M5:26 — سست‌چشمانی که شب جولان کنند / کی طواف مشعلهٔ ایمان کنند

مولانا در این بخش از دفتر پنجم، انسان‌ها را در برابر «نور حق» به دو دسته تقسیم می‌کند. دسته‌ای که مستعد و پذیرای این نور هستند و دسته‌ای دیگر که از آن گریزانند.

این بیت وصف گروه دوم است: «سست‌چشمان». اینان کسانی هستند که چشم دلشان به نور حقیقت بینا نیست. همان‌طور که خفاش یا موش، با چشمان ضعیف خود، شب را برای فعالیت انتخاب می‌کنند، این افراد نیز در «شبِ» جهل، وهم و دنیای مادی «جولان» می‌دهند و به امور دنیوی و لذات نفسانی سرگرم‌اند. فعالیت آن‌ها در تاریکی است، نه در روشنایی روز حقیقت.

طبیعتاً چنین موجوداتی که به تاریکی خو گرفته‌اند، از نور گریزانند. آن‌ها چگونه می‌توانند به گرد «مشعلۀ ایمان» که نوری خیره‌کننده دارد، طواف کنند؟ طواف کردن، نشانۀ عشق، تسلیم و مرکز قرار دادنِ آن حقیقت نورانی است. اما کسی که حیاتش به شب وابسته است، از خورشید و مشعل می‌ترسد و توان نزدیک شدن به آن را ندارد. در نتیجه، این بیت تقابل میان اهل ظلمت و اهل نور را به تصویر می‌کشد و بیان می‌کند که شرط بهره‌مندی از ایمان، داشتن چشم بینا و میل به روشنایی است.