bayt
  16. 016 بخش ۱۶ - متابعت نصاری وزیر راNasroniylarning vazirga ergashishi 38 bayt
  17. 017 بخش ۱۷ - قصهٔ دیدن خلیفه لیلی راXalifaning Laylini ko'rgan qissasi 30 bayt
  18. 018 بخش ۱۸ - بیان حسد وزیرVazirning hasadining bayoni 9 bayt
  19. 019 بخش ۱۹ - فهم کردن حاذقان نصاری مکر وزیر راHozir nasroniylarning vazir makkorligini tushunishi 9 bayt
  20. 020 بخش ۲۰ - پیغام شاه پنهان با وزیرPodshohning vazirga yashirin xabari 4 bayt
  21. 021 بخش ۲۱ - بیان دوازده سبط از نصاریNasroniylarning o'n ikki qabilasining bayoni 5 bayt
  22. 022 بخش ۲۲ - تخلیط وزیر در احکام انجیلVazirning Injil hukmlarida xato qilishlari 37 bayt
  23. 023 بخش ۲۳ - در بیان آنک این اختلافات در صورت روش است نی در حقیقت راهBu ixtiloflarning tashqi ko'rinishda ekanligi, haqiqatda yo'lning emasligini bayon etish 21 bayt
  24. 024 بخش ۲۴ - بیان خسارت وزیر درین مکرVazirning bu makkorlikdagi zarari bayoni 28 bayt
  25. 025 بخش ۲۵ - مکر دیگر انگیختن وزیر در اضلال قومVazirning qavmni adashtirish uchun boshqa bir makkorlik qilishi 16 bayt
  26. 026 بخش ۲۶ - دفع گفتن وزیر مریدان راVazirning muridlarni haydashlari 13 bayt
  27. 027 بخش ۲۷ - مکر کردن مریدان کی خلوت را بشکنMuridlarning xilvatni buzish uchun makkorlik qilishi 13 bayt
  28. 028 بخش ۲۸ - جواب گفتن وزیر کی خلوت را نمی‌شکنمVazirning xilvatni buzmasligini aytib javob berishi 4 bayt
  29. 029 بخش ۲۹ - اعتراض مریدان در خلوت وزیرMuridlarning vazir xilvatiga e'tirozi 48 bayt
  30. 030 بخش ۳۰ - نومید کردن وزیر مریدان را از رفض خلوتVazirning muridlarni xilvatni tark etishdan umidsizlantirishi 7 bayt
  31. 031 بخش ۳۱ - ولی عهد ساختن وزیر هر یک امیر را جداجداVazirning har bir amirni alohida valiahd etib tayinlashlari 12 bayt
  32. 032 بخش ۳۲ - کشتن وزیر خویشتن را در خلوتVazirning xilvatda o'zini o'ldirishi 6 bayt
  33. 033 بخش ۳۳ - طلب کردن امت عیسی علیه‌السلام از امرا کی ولی عهد از شما کدامستIso alayhissalom ummatining amirlardan valiahd kimligini so'rashi 28 bayt
  34. 034 بخش ۳۴ - منازعت امرا در ولی عهدیAmirlar o'rtasida valiahdlik borasida nizo 31 bayt
  35. 035 بخش ۳۵ - تعظیم نعت مصطفی صلی الله علیه و سلم کی مذکور بود در انجیلInjilda zikr etilgan Mustafo sollallohu alayhi vasallamning sifatini ulug'lash 13 bayt
  36. 036 بخش ۳۶ - حکایت پادشاه جهود دیگر کی در هلاک دین عیسی سعی نمودIso dinini yo'q qilishga uringan boshqa bir yahudiy podshohining hikoyasi 29 bayt
  37. 037 بخش ۳۷ - آتش کردن پادشاه جهود و بت نهادن پهلوی آتش کی هر که این بت را سجود کند از آتش برستYahudiy podshohining olov yoqib, uning yoniga but qo'yishi va butga sajda qilgan kishining olovdan qutqarilishini aytishi 14 bayt
  38. 038 بخش ۳۸ - به سخن آمدن طفل درمیان آتش و تحریض کردن خلق را در افتادن بآتشChaqaloqning olov ichida gapirishi va odamlarni olovga tashlanishga undashi 29 bayt
  39. 039 بخش ۳۹ - کژ ماندن دهان آن مرد کی نام محمّد را صلی‌الله علیه و سلّم بتَسخر خواندMuhammad sallallohu alayhi vasallamning ismini istehzo bilan aytgan odamning og'zining qiyshiq qolishi 11 bayt
  40. 040 بخش ۴۰ - عتاب کردن آتش را آن پادشاه جهودYahudiy podshohining olovni tanbeh qilishi 46 bayt
  41. 041 بخش ۴۱ - طنز و انکار کردن پادشاه جهود و قبول ناکردن نصیحت خاصان خویشYahudiy podshohining istehzo qilishi va inkor etishi, o'z yaqinlarining nasihatini qabul qilmasligi 31 bayt
  42. 042 بخش ۴۲ - بیان توکّل و ترک جهد گفتن نخچیران به شیرYirtqich hayvonlarning sherga tavakkal qilishni va harakatdan voz kechishni aytishi 4 bayt
  43. 043 بخش ۴۳ - جواب گفتن شیر نخچیران را و فایدهٔ جهد گفتنSherning yirtqich hayvonlarga javob berishi va harakatning foydasini aytishi 4 bayt
  44. 044 بخش ۴۴ - ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر جهد و اکتسابYirtqich hayvonlarning tavakkalni harakat va kasbga ustun qo'yishi 4 bayt
  45. 045 بخش ۴۵ - ترجیح نهادن شیر جهد و اکتساب را بر توکّل و تسلیمSherning harakat va kasbni tavakkal va taslimga ustun qo'yishi 3 bayt
  46. 046 بخش ۴۶ - ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر اجتهادYirtqich hayvonlarning tavakkalni harakatga ustun qo'yishi 14 bayt
  47. 047 بخش ۴۷ - ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکّلSherning harakatni tavakkalga ustun qo'yishi 19 bayt
  48. 048 بخش ۴۸ - باز ترجیح نهادن نخچیران توکل را بر جهدYirtqich hayvonlarning yana tavakkalni harakatga ustun qo'yishi 8 bayt
  49. 049 بخش ۴۹ - نگریستن عزراییل بر مردی و گریختن آن مرد در سرای سلیمان و تقریر ترجیح توکّل بر جهد و قلّت فایدهٔ جهدAzroilning bir kishiga qarashi va o'sha kishining Sulaymon saroyiga qochib kirishi hamda tavakkalni harakatga ustun qo'yish va harakatning kam foydasi haqida so'z 15 bayt
  50. 050 بخش ۵۰ - باز ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکل و فواید جهد را بیان کردنSherning yana harakatni tavakkalga ustun qo'yishi va harakatning foydalarini bayon etishi 21 bayt
  51. 051 بخش ۵۱ - مقرر شدن ترجیح جهد بر توکلHarakatning tavakkalga ustunligi mustahkamlanishi 6 bayt
  52. 052 بخش ۵۲ - انکار کردن نخچیران بر خرگوش در تاخیر رفتن بر شیرYirtqich hayvonlarning quyonning sherga borishdagi kechikishiga e'tiroz bildirishi 2 bayt
  53. 053 بخش ۵۳ - جواب گفتن خرگوش ایشان راQuyonning ularga javob berishi 5 bayt
  54. 054 بخش ۵۴ - اعتراض نخچیران بر سخن خرگوشYirtqich hayvonlarning quyon so'ziga e'tirozi 3 bayt
  55. 055 بخش ۵۵ - جواب خرگوش نخچیران راQuyonning yirtqich hayvonlarga javob berishi 19 bayt
  56. 056 بخش ۵۶ - ذکر دانش خرگوش و بیان فضیلت و منافع دانستنQuyonning donoligi va bilishning fazilati va foydalarini zikr etish 14 bayt
  57. 057 بخش ۵۷ - باز طلبیدن نخچیران از خرگوش سر اندیشهٔ او راYirtqich hayvonlarning quyonni o'z fikrining sirini so'rashi 4 bayt
  58. 058 بخش ۵۸ - منع کردن خرگوش از راز ایشان راQuyonning ularga sirni aytishdan qaytarishi 10 bayt
  59. 059 بخش ۵۹ - قصهٔ مکر خرگوشQuyonning makkorligi qissasi 27 bayt
  60. 060 بخش ۶۰ - زیافت تأویل رکیک مگسChivin arzon ta'vilning ziyofati 9 bayt
  61. 061 بخش ۶۱ - تولیدن شیر از دیر آمدن خرگوشQuyonning kech qolishidan sherning g'azablanishi 16 bayt
  62. 062 بخش ۶۲ - هم در بیان مکر خرگوشYana quyonning makkorligi bayoni 43 bayt
  63. 063 بخش ۶۳ - رسیدن خرگوش به شیرQuyonning sherga yetib borishi 7 bayt
  64. 064 بخش ۶۴ - عذر گفتن خرگوشQuyonning uzr so'rashi 24 bayt
  65. 065 بخش ۶۵ - جواب گفتن شیر خرگوش را و روان شدن با اوSherning quyonlarga javob berishi va ular bilan birga ketishi 21 bayt
  66. 066 بخش ۶۶ - قصهٔ هدهد و سلیمان در بیان آنک چون قضا آید چشمهای روشن بسته شودHudhud va Sulaymon qissasi. Qazo kelganda ravshan ko'zlar qanday berkilishini bayon etish 19 bayt
  67. 067 بخش ۶۷ - طعنهٔ زاغ در دعوی هدهدQarg'aning hudhud da'vosiga ta'nasi 6 bayt
  68. 068 بخش ۶۸ - جواب گفتن هدهد طعنهٔ زاغ راHudhudning qarg'a ta'nasiga javob berishi 7 bayt
  69. 069 بخش ۶۹ - قصهٔ آدم علیه‌السلام و بستن قضا نظر او را از مراعات صریح نهی و ترک تاویلOdam alayhissalom qissasi va qazoning uning ko'zini aniq taqiqni va ta'vilni tark etishdan to'sishi 29 bayt
  70. 070 بخش ۷۰ - پا واپس کشیدن خرگوش از شیر چون نزدیک چاه رسیدQuyonning quduqqa yaqinlashganda sherning ortidan tortilishi 34 bayt
  71. 071 بخش ۷۱ - پرسیدن شیر از سبب پای واپس کشیدن خرگوشSherning quyonning ortga tortilishi sababini so'rashi 7 bayt
  72. 072 بخش ۷۲ - نظر کردن شیر در چاه و دیدن عکس خود را و آن خرگوش راSherning quduqqa qarashi va o'zining va o'sha quyonning aksini ko'rishi 35 bayt
  73. 073 بخش ۷۳ - مژده بردن خرگوش سوی نخچیران کی شیر در چاه فتادQuyonning yirtqich hayvonlarga sherning quduqqa tushganidan xushxabar olib borishi 18 bayt
  74. 074 بخش ۷۴ - جمع شدن نخچیران گرد خرگوش و ثنا گفتن او راYirtqich hayvonlarning quyon atrofida to'planib, uni madh etishi 12 bayt
  75. 075 بخش ۷۵ - پند دادن خرگوش نخچیران را کی بدین شاد مشویدQuyonning yirtqich hayvonlarga bu narsadan xursand bo'lmaslikni nasihat qilishi 4 bayt
  76. 076 بخش ۷۶ - تفسیر رجعنا من الجهاد الاصغر الی‌الجهاد الاکبرRaj'ana minal jihodil asg'ar ila jihodil akbar (Kichik jihoddan katta jihodga qaytdik) tafsiri 17 bayt
  77. 077 بخش ۷۷ - آمدن رسول روم تا امیرالمؤمنین عمر رضی‌الله عنه و دیدن او کرامات عمر را رضی‌الله عنهRum elchisining Amirul Mo'minin Umar roziyallohu anhuning oldiga kelishi va uning karomatlarini ko'rishi 25 bayt
  78. 078 بخش ۷۸ - یافتن رسول روم امیرالمؤمنین عمر را رضی‌الله عنه خفته به زیر درختRum elchisining Amirul Mo'minin Umar roziyallohu anhuni daraxt ostida uxlayotgan holda topishi 31 bayt
  79. 079 بخش ۷۹ - سوال کردن رسول روم از امیرالمؤمنین عمر رضی‌الله عنهRum elchisining Amirul Mo'minin Umar roziyallohu anhudan savol so'rashi 34 bayt
  80. 080 بخش ۸۰ - اضافت کردن آدم علیه‌السلام آن زلت را به خویشتن کی ربنا ظلمنا و اضافت کردن ابلیس گناه خود را به خدای تعالی کی بما اغویتنیOdam alayhissalomning ushbu xatoni o'ziga nisbat berishi: "Rabbana zalamna" (Ey Rabbimiz, biz o'zimizga zulm qildik) va Iblisning o'z gunohini Allohga nisbat berishi: "Bima ag'vaytani" (Meni adashtirganing sababli) 29 bayt
  81. 081 بخش ۸۱ - تفسیر و هو معکم اینما کنتمVa huva ma'akum aynama kuntum (Va u siz bilan qayerda bo'lsangiz ham) oyatining tafsiri 6 bayt
  82. 082 بخش ۸۲ - سؤال کردن رسول روم از عمر رضی‌الله عنه از سبب ابتلای ارواح با این آب و گل جسمRum elchisining Umar roziyallohu anhudan ruhlarning bu suv va loy jism bilan sinovdan o'tishi sababini so'rashi 14 bayt
  83. 083 بخش ۸۳ - در معنی آنک من اراد ان یجلس مع الله فلیجلس مع اهل التصوفKim Alloh bilan o'tirmoqchi bo'lsa, tasavvuf ahli bilan o'tirsin degan ma'noda 18 bayt
  84. 084 بخش ۸۴ - قصهٔ بازرگان کی طوطی محبوس او، او را پیغام داد به طوطیان هندوستان هنگام رفتن به تجارتTijoratga ketayotganda, qafasdagi to'tiqushining hindistonlik to'tiqushlarga xabar yuborgan savdogar qissasi 28 bayt
  85. 085 بخش ۸۵ - صفت اجنحهٔ طیور عقول الهیIllohiy aql qushlarining qanotlari sifati 12 bayt
  86. 086 بخش ۸۶ - دیدن خواجه طوطیان هندوستان را در دشت و پیغام رسانیدن از آن طوطیXojaning hindistonlik to'tiqushlarni dashtda ko'rishi va o'sha to'tiqushdan xabar yetkazishi 16 bayt
  87. 087 بخش ۸۷ - تفسیر قول فریدالدین عطار قدس الله روحه تو صاحب نفسی ای غافل میان خاک خون می‌خور که صاحب‌دل اگر زهری خورد آن انگبین باشدFariduddin Attor quddusa sirruhuning "Sen nafs egasisan, ey g'ofil, tuproq ichida qon yut, chunki dilsiz zahar ichsa ham, u asaldir" so'zining tafsiri 12 bayt
  88. 088 بخش ۸۸ - تعظیم ساحران مر موسی را علیه‌السلام کی چه می‌فرمایی اول تو اندازی عصاSehrgarlarning Muso alayhissalomni ulug'lashi: "Nima buyurasiz, avval siz hassangizni tashlaysizmi?" 34 bayt
  89. 089 بخش ۸۹ - باز گفتن بازرگان با طوطی آنچ دید از طوطیان هندوستانSavdogarning to'tiqushga Hindiston to'tiqushlaridan nima ko'rganini aytib berishi 42 bayt
  90. 090 بخش ۹۰ - شنیدن آن طوطی حرکت آن طوطیان و مردن آن طوطی در قفص و نوحهٔ خواجه بر ویO'sha to'tiqushning hindistonlik to'tiqushlarning harakatini eshitishi va qafasda o'lib qolishi hamda xojaning uning ustidan fig'on qilishi 72 bayt
  91. 091 بخش ۹۱ - تفسیر قول حکیم: به هرچ از راه وا مانی، چه کفر آن حرف و چه ایمان، به هرچ از دوست دور افتی، چه زشت آن نقش و چه زیبا، در معنی قوله علیه‌السلام ان سعدا لغیور و انا اغیر من سعد و الله اغیر منی و من غیر ته حرم الفواحش ما ظهر منها و ما بطنHakimning so'zining tafsiri: "Yo'ldan chalg'itgan har narsa, u kufr bo'lsin, iymon bo'lsin, do'stdan uzoqlashtirgan har narsa, u xunuk bo'lsin, go'zal bo'lsin". Nabiy alayhissalomning: "Albatta Sa'd g'ayurdir, men Sa'ddan ham g'ayurroqman, Alloh mendan ham g'ayurroqdir va Uning g'ayuriligidan fahsh ishlarining oshkorasi va yashirinishi harom qilingan" degan so'zining ma'nosi 51 bayt
  92. 092 بخش ۹۲ - رجوع به حکایت خواجهٔ تاجرSavdogar xojaning hikoyasiga qaytish 11 bayt
  93. 093 بخش ۹۳ - برون انداختن مرد تاجر طوطی را از قفس و پریدن طوطی مردهSavdogar odamning to'tiqushni qafasdan tashqariga otishi va o'lik to'tiqushning uchib ketishi 20 bayt
  94. 094 بخش ۹۴ - وداع کردن طوطی خواجه را و پریدنTo'tiqushning xojaga vidolashishi va uchib ketishi 4 bayt
  95. 095 بخش ۹۵ - مضرت تعظیم خلق و انگشت‌نمای شدنXalqni ulug'lashning va barmoq bilan ko'rsatiladigan bo'lishning zarari 29 bayt
  96. 096 بخش ۹۶ - تفسیر ما شاء الله کانMa sha Alloh kana (Alloh xohlagan narsa bo'ladi) tafsiri 35 bayt
  97. 097 بخش ۹۷ - داستان پیر چنگی کی در عهد عمر رضی الله عنه از بهر خدا روز بی‌نوایی چنگ زد میان گورستانUmar roziyallohu anhu davridagi chol changchining qissasi, u qabristonda kambag'allik kunida Alloh uchun chang chaldi 38 bayt
  98. 098 بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لهاAlbatta, Robbingizning asrlaringiz davomida sizga nasimalari bor, ularga yuzlaning degan hadisning bayoni 62 bayt
  99. 099 بخش ۹۹ - قصهٔ سوال کردن عایشه رضی الله عنها از مصطفی صلی‌الله علیه و سلم کی امروز باران بارید چون تو سوی گورستان رفتی جامه‌های تو چون تر نیستOisha roziyallohu anhu Mustafo sollallohu alayhi vasallamdan: "Bugun yomg'ir yog'di, siz qabristonga borganingizda kiyimlaringiz nega ho'l emas?" deb so'ragan qissasi 23 bayt
  100. 100 بخش ۱۰۰ - تفسیر بیت حکیم سنائی رضی‌ الله عنه «آسمانهاست در ولایتِ جان، کارفرمای آسمان جهان» «در ره روح پست و بالاهاست،  کوههای بلند و دریاهاست»Hakim Sanoyiy roziyallohu anhuning baytining tafsiri: "Jon mamlakatida osmonlar bor, olam osmoniga buyruq beruvchi" "Ruh yo'lida pastu balandliklar bor, baland tog'lar va dengizlar bor" 11 bayt
  101. 101 بخش ۱۰۱ - در معنی این حدیث کی اغتنموا برد الربیع الی آخره«Bahorning salqin shabadalarini gʻanimat bilinglar!» hadisining maʼnosi haqida 14 bayt
  102. 102 بخش ۱۰۲ - پرسیدن صدیقه رضی‌الله عنها از مصطفی صلی‌الله علیه و سلم کی سر باران امروزینه چه بودSiddiqa (roziyallohu anho) Mustafo (sallallohu alayhi va sallam)dan bugungi yomgʻirning siri nimada ekanini soʻradi 12 bayt
  103. 103 بخش ۱۰۳ - بقیهٔ قصهٔ پیر چنگی و بیان مخلص آنChangi chol qissasining davomi va uning xulosasi 32 bayt
  104. 104 بخش ۱۰۴ - در خواب گفتن هاتف مر عمر را رضی الله عنه کی چندین زر از بیت المال به آن مرد ده کی در گورستان خفته استHotifning tushida Umar (roziyallohu anhu)ga «Baytul moldan shuncha oltinni qabristonda yotgan kishiga ber!» deyishi 9 bayt
  105. 105 بخش ۱۰۵ - نالیدن ستون حنانه چون برای پیغامبر صلی الله علیه و سلم منبر ساختند کی جماعت انبوه شد گفتند «ما روی مبارک ترا به هنگام وعظ نمی‌بینیم» و شنیدن رسول و صحابه آن ناله را و سؤال و جواب مصطفی صلی الله علیه و سلم با ستون صریحPaygʻambar (sallallohu alayhi va sallam) uchun minbar yasalganida (chunki jamoat koʻpayib, «Vaʼz vaqtida muborak yuzingizni koʻra olmayapmiz», deyishgan), hanona ustunining ingrashi, Rasul va sahobalarning bu ingrashni eshitishlari, Mustafo (sallallohu alayhi va sallam)ning ustun bilan ochiqdan-ochiq savol-javob qilishi 41 bayt
  106. 106 بخش ۱۰۶ - اظهار معجزهٔ پیغمبر صلی الله علیه و سلم به سخن آمدن سنگ‌ریزه در دست ابوجهل علیه اللعنه و گواهی دادن سنگ‌ریزه بر حقیت محمد صلی الله علیه و سلم به رسالت اوPaygʻambar (sallallohu alayhi va sallam)ning moʻjizasini izhor etishi: Abu Jahl (laʼnatulloh alayh)ning qoʻlida toshchalar tilga kirib, Muhammad (sallallohu alayhi va sallam)ning risolatdagi haqligiga guvohlik berishi 7 bayt
  107. 107 بخش ۱۰۷ - بقیهٔ قصهٔ مطرب و پیغام رسانیدن امیرالمؤمنین عُمَر -رضی الله عنه- به او آنچه هاتف آواز دادMutrib qissasining davomi va Amir al-Moʻminin Umar (roziyallohu anhu)ning unga hotif aytgan xabarni yetkazishi 38 bayt
  108. 108 بخش ۱۰۸ - گردانیدن عمر رضی الله عنه نظر او را از مقام گریه کی هستیست به مقام استغراقUmar (roziyallohu anhu)ning uning nazarini yigʻlash maqomidan (yaʼni mavjudlikdan) gʻarq boʻlish maqomiga burishi 24 bayt
  109. 109 بخش ۱۰۹ - تفسیر دعای آن دو فرشته کی هر روز بر سر هر بازاری منادی می‌کنند کی اللهم اعط کل منفق خلفا اللهم اعط کل ممسک تلفا و بیان کردن کی آن منفق مجاهد راه حقست نی مسرف راه هواHar kuni har bir bozor ustida nido qiluvchi ikki farishtaning «Allohim, har bir infoq qiluvchiga oʻrnini toʻldir, Allohim, har bir xasisga halokat ber!» degan duosining tafsiri va infoq qiluvchi haq yoʻlning mujohidi, havoi nafs yoʻlining isrofchisi emasligini bayon etish 21 bayt
  110. 110 بخش ۱۱۰ - قصهٔ خلیفه کی در کرم در زمان خود از حاتم طائی گذشته بود و نظیر خود نداشتOʻz zamonida saxovatda Hotam Toyidan oʻzib ketgan va oʻziga oʻxshashi boʻlmagan xalifa qissasi 8 bayt
  111. 111 بخش ۱۱۱ - قصهٔ اعرابی درویش و ماجرای زن با او به سبب قلت و درویشیKambagʻal aʼrobiy qissasi va xotini bilan qashshoqlik va kambagʻallik sababli yuzaga kelgan voqea 12 bayt
  112. 112 بخش ۱۱۲ - مغرور شدن مریدان محتاج به مدعیان مزور و ایشان را شیخ و محتشم و واصل پنداشتن و نقل را از نقد فرق نادانستن و بر بسته را از بر رستهMuhtoj muridlar yolgʻonchi daʼvogarlarga aldanib, ularni shayx, muhtasham va Allohga yetgan deb oʻylashi, koʻchirilgan (naql) bilan asl (naqd) orasidagi farqni bilmasligi va bogʻlangan (bogʻlangan narsa) bilan oʻsib chiqqan (oʻz-oʻzidan oʻsib chiqqan) orasidagi farqni anglamasligi 19 bayt
  113. 113 بخش ۱۱۳ - در بیان آنک نادر افتد کی مریدی در مدعی مزور اعتقاد بصدق ببندد کی او کسی است و بدین اعتقاد به مقامی برسد کی شیخش در خواب ندیده باشد و آب و آتش او را گزند نکند و شیخش را گزند کند ولیکن بنادر نادرNodir holatda bir muridning yolgʻonchi daʼvogarga chin dildan ishonib, u kishi deb oʻylashi va bu eʼtiqod tufayli shayxi tushida ham koʻrmagan maqomga erishishi hamda olov va suv unga zarar qilmasligi, lekin shayxiga zarar qilishi, biroq bu juda nodir holatda sodir boʻladi 5 bayt
  114. 114 بخش ۱۱۴ - صبر فرمودن اعرابی زن خود را و فضیلت صبر و فقر بیان کردن با زنAʼrobiyning xotiniga sabr qilishni buyurishi va sabr hamda faqirlik fazilatini xotiniga bayon qilishi 27 bayt
  115. 115 بخش ۱۱۵ - نصحیت کردن زن مر شوی را کی سخن افزون از قدم و از مقام خود مگو لم تقولون ما لا تفعلون کی این سخن‌ها اگرچه راستست این مقام توکل ترا نیست و این سخن گفتن فوق مقام و معاملهٔ خود زیان دارد و کبر مقتا عند الله باشدXotinning eriga nasihat qilishi: «Oʻz qadaming va maqomingdan ortiqcha gapirma, nega qilmaydigan narsangizni gapirasiz? Bu gaplar toʻgʻri boʻlsa ham, bu tavakkul maqomi seniki emas, bu gapni oʻz maqoming va muomala darajangdan yuqori gapirish zararli, chunki bu Alloh nazdida katta nafratdir» 27 bayt
  116. 116 بخش ۱۱۶ - نصیحت کردن مرد مر زن را کی در فقیران به خواری منگر و در کار حق به گمان کمال نگر و طعنه مزن در فقر و فقیران به خیال و گمان بی‌نوایی خویشتنErning xotiniga nasihat qilishi: «Faqirlarga past nazar bilan qaramagin va Haq ishiga mukammallik gumoni bilan nazar solgin, oʻzining yoʻqligi va gumoni bilan faqirlik va faqirlarni masxara qilmagin» 23 bayt
  117. 117 بخش ۱۱۷ - در بیان آنک جنبیدن هر کسی از آنجا کی ویست هر کس را از چنبرهٔ وجود خود بیند تابهٔ کبود آفتاب را کبود نماید و سرخ سرخ نماید چون تابه‌ها از رنگها بیرون آید سپید شود از همه تابه‌های دیگر او راست‌گوتر باشد و امام باشدHar kim oʻz joyidan harakatlanar ekan, har bir kishini oʻzining mavjudlik doirasidan koʻrishi, xuddi koʻk tavoq quyoshni koʻk, qizil esa qizil koʻrsatganidek, tavoqlar ranglardan xoli boʻlganda oppoq boʻladi va qolgan barcha tavoqlardan toʻgʻri soʻzliroq va imom boʻladi 29 bayt
  118. 118 بخش ۱۱۸ - مراعات کردن زن شوهر را و استغفار کردن از گفتهٔ خویشXotinning eriga eʼtibor berishi va oʻz aytganlaridan istigʻfor aytishi 39 bayt
  119. 119 بخش ۱۱۹ - در بیان این خبر کی انهن یغلبن العاقل و یغلبهن الجاهل«Ayollar aqlli erkakni magʻlub qiladi, johil erkak esa ularni magʻlub qiladi» xabarining maʼnosi haqida 5 bayt
  120. 120 بخش ۱۲۰ - تسلیم کردن مرد خود را به آنچ التماس زن بود از طلب معیشت و آن اعتراضِ زن را اشارات حق دانستن. به نزد عقلِ هر داننده ای هست، که با گردنده گرداننده ای هستErning xotinining tirikchilik talabi iltimosiga oʻzini topshirishi va xotinning eʼtirozini Haqning ishorati deb bilishi. Har bir bilimdon aql sohibi nazdida shundaydirki, har bir harakatlantiruvchi bilan harakatlantiruvchi ham bor 9 bayt
  121. 121 بخش ۱۲۱ - در بیان آنک موسی و فرعون هر دو مسخر مشیت‌اند چنانک زهر و پازهر و ظلمات و نور و مناجات کردن فرعون بخلوت تا ناموس نشکندMuso va Firʼavn ikkalasi ham ilohiy irodaga boʻysunganligi, xuddi zahar va antidot, zulmat va nur kabi, hamda Firʼavnning shaxsiy hayotda nomusni buzmaslik uchun yashirincha munojot qilishi 36 bayt
  122. 122 بخش ۱۲۲ - سبب حرمان اشقیا از دو جهان کی خسر الدنیا و الآخرةBaxtsizlarning ikki dunyodan mahrum boʻlishi sababi, yaʼni dunyoni ham, oxiratni ham boy berganlar 27 bayt
  123. 123 بخش ۱۲۳ - حقیر و بی‌خصم دیدن دیده‌های حس صالح و ناقهٔ صالح علیه‌السلام را چون خواهد کی حق لشکری را هلاک کند در نظر ایشان حقیر نماید خصمان را و اندک اگرچه غالب باشد آن خصم و یقللکم فی اعینهم لیقضی الله امرا کان مفعولاHaq bir lashkarni halok qilmoqchi boʻlganida, ularning koʻziga dushmanlarni arzimas va oz qilib koʻrsatishi, garchi dushman gʻolib boʻlsa ham, xuddi Solih (alayhissalom) va uning tuyasini arzimas va qarshiliksiz koʻrishganidek: «Alloh boʻladigan ishni amalga oshirishi uchun ularni sizlarning koʻzlaringizda ozaytirib koʻrsatdi» 60 bayt
  124. 124 بخش ۱۲۴ - در معنی آنک مرج البحرین یلتقیان بینهما برزخ لا یبغیان«Ikki dengiz qoʻshiladi, ularning oʻrtasida toʻsiq bor, uni oshib oʻtmaydilar» oyatining maʼnosi haqida 33 bayt
  125. 125 بخش ۱۲۵ - در معنی آنک آنچ ولی کند مرید را نشاید گستاخی کردن و همان فعل کردن کی حلوا طبیب را زیان ندارد اما بیماران را زیان دارد و سرما و برف انگور را زیان ندارد اما غوره را زیان دارد کی در راهست کی لیغفرلک الله ما تقدم من ذنبک و ما تاخرValiy qilgan ishni muridning oʻziga erkinlik berib qilmasligi lozimligi maʼnosi haqida, chunki halvo tabibga zarar qilmaydi, lekin bemorlarga zarar qiladi, sovuq va qor uzumga zarar qilmaydi, lekin gʻoʻraga zarar qiladi, chunki u hali yoʻlda: «Alloh sening oʻtgan va kelajakdagi gunohlaringni kechirishi uchun» 13 bayt
  126. 126 بخش ۱۲۶ - مخلص ماجرای عرب و جفت اوAʼrobiy va uning jufti qissasining xulosasi 27 bayt
  127. 127 بخش ۱۲۷ - دل نهادن عرب بر التماس دلبر خویش و سوگند خوردن کی درین تسلیم مرا حیلتی و امتحانی نیستAʼrobiyning suyuklisining iltimosiga koʻnishga rozi boʻlishi va bu taslimlikda hiyla va sinov yoʻqligiga qasam ichishi 41 bayt
  128. 128 بخش ۱۲۸ - تعیین کردن زن طریق طلب روزی کدخدای خود را و قبول کردن اوXotinning eriga tirikchilik izlash yoʻlini belgilab berishi va erining buni qabul qilishi 19 bayt
  129. 129 بخش ۱۲۹ - هدیه بردن عرب سبوی آب باران از میان بادیه سوی بغداد به امیرالمؤمنین بر پنداشت آنک آنجا هم قحط آبستAʼrobiyning sahroning oʻrtasidan yomgʻir suvi idishini Bagʻdodga Amir al-Moʻminin huzuriga, u yerda ham suv tanqis deb oʻylab, olib borishi 17 bayt
  130. 130 بخش ۱۳۰ - در نمد دوختن زن عرب سبوی آب باران را و مهر نهادن بر وی از غایت اعتقاد عربAʼrobiyning xotini yomgʻir suvi idishini namatga tikishi va aʼrobiyning nihoyatda eʼtiqodi tufayli unga muhr bosishi 24 bayt
  131. 131 بخش ۱۳۱ - در بیان آنک چنانک گدا عاشق کرمست و عاشق کریم، کرمِ کریم هم عاشق گداست اگر گدا را صبر بیش بود کریم بر در او آید و اگر کریم را صبر بیش بود گدا بر در او آید اما صبر گدا کمال گداست و صبر کریم نقصان اوستGadoy saxovatga va saxovatpesha kishiga oshiq boʻlganidek, saxovatpeshaning saxovati ham gadoyga oshiqdir. Agar gadoyning sabri koʻproq boʻlsa, saxovatpesha uning eshigiga keladi, agar saxovatpeshaning sabri koʻproq boʻlsa, gadoy uning eshigiga keladi. Biroq gadoyning sabri uning kamoloti, saxovatpeshaning sabri esa uning nuqsonidir 8 bayt
  132. 132 بخش ۱۳۲ - فرق میان آنک درویش است به خدا و تشنهٔ خدا و میان آنک درویش است از خدا و تشنهٔ غیرستAlloh uchun faqir va Allohga tashna boʻlgan bilan Allohdan faqir va boshqaga tashna boʻlgan oʻrtasidagi farq 22 bayt
  133. 133 بخش ۱۳۳ - پیش آمدن نقیبان و دربانان خلیفه از بهر اکرام اعرابی و پذیرفتن هدیهٔ او راXalifaning noʻiblari va darbonlarining aʼrobiyga ikrom koʻrsatish uchun chiqishi va uning sovgʻasini qabul qilishi 28 bayt
  134. 134 بخش ۱۳۴ - در بیان آنک عاشق دنیا بر مثال عاشق دیواریست کی بر او تاب آفتاب زند و جهد و جهاد نکرد تا فهم کند کی آن تاب و رونق از دیوار نیست از قرص آفتابست در آسمان چهارم لاجرم کلی دل بر دیوار نهاد چون پرتو آفتاب به آفتاب پیوست او محروم ماند ابدا و حیل بینهم و بین ما یشتهونDunyoparast oshiqning misoli, xuddi devorga oshiq boʻlgan kishiga oʻxshaydi, unga quyosh nuri tushadi va u tushunish uchun harakat va jiddu jahd qilmaydi, chunki bu yorugʻlik va tarovat devordan emas, balki toʻrtinchi osmondagi quyosh nuridan keladi. Shu bois u butunlay devorga bogʻlanadi. Quyosh nuri quyoshga qoʻshilganda, u abadiy mahrum boʻlib qoladi va ularning orasiga va ularning xohlagan narsalari orasiga toʻsiq tushirildi 4 bayt
  135. 135 بخش ۱۳۵ - مثل عرب اذا زنیت فازن بالحرة و اذا سرقت فاسرق الدرةAʼrobiyning misoli: «Agar zino qilsang, hur ayol bilan zino qil, agar oʻgʻirlasang, dur oʻgʻirla» 10 bayt
  136. 136 بخش ۱۳۶ - سپردن عرب هدیه را یعنی سبو را به غلامان خلیفهAʼrobiyning sovgʻani, yaʼni idishni xalifaning gʻulomlariga topshirishi 20 bayt
  137. 137 بخش ۱۳۷ - حکایت ماجرای نحوی و کشتیبانNahvchi va kemachi voqeasi hikoyasi 18 bayt
  138. 138 بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بی‌نیازی از آن هدیه و از آن سبوXalifaning sovgʻani qabul qilishi va oʻsha sovgʻadan ham, idishdan ham butunlay behojat boʻlgan holda inʼom berishi 81 bayt
  139. 139 بخش ۱۳۹ - در صفت پیر و مطاوعت ویPirning sifati va unga itoat qilish 25 bayt
  140. 140 بخش ۱۴۰ - وصیت کردن رسول صلی الله علیه و سلم مر علی را کرم الله وجهه کی چون هر کسی به نوع طاعتی تقرب جوید به حق، تو تقرب جوی به صحبت عاقل و بندهٔ خاص تا ازیشان همه پیش‌قدم‌تر باشیRasululloh (sallallohu alayhi va sallam)ning Ali (karramallohu vajhah)ga vasiyat qilishi: «Har kim turli itoatlar bilan Haqqa yaqinlashsa, sen aqlli va Allohning maxsus bandasi bilan suhbatlashish orqali yaqinlashgin, shunda ularning hammasidan oldinroq boʻlasan» 22 bayt
  141. 141 بخش ۱۴۱ - کبودی زدن قزوینی بر شانه‌گاه صورت شیر و پشیمان شدن او به سبب زخم سوزنQazviniyning yelkada sher suratini chizishi va igna jarohati tufayli pushaymon boʻlishi 32 bayt
  142. 142 بخش ۱۴۲ - رفتن گرگ و روباه در خدمت شیر به شکارBoʻri va tulkining sher bilan ovga borishi 29 bayt
  143. 143 بخش ۱۴۳ - امتحان کردن شیر گرگ را و گفتن کی پیش آی ای گرگ بخش کن صیدها را میان ماSherning boʻrini sinashi va: «Ey boʻri, oldimga kel, ovlarni oʻrtamizda taqsimla!» deyishi 14 bayt
  144. 144 بخش ۱۴۴ - قصه آنکس کی در یاری بکوفت از درون گفت کیست آن گفت منم گفت چون تو توی در نمی‌گشایم هیچ کس را از یاران نمی‌شناسم کی او من باشد بروBir kishi doʻstining eshigini taqillatganida, ichkaridan: «Kim u?» degan ovoz keldi. U: «Menman», dedi. Shunda doʻsti: «Agar sen sen boʻlsang, hech kimga eshik ochmayman. Doʻstlaringdan hech kimni oʻzim boʻlganini bilmayman. Bor ket», dedi 46 bayt
  145. 145 بخش ۱۴۵ - ادب کردن شیر گرگ را کی در قسمت بی‌ادبی کرده بودSherning boʻriga boʻlaklashda beadablik qilgani uchun adab berishi 22 bayt
  146. 146 بخش ۱۴۶ - تهدید کردن نوح علیه‌السلام مر قوم را کی با من مپیچید کی من روپوشم با خدای می‌پیچید در میان این بحقیقت ای مخذولانNuh (alayhissalom)ning qavmini tahdid qilishi: «Men bilan tortishmanglar, chunki men parda ortidaman, haqiqatda sizlar Alloh bilan tortishyapsizlar, ey baxtsizlar!» 26 bayt
  147. 147 بخش ۱۴۷ - نشاندن پادشاه، صوفیانِ عارف را پیش روی خویش تا چشمشان بدیشان روشن شودPodshohning orif soʻfiylarni oʻzining oldiga oʻtqazishi, toki ularning koʻzlari ulardan yorishsin 7 bayt
  148. 148 بخش ۱۴۸ - آمدن مهمان پیش یوسف علیه‌السلام و تقاضا کردن یوسف علیه‌السلام ازو تحفه و ارمغانYusuf (alayhissalom)ning oldiga mehmon kelishi va Yusuf (alayhissalom)ning undan tuhfa va tortiq talab qilishi 35 bayt
  149. 149 بخش ۱۴۹ - گفتن مهمان یوسف علیه‌السلام کی آینه‌ای آوردمت کی تا هر باری کی در وی نگری روی خوب خویش را بینی مرا یاد کنیYusuf (alayhissalom) mehmonining: «Men senga bir oyna keltirdimki, har safar unga qaraganingda oʻz goʻzal yuzingni koʻrasan va meni eslaysan», deyishi 36 bayt
  150. 150 بخش ۱۵۰ - مرتد شدن کاتب وحی به سبب آنک پرتو وحی برو زد آن آیت را پیش از پیغامبر صلی الله علیه و سلم بخواند گفت پس من هم محل وحیمVahy kotibining murtad boʻlishi, chunki vahy nuri unga tegib, oʻsha oyatni Paygʻambar (sallallohu alayhi va sallam)dan oldin oʻqidi va: «Demak, men ham vahy makoniman», dedi 70 bayt
  151. 151 بخش ۱۵۱ - دعا کردن بلعم با عور کی موسی و قومش را از این شهر کی حصار داده‌اند بی مراد باز گردان و مستجاب شدن دعای اوBalʼam ibn Baʼuroning Muso va uning qavmini qurshab olgan shahardan maqsadlariga erishmasdan qaytarishi uchun duo qilishi va duosining ijobat boʻlishi 23 bayt
  152. 152 بخش ۱۵۲ - اعتماد کردن هاروت و ماروت بر عصمت خویش و امیری اهل دنیا خواستن و در فتنه افتادنHorut va Morutning oʻzlarining ismatlariga ishonishi, dunyo ahli ustidan hokimlikni xohlashi va fitnaga tushib qolishi 24 bayt
  153. 153 بخش ۱۵۳ - باقی قصهٔ هاروت و ماروت و نکال و عقوبت ایشان هم در دنیا بچاه بابلHorut va Morut qissasining davomi va ularning dunyoda ham Bobil qudugʻida jazolanishi va azoblanishi 16 bayt
  154. 154 بخش ۱۵۴ - به عیادت رفتن کر بر همسایهٔ رنجور خویشKar kishining kasal qoʻshnisiga koʻrgani borishi 36 bayt
  155. 155 بخش ۱۵۵ - اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بودQiyosni nasga qarshi keltirgan birinchi kishi Iblis edi 30 bayt
  156. 156 بخش ۱۵۶ - در بیان آنک حال خود و مستی خود پنهان باید داشت از جاهلانOʻzining holatini va mastligini johillardan yashirish kerakligi haqida 41 bayt
  157. 157 بخش ۱۵۷ - قصهٔ مری کردن رومیان و چینیان در علم نقاشی و صورت‌گریRumiy va Xitoyliklarning naqqoshlik va suratkashlik ilmida tortishganliklari haqida qissa 33 bayt
  158. 158 بخش ۱۵۸ - پرسیدن پیغمبر صلی الله علیه و سلم مر زید را که امروز چونی و چون برخاستی و جواب گفتن او که اصبحت ممنا یا رسول اللهPaygʻambar (sallallohu alayhi va sallam)ning Zayd (roziyallohu anhu)dan: «Bugun qandaysan va qanday uygʻonding?» deb soʻrashi va uning: «Yo Rasululloh, moʻmin holimda tong ottirdim», deb javob berishi 84 bayt
  159. 159 بخش ۱۵۹ - متهم کردن غلامان و خواجه‌تاشان مر لقمان را کی آن میوه‌های ترونده را که می‌آوردیم او خورده استGʻulomlar va xojatashuvchilarning Luqmonni ayblab: «Biz olib kelgan yangi mevalarni u yeb qoʻygan», deyishlari 24 bayt
  160. 160 بخش ۱۶۰ - بقیهٔ قصه زید در جواب رسول صلی الله علیه و سلمZayd qissasining davomi Paygʻambar (sallallohu alayhi va sallam)ga javob berishda 48 bayt
  161. 161 بخش ۱۶۱ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم مر زید را کی این سر را فاش‌تر ازین مگو و متابعت نگهدارPaygʻambar (sallallohu alayhi va sallam)ning Zaydga: «Bu sirni bundan ortiqcha oshkor qilma va itoatni saqla!» deyishi 12 bayt
  162. 162 بخش ۱۶۲ - رجوع به حکایت زیدZayd hikoyasiga qaytish 39 bayt
  163. 163 بخش ۱۶۳ - آتش افتادن در شهر به ایام عمر رضی الله عنهUmar (roziyallohu anhu) zamonida shaharda yongʻin chiqishi 14 bayt
  164. 164 بخش ۱۶۴ - خدو انداختن خصم در روی امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه و انداختن امیرالمؤمنین علی شمشیر از دستDushmanning Amir al-Moʻminin Ali (karramallohu vajhah)ning yuziga tupurishi va Amir al-Moʻminin Ali (karramallohu vajhah)ning qilichini qoʻlidan tashlashi 52 bayt
  165. 165 بخش ۱۶۵ - سؤال کردن آن کافر از علی کرم الله وجهه کی بر چون منی مظفر شدی شمشیر از دست چون انداختیU kofirning Ali (karramallohu vajhah)dan: «Menga oʻxshagan ustidan gʻalaba qozongan holda nega qilichingni tashlading?» deb soʻrashi 15 bayt
  166. 166 بخش ۱۶۶ - جواب گفتن امیر المؤمنین کی سبب افکندن شمشیر از دست چه بوده است در آن حالتAmir al-Moʻmininning oʻsha holatda qilichni qoʻldan tashlash sababi nima boʻlganini aytishi 57 bayt
  167. 167 بخش ۱۶۷ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم به گوش رکابدار امیرالمؤمنین علی کرم الله وجهه کی کشتن علی بر دست تو خواهد بودن خبرت کردمPaygʻambar (sallallohu alayhi va sallam)ning Amir al-Moʻminin Ali (karramallohu vajhah)ning egarbandiga: «Alining oʻlimi sening qoʻlingda boʻladi, senga xabar berdim», deb quloqqa aytishi 49 bayt
  168. 168 بخش ۱۶۸ - تعجب کردن آدم علیه‌السلام از ضلالت ابلیس لعین و عجب آوردنOdam (alayhissalom)ning laʼnatlangan Iblisning adashuvidan ajablanishi va hayratga tushishi 31 bayt
  169. 169 بخش ۱۶۹ - بازگشتن به حکایت علی کرم الله وجهه و مسامحت کردن او با خونی خویشAli (karramallohu vajhah) hikoyasiga qaytish va uning oʻz qotili bilan marhamatli muomala qilishi 14 bayt
  170. 170 بخش ۱۷۰ - افتادن رکابدار هر باری پیش امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه کی ای امیر المؤمنین مرا بکش و ازین قضا برهانEgarbandning har safar Amir al-Moʻminin Ali (karramallohu vajhah)ning oldiga kelib: «Ey Amir al-Moʻminin, meni oʻldiring va bu qazodan qutqaring!» deyishi 10 bayt
  171. 171 بخش ۱۷۱ - بیان آنک فتح طلبیدن مصطفی صلی الله علیه و سلم مکه را و غیر مکه را جهت دوستی ملک دنیا نبود چون فرموده است الدنیا جیفة بلک بامر بودMustafo (sallallohu alayhi va sallam)ning Makka va boshqa joylarni fath etishni talab qilishi dunyo mulkini sevganidan emas edi, chunki u: «Dunyo murdadir», deb aytgan, balki bu buyruq bilan edi 27 bayt
  172. 172 بخش ۱۷۲ - گفتن امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه با قرین خود کی چون خدو انداختی در روی من نفس من جنبید و اخلاص عمل نماند مانع کشتن تو آن شدAmir al-Moʻminin Ali (karramallohu vajhah)ning oʻz hamrohiga: «Yuzimga tupurganingda nafsim harakatga keldi va amalning ixlos qolmadi, seni oʻldirishimga shu toʻsqinlik qildi», deyishi 29 bayt