قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۴ - باز جواب گفتن ابلیس معاویه را› بیت ۲۶۴۲
M2:2642 — چند روزی که ز پیشم راندهست / چشم من در روی خوبش ماندهست
M2:2642
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ابلیس میگوید با وجود اینکه خداوند مرا از درگاه خود رانده و طرد کرده است، من همچنان محو و شیفتهٔ زیبایی او هستم و چشم از او برنمیدارم.
این بیت بخشی از دفاعیهٔ شگفتانگیز ابلیس در برابر معاویه است. او در اینجا خود را نه یک منکر حقیقت (جاحد)، بلکه یک عاشق مغضوب و راندهشده معرفی میکند. به گفتهٔ او، دوری و طرد شدن از سوی معشوق (خداوند)، چیزی از عشق و شیفتگی او کم نکرده است. چشم او هنوز بر «روی خوب» خداوند «مانده» است؛ این یعنی باطن او هنوز به جمال الهی متصل است، حتی اگر در ظاهر مطرود باشد.
مولانا با این تصویر، یک مفهوم عمیق عرفانی را از زبان ابلیس بیان میکند: عشق حقیقی با قهر و لطف معشوق تغییر نمیکند. عاشق واقعی حتی در اوج قهر و عتاب، همچنان جمال معشوق را میبیند و از آن چشم برنمیدارد. این بیت، مقدمهای است برای استدلال بعدی ابلیس که میگوید سرپیچی او از سجده بر آدم، نه از روی کفر، بلکه از غیرت عاشقانهای بود که نمیتوانست دیگری را در محضر معشوق تحمل کند.
- ز پیشم راندهست
- مرا از حضور خود دور کرده است، طردم کرده است.
- ماندهست
- باقی مانده است، خیره مانده است، ثابت مانده است.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.