قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۵ - باز تقریر کردن معاویه با ابلیس مکر او را› بیت ۲۶۷۵
M2:2675 — بس ستارهٔ سعد از تو محترق / بس سپاه و جمع از تو مفترق
M2:2675
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
معاویه خطاب به ابلیس میگوید: «با مکر و فریب تو، سرنوشتهای نیک و انسانهای خوشطالع تباه شده و جوامع و لشکرهای متحد از هم فروپاشیدهاند.»
این بیت در ادامهٔ سخنان معاویه است که قدرت ویرانگر ابلیس را برمیشمارد. او ابلیس را به نیرویی کیهانی تشبیه میکند که تأثیراتش هم در سرنوشت افراد و هم در سرنوشت جوامع مشهود است.
در مصرع اول، «ستارهٔ سعد» نماد بخت و اقبال نیکو و همچنین انسانهای بلندمرتبه و خوشطینت است. ابلیس با وسوسهها و دسیسههای خود این بختهای بلند را میسوزاند و بیاثر میکند (مُحتَرِق). این اصطلاحی نجومی است که به سوختن و بینور شدن ستاره در اثر نزدیکی بیش از حد به خورشید اشاره دارد. در اینجا، نزدیکی به ابلیس (که خود از آتش است) باعث نابودی و تباهی سرنوشت نیک افراد میشود.
در مصرع دوم، مولانا از مقیاس فردی به مقیاس جمعی میرود. «سپاه و جمع» نماد اتحاد، نظم و قدرت اجتماعی است. ابلیس با ایجاد تفرقه، بدگمانی و اختلاف، قدرتمندترین سپاهان و متحدترین جمعیتها را از هم میپاشد و متفرق میکند (مُفتَرِق). این همان کاری است که او در تمام داستانهای دینی و تاریخی، از قوم لوط و نمرود گرفته تا فرعون، انجام داده است. بدین ترتیب، این بیت قدرت تخریب ابلیس را در دو سطح فردی (سرنوشت) و جمعی (جامعه) به تصویر میکشد.
- سعد
- خوشیمن، نیک، خوشبختی
- محترق
- سوخته، بیاثر شده (اصطلاحی در نجوم قدیم)
- مفترق
- پراکنده، جدا شده، از هم پاشیده
- بس
- بسیار، فراوان
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.