قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۹ - اعتراض مریدان در خلوت وزیر› بیت ۶۰۷
M1:607 — ما که باشیم ای تو ما را جانِ جان / تا که ما باشیم با تو درمیان
M1:607
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ای کسی که اصل و حقیقت وجود ما تویی، ما در پیشگاه تو هیچیم و اصلاً «مایی» وجود ندارد که بخواهد در کنار تو اظهار وجود کند.
این بیت اوج فنا و نیستی مریدان در برابر وزیر (که نماد حق یا پیر کامل است) را نشان میدهد. پس از تشبیههای پیدرپی که در آنها خود را ابزاری بیاختیار در دست معشوق معرفی کردند (چنگ، نی، کوه، شطرنج)، اکنون به نقطهای میرسند که حتی وجود مستقل خود را نیز انکار میکنند.
مصراع اول یک پرسش انکاری است: «ما که باشیم؟» یعنی ما هیچ ارزشی و هویتی در برابر تو که «جانِ جان» و حقیقت هستیِ ما هستی، نداریم. این تعبیر، رابطهی مخلوق و خالق را از دیدگاه عارفانه بیان میکند؛ وجود ما یک وجود مجازی و عاریهای است و اصل حیات از اوست.
مصراع دوم این مفهوم را عمیقتر میکند. «در میان بودن» یعنی حائل شدن، فاصله انداختن یا به عنوان یک «من» یا «ما»ی مستقل در کنار «تو» قرار گرفتن. مریدان میگویند ما به قدری در برابر تو هیچیم که حتی نمیتوانیم ادعا کنیم که «ما»یی وجود دارد که بین ما و تو فاصله بیندازد. این نهایت توحید است: دوگانگیای در کار نیست و تنها یک وجود حقیقی (تو) حاضر است و «ما» صرفاً نمودی از آن وجودیم. این بیت، نفی کامل «منیت» و خودبینی در مسیر سلوک است.
- جانِ جان
- اصلِ حیات، حقیقتِ وجود، جانمایه
- درمیان
- در میان بودن، حائل بودن، فاصله شدن، به عنوان یک وجود مستقل مطرح بودن
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.