قرائت› دفتر ۲› بخش ۳۵ - انکار کردن موسی علیه السلام بر مناجات شبان› بیت ۱۷۴۷
M2:1747 — زانک از کون و فساد است و مهین / حادثست و محدثی خواهد یقین
M2:1747
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید هر چیزی که در جهان مادی به وجود میآید و از بین میرود (حادث)، ذاتاً نیازمند یک آفرینندهی ازلی (مُحدِث) است.
این بیت بخشی از استدلال کلامی حضرت موسی در پاسخ به چوپان است. موسی در حال توضیح تفاوت بنیادین میان خالق و مخلوق است. او میگوید هر آنچه در جهان مادی است، اسیر چرخهی «کون و فساد» (پیدایش و نابودی) است. این پدیدهها «حادث» هستند، یعنی از نیستی به هستی آمدهاند و سرانجام نیز از بین میروند. این ویژگی، یعنی «حدوث»، نشانهی نقص و نیازمندی است.
بر اساس یک اصل عقلی و فلسفی، هر پدیدهی «حادث» نیازمند یک «مُحدِث» یا پدیدآورنده است؛ علتی که خود حادث نباشد، بلکه ازلی و ابدی باشد. بنابراین، خداوند که آن مُحدِث و آفرینندهی اصلی است، نمیتواند صفات مخلوقات حادث خود (مانند داشتن دست و پا، لباس، یا خویشاوند) را داشته باشد. استدلال موسی این است که توصیفات چوپان، خدا را در سطح یک موجود حادث و نیازمند پایین میآورد، در حالی که او برتر از این چرخه و این صفات است.
- کون و فساد
- اصطلاح فلسفی به معنی پیدایش و تباهی؛ به وجود آمدن و از بین رفتن موجودات در عالم مادی.
- مهین
- در اینجا به معنی پست و ناچیز، حقیر.
- حادث
- پدیدهای که قبلاً نبوده و بعداً به وجود آمده؛ نوپدید، مخلوق.
- مُحدِث
- پدیدآورنده، به وجود آورنده، آفریننده.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.