قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۹ - اعتراض مریدان در خلوت وزیر› بیت ۶۱۸
M1:618 — پیشِ قدرت خلقْ جمله بارگه / عاجزان چون پیشِ سوزن کارگه
M1:618
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید که تمام مخلوقات در برابر قدرت خداوند کاملاً ناتوان و تسلیم هستند، همانطور که یک تکه پارچه در برابر سوزنِ خیاط یا گلدوز هیچ ارادهای از خود ندارد.
مولانا در این بخش از مثنوی، در حال نیایش و بیان نسبت میان خالق و مخلوق است. او با دو تشبیه قدرتمند، عجز مطلق انسان و تمام هستی را در برابر اراده و قدرت خداوند به تصویر میکشد.
در مصراع اول، تمام خلقت به «بارگه» یا دربار یک پادشاه تشبیه شده است. همانطور که در دربار، همه چیز و همه کس تابع محضِ فرمان و قدرت پادشاه است، تمام جهان نیز در برابر قدرت الهی چنین حالتی دارد. هیچ موجودی توان سرپیچی یا استقلال رأی در برابر او را ندارد.
مصراع دوم این مفهوم را با تصویری ملموستر و دقیقتر بیان میکند. آفریدگان مانند «کارگه» (که در اینجا به معنای پارچه یا مادهٔ خام در کارگاه است) در برابر «سوزن» هستند. سوزن (نماد قدرت و ارادهٔ خالق) بر روی پارچه (نماد مخلوق) هر نقشی که بخواهد میزند—گاهی نقش دیو و گاهی آدم، گاهی شادی و گاهی غم، همانطور که در بیت بعدی توضیح داده میشود. پارچه در این میان هیچ اختیاری برای مقاومت یا انتخاب نقش ندارد. این تصویر، نهایت تسلیم و بیارادگی مخلوق را در برابر فعل و تقدیر خالق نشان میدهد.
- بارگه
- دربار، کاخ و درگاه پادشاه
- کارگه
- در اینجا به معنای پارچه یا بوم گلدوزی در کارگاه است که بر آن نقش میزنند.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.