Read› Daftar 2› The Prophet (peace be upon him) knowing that the cause of that person's illness was audacity in prayer› beyt 2329
M2:2329 — علم تقلیدی وبال جان ماست / عاریهست و ما نشسته کان ماست
M2:2329
Meaning · به زبانِ تو — Your language · AI
دانشی که از دیگران بدون درک و تجربهٔ شخصی به دست آمده، برای روح انسان یک مصیبت است، زیرا آن را عاریهای و موقتی نمیدانیم، بلکه به اشتباه تصور میکنیم که از ذات خود ما سرچشمه گرفته است.
این بیت یکی از کلیدیترین مفاهیم مثنوی را بیان میکند: تمایز میان «علم تحقیقی» (دانش مبتنی بر تجربه و کشف شخصی) و «علم تقلیدی» (دانش سطحی و برگرفته از دیگران). مولانا در ابیات قبل، عقل انسان را به پرندهای تشبیه میکند که میخواهد به سوی بالا پرواز کند، اما «مرغ تقلید» او را به پایین میکشد و مانع از پرواز حقیقی میشود.
«علم تقلیدی» در اینجا دانشی است که فرد آن را مانند طوطی تکرار میکند، بدون آنکه حقیقت آن را با تمام وجود خود دریافته باشد. این دانش نه تنها راهگشا نیست، بلکه به تعبیر مولانا «وبال جان» است؛ یعنی باری سنگین و خطرناک که روح را از رشد باز میدارد. مشکل اصلی این است که صاحب چنین دانشی، آن را «عاریه» یا امانتی نمیبیند، بلکه مغرورانه گمان میکند که خود، «معدن» (کان) این دانش است. این توهم مالکیت، فرد را از جستجوی حقیقت باز میدارد و او را در دانستگی دروغین خود زندانی میکند.
در ادامهٔ این بخش، مولانا راهحل رهایی از این وبال را «دیوانگی» و پشت پا زدن به عقل دوراندیش و مصلحتسنج معرفی میکند. این «دیوانگی» به معنای کنار گذاشتن محاسبات عقلی و تسلیم شدن به تجربهٔ مستقیم عشق و حقیقت است تا دانش از حالت عاریهای به دانشی اصیل و درونی بدل شود.
- وبال
- بار سنگین، سختی، عذاب، گرفتاری
- عاریه
- چیزی که به طور موقت از کسی قرض گرفته شده، امانتی
- کان
- معدن، سرچشمه، منبع اصلی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.