M2:764 — پس در آ در کارگه یعنی عدم / تا ببینی صنع و صانع را بهم

در ابیات قبل، مولانا خداوند را به صنعتگری تشبیه می‌کند که در «کارگاه» خود مشغول آفرینش است و از بیرون نمی‌توان او را دید. این بیت آن استعاره را به اوج می‌رساند و ماهیت این کارگاه را آشکار می‌کند: کارگاه خدا، «عدم» یا «نیستی» است.

منظور از «عدم»، نیستیِ خودِ سالک است. تا زمانی که انسان اسیر «هستیِ» خود، یعنی منیت، خواسته‌ها و تصورات محدود خویش است، مانند کسی است که بیرون از کارگاه ایستاده و تنها «کار» (صُنع) را می‌بیند، اما از «کارکن» (صانع) غافل است. حجاب اصلی، همین «من» هستم. ورود به کارگاه عدم، به معنای کنار گذاشتن این «من» و خود را به کلی در برابر ارادهٔ الهی هیچ انگاشتن است.

تنها در این حالتِ فنا و نیستی است که حجاب برداشته می‌شود و سالک می‌تواند «صُنع و صانع را با هم» ببیند. یعنی دیگر آفرینش را جدا از آفریدگار نمی‌بیند، بلکه تجلی او را در ذره‌ذرهٔ کائنات مشاهده می‌کند و به وحدت وجودی حاکم بر هستی پی می‌برد. این همان مقام «روشن‌دیدگی» است که در بیت بعدی به آن اشاره می‌شود.