قرائت› دفتر ۳› بخش ۱۰۸ - تضرع آن شخص از داوری داود علیه السلام› بیت ۲۴۱۰
M3:2410 — کژ نهم تا راست گردد این جهان / حرب خدعه این بود ای پهلوان
M3:2410
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
پیامبران و اولیای الهی گاهی به ظاهر کاری میکنند که با مقام معنوی بالایشان سازگار نیست، اما این کار را برای راهنمایی و تربیت مردم انجام میدهند.
در این بخش از داستان، حضرت داوود در حال شرح مقام معنوی خود است. او میگوید که ارتباطش با خداوند مستقیم و بیواسطه است و نیازی به اعمال ظاهری مانند نماز خواندن یا قضای حاجت ندارد. با این حال، او این کارها را انجام میدهد تا راه را به مردم عادی نشان دهد. این بیت، فلسفهی این رفتار را توضیح میدهد.
مصراع اول، «کژ نهم تا راست گردد این جهان»، یک اصل مهم در تربیت و راهنمایی را بیان میکند. گاهی برای اصلاح یک امر بزرگ (راست کردن جهان)، باید به ظاهر از مسیر مستقیم منحرف شد و کاری «کج» یا ناقص انجام داد. این «کجی» در واقع یک استراتژی حکیمانه برای رسیدن به هدفی والاتر است. داوود با انجام کارهای عادی انسانی، خود را همسطح مردم قرار میدهد تا بتوانند از او بیاموزند. اگر او فقط از مقام معنوی خود سخن میگفت، مردم از او فاصله میگرفتند و قادر به پیروی از او نبودند.
مصراع دوم، این عمل را به اصل «الحرب خدعة» (جنگ، نیرنگ است) تشبیه میکند. همانطور که در جنگ برای پیروزی بر دشمن از حیله و تدبیر استفاده میشود، در «جنگ» معنوی برای هدایت خلق و غلبه بر نفس اماره نیز باید از «نیرنگ» الهی بهره برد. این «خدعه» البته به معنای فریبکاری منفی نیست، بلکه تدبیری است که از سر لطف و حکمت برای نجات دیگران به کار میرود.
- کژ
- کج، نادرست، منحرف
- نهم
- میگذارم، قرار میدهم (از مصدر نهادن)
- حرب
- جنگ، نبرد
- خدعه
- نیرنگ، حیله، تدبیر جنگی
- پهلوان
- قهرمان، دلاور، در اینجا خطاب به سالک راه حق
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.