M1:444 — هر کسی کو از حسد بینی کند / خویش را بی‌گوش و بی بینی کند

这句诗出自一个故事，讲述一位嫉妒心极强的维齐尔（وزیر，即大臣）试图陷害受国王宠信的基督徒。鲁米在此处利用了文字游戏，将嫉妒与人的感官联系起来。

第一行中的“昂首”（بینی کند）在波斯语中直译为“翘鼻子”，意指骄傲自大、目中无人。这种行为源于维齐尔的嫉妒心。第二行则揭示了这种心态的后果：他虽然为了自我而“翘鼻子”，却最终失去了真正的“鼻子”和“耳朵”。

在鲁米的象征体系中，“鼻子”不仅仅是生理器官，更是能够嗅闻神圣芬芳、辨别属灵实相的官能。同样，“耳朵”是用来聆听真理之言的。因此，当一个人被嫉妒吞噬，沉溺于自我膨胀时，他实际上堵塞了自己与神圣智慧连接的通道，变得既“聋”且“嗅觉失灵”，无法再感知到精神世界的美与真。

این بیت در داستان وزیری حسود آمده است که برای نابود کردن مسیحیان، گوش و بینی خود را می‌بُرد تا پادشاه را علیه آنان تحریک کند. مولانا از این داستان یک اصل کلی استخراج می‌کند: حسادت، نوعی خودزنی معنوی است.

«بینی کردن» در اینجا دو معنا دارد: معنای ظاهری آن به کار وزیر اشاره دارد که بینی خود را برید. اما معنای عمیق‌تر آن، کنایه از تکبر و غرور است (باد در بینی انداختن). مولانا می‌گوید کسی که از روی حسادت به دیگران فخر می‌فروشد و خود را برتر می‌بیند، در حقیقت خودش را از دو نعمت بزرگ محروم می‌کند: «گوش» که نماد شنیدن حقیقت و پند است و «بینی» که در عرفان، نماد «شمّ» یا درک معنوی و بوییدن رایحه‌ی حقیقت است. همان‌طور که وزیر در ظاهر خود را ناقص کرد، فرد حسود نیز باطناً خود را از ابزارهای اصلی معرفت و سلوک بی‌بهره می‌سازد.

This beyt appears in the story of a jealous vizier who sought to undermine a good and pious king. The vizier, consumed by envy, plots against the king and his subjects. Rumi uses the imagery of the 'nose' (بینی) in a profound, metaphorical sense. On one level, 'making a nose' (بینی کردن) can mean to find fault or to pry into others' affairs with malicious intent. However, Rumi immediately deepens this by connecting it to the spiritual function of the nose: the ability to 'smell' or discern spiritual truths and divine guidance. The subsequent lines (M1:445-447) elaborate on this, explaining that the true 'nose' is that which can perceive spiritual fragrance (بوی دینی) and lead one towards God. If one uses this faculty for envy and fault-finding, they not only lose this spiritual discernment (their 'nose') but also their 'ear' (گوش), representing the ability to hear and understand divine messages or wise counsel. Thus, the envious person, in their attempt to 'make a nose' for others' faults, ironically renders themselves spiritually deaf and blind to truth, cutting themselves off from the very senses that could lead them to salvation.