Leggi›Libro 5

Libro 5 · 4233 versi · 178 sezioni

دفتر پنجم

Book V

دیباچهٔ دفتر پنجم · فارسی

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم و بِه نَستعین و عَلَیه نَتَوَّکل و عِندَهُ مَفاتیح القُلُوب و صَلَّی اللهُ عَلی خَیرِ خَلقِهِ مُحَمَّدٍ و آلِهِ وَ صَحْبِهِ اَجْمَعین.

این مُجَلّد پنجم است از دفترهای مثنوی، و تِبیانِ معنوی در بیان آن که شریعت همچو شمع است، رَه می‌نماید، و با آن که شمع به دست نیاوری راهْ رفته نشود، و بی آن که شمع به دست آوری، راهْ رفته نشود. و چون در ره آمدی، آن رفتن تو طریقت است و چون رسیدی به مقصود، آن حقیقت است و جهت این گفته اند که: «لو ظهرت الحقائق بطلت الشرایع». هم چنان که مسْ زر شود و یا خود از اصلْ زر شده بود، او را نه عِلمِ کیمیا حاجت است که آن شریعت است، و نه خود را در کیمیا مالیدن که آن طریقت است، چنان که گفته‌اند: «طلب الدلیل بعد الوصول الی المدلول قبیح و ترک الدلیل قبل الوصول الی المدلول مذموم». حاصل آن که شریعت، همچون علم کیمیا آموختن است یا از استاد یا از کتاب. و طریقت، استعمال کردن داروها و مس را در کیمیا مالیدن است، و حقیقت، زر شدن مس. کیمیادانان به علم کیمیا شادند که: «ما علم این می‌دانیم»، و عمل کنندگان به عمل کیمیا شادند که: «چنین کارها می‌کنیم» و حقیقت یافتگان به حقیقت شادند که: «ما زر شدیم و از علم و کیمیا آزاد شدیم، عتقا الله ایم». «کل حزب بما لدیهم فرحون». یا مثال شریعت همچو علم طبّ آموختن است، و طریقتْ پرهیز کردن به موجب علم طبّ و داروها خوردن، و حقیقتْ صحّت یافتن ابدی، و از آن هردو فارغ شدن. چون آدمی از این حیات میرد، شریعت و طریقت ازو منقطع شود، و حقیقت مانَد. حقیقت اگر دارد نعره می‌زند که: «یا لیت قومی یعلمون بما غفرلی ربّی» و اگر ندارد، نعره می‌زند که: «یا لیتنی لم اوت کتابیه، ولم ادر ما حسابیه، یا لیتها کانت القاضیه، ما اغنی عنّی مالیه، هلک عنّی سلطانیه». شریعت علم است، و طریقت عمل است، حقیقت الوصول الی الله. «فمن کان یرجوا لقا ربه فلیعمل عملا صالحا و لا یشرک بعباده ربه احدا» و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله و صحبه و عترته و سلّم تسلیما.

o leggila nella tua lingua:

❋ ❋ ❋
  1. 001 بخش ۱ - سر آغازInizio 30 versi
  2. 002 بخش ۲ - تفسیر خذ اربعة من الطیر فصرهن الیکInterpretazione di "Prendi quattro uccelli e falli venire a te" 32 versi
  3. 003 بخش ۳ - در سبب ورود این حدیث مصطفی صلوات الله علیه که الکافر یأکل فی سبعة امعاء و المؤمن یأکل فی معا واحدLa ragione di questo detto del Profeta (le benedizioni e la pace di Dio siano su di lui): "L'infedele mangia in sette intestini e il credente mangia in un solo intestino" 33 versi
  4. 004 بخش ۴ - در حجره گشادن مصطفی علیه‌السلام بر مهمان و خود را پنهان کردن تا او خیال گشاینده را نبیند و خجل شود و گستاخ بیرون رودIl Profeta (su di lui la pace) aprì la porta agli ospiti e si nascose, affinché non vedessero chi apriva e si vergognassero, e uscissero liberamente 21 versi
  5. 005 بخش ۵ - سبب رجوع کردن آن مهمان به خانهٔ مصطفی علیه‌السلام در آن ساعت که مصطفی نهالین ملوث او را به دست خود می‌شست و خجل شدن او و جامه چاک کردن و نوحهٔ او بر خود و بر سعادت خودIl motivo per cui quell'ospite tornò alla casa del Profeta (su di lui la pace) nell'ora in cui il Profeta stesso lavava il suo cuscino sporco, e la sua vergogna, lo strappo dei suoi vestiti, e il suo lamento per se stesso e per la sua felicità 50 versi
  6. 006 بخش ۶ - نواختن مصطفی علیه‌السلام آن عرب مهمان را و تسکین دادن او را از اضطراب و گریه و نوحه کی بر خود می‌کرد در خجالت و ندامت و آتش نومیدیIl Profeta (su di lui la pace) che consola quell'ospite arabo e lo calma dalla sua agitazione, pianto e lamento che faceva su se stesso per vergogna, rimorso e fuoco di disperazione 15 versi
  7. 007 بخش ۷ - بیان آنک نماز و روزه و همه چیزهای برونی گواهیهاست بر نور اندرونیSpiegazione che la preghiera, il digiuno e tutte le cose esteriori sono testimonianze della luce interiore 17 versi
  8. 008 بخش ۸ - پاک کردن آب همه پلیدیها را و باز پاک کردن خدای تعالی آب را از پلیدی لاجرم قدوس آمد حق تعالیL'acqua che purifica tutte le impurità, e poi Dio l'Altissimo che purifica l'acqua dall'impurità; quindi, Dio l'Altissimo è il Santissimo 17 versi
  9. 009 بخش ۹ - استعانت آب از حق جل جلاله بعد از تیره شدنL'acqua che cerca aiuto da Dio (sia glorificato) dopo essersi intorbidita 19 versi
  10. 010 بخش ۱۰ - گواهی فعل و قول بیرونی بر ضمیر و نور اندرونیLa testimonianza delle azioni e delle parole esteriori sulla coscienza e la luce interiore 6 versi
  11. 011 بخش ۱۱ - در بیان آنک نور خود از اندرون شخص منوّر بی‌آنک فعلی و قولی بیان کند گواهی دهد بر نور وی؛ در بیان آنک آن‌ نور خود را از اندرون سرّ عارف ظاهر کند بر خلقان بی‌فعل عارف و بی‌قول عارف افزون از آنک به قول و فعل او ظاهر شود، چنانک آفتاب بلند شود بانگ خروس و اعلام مؤذن و علامات دیگر حاجت نیایدSpiegazione che la luce stessa, dall'interno di una persona illuminata, senza che alcuna azione o parola la esprima, testimonia la sua luce; spiegazione che quella luce si manifesta dall'interno del segreto del gnosi agli uomini senza l'azione del gnosi e senza la parola del gnosi, in modo più evidente di quanto non si manifesti con le sue parole e azioni, proprio come il sole sorge senza bisogno del canto del gallo, della chiamata del muezzin o di altri segni 19 versi
  12. 012 بخش ۱۲ - عرضه کردن مصطفی علیه‌السلام شهادت را بر مهمان خویشIl Profeta (su di lui la pace) che presenta la testimonianza al suo ospite 27 versi
  13. 013 بخش ۱۳ - بیان آنک نور که غذای جانست غذای جسم اولیا می‌شود تا او هم یار می‌شود روح را کی اسلم شیطانی علی یدیSpiegazione che la luce, che è il nutrimento dell'anima, diventa il nutrimento del corpo dei santi, affinché anche il corpo diventi compagno dello spirito, come: "Il mio diavolo si è sottomesso per mano mia" 14 versi
  14. 014 بخش ۱۴ - انکار اهل تن غذای روح را و لرزیدن ایشان بر غذای خسیسLa negazione del nutrimento spirituale da parte della gente del corpo e il loro tremore per il nutrimento vile 3 versi
  15. 015 بخش ۱۵ - مناجاتPreghiera 12 versi
  16. 016 بخش ۱۶ - تمثیل لوح محفوظ و ادراک عقل هر کسی از آن لوح آنک امر و قسمت و مقدور هر روزهٔ ویست هم چون ادراک جبرئیل علیه‌السلام هر روزی از لوح اعظم عقل مثال جبرئیلست و نظر او به تفکر به سوی غیبی که معهود اوست در تفکر و اندیشهٔ کیفیت معاش و بیرون شو کارهای هر روزینه مانند نظر جبرئیلست در لوح و فهم کردن او از لوحEsempio della Tavola Custodita e della percezione che ogni intelletto ha di essa, cioè il suo comando, la sua parte e il suo destino quotidiano, proprio come la percezione di Gabriele (su di lui la pace) ogni giorno dalla Tavola Suprema. L'intelletto è come Gabriele, e il suo guardare con riflessione verso l'invisibile che gli è familiare, nella riflessione e nel pensiero sulla qualità del sostentamento e sulle uscite delle faccende quotidiane, è come lo sguardo di Gabriele sulla Tavola e la sua comprensione da essa 12 versi
  17. 017 بخش ۱۷ - تمثیل روشهای مختلف و همتهای گوناگون به اختلاف تحری متحریان در وقت نماز قبله را در وقت تاریکی و تحری غواصان در قعر بحرEsempio dei diversi metodi e delle diverse aspirazioni in base alle diverse ricerche dei cercatori al tempo della preghiera, riguardo alla Qibla al buio, e alla ricerca dei sommozzatori nelle profondità del mare 17 versi
  18. 018 بخش ۱۸ - تفسیر یا حسرة علی العبادInterpretazione di "Ah, quanto rimpianto per i servi!" 8 versi
  19. 019 بخش ۱۹ - سبب آنک فرجی را نام فرجی نهادند از اولIl motivo per cui un feraji fu chiamato feraji fin dall'inizio 41 versi
  20. 020 بخش ۲۰ - صفت طاوس و طبع او و سبب کشتن ابراهیم علیه‌السلام او راLa descrizione del pavone e della sua natura, e il motivo per cui Ibrahim (su di lui la pace) lo uccise 25 versi
  21. 021 بخش ۲۱ - در بیان آنک لطف حق را همه کس داند و قهر حق را همه کس داند و همه از قهر حق گریزانند و به لطف حق در آویزان اما حق تعالی قهرها را در لطف پنهان کرد و لطفها را در قهر پنهان کرد نعل بازگونه و تلبیس و مکر الله بود تا اهل تمیز و ینظر به نور الله از حالی‌بینان و ظاهربینان جدا شوند کی لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلاًSpiegazione che tutti conoscono la grazia di Dio e tutti conoscono la sua ira, e tutti fuggono dall'ira di Dio e si aggrappano alla sua grazia. Ma Dio l'Altissimo ha nascosto l'ira nella grazia e la grazia nell'ira. Era un rovesciamento e un inganno da parte di Dio, affinché coloro che distinguono e vedono con la luce di Dio si separassero da coloro che vedono solo l'immediato e l'esteriore, affinché "egli vi metta alla prova, chi di voi è migliore nell'azione" 39 versi
  22. 022 بخش ۲۲ - تفاوت عقول در اصل فطرت خلاف معتزله کی ایشان گویند در اصل عقول جزوی برابرند این افزونی و تفاوت از تعلم است و ریاضت و تجربهDifferenza di intelletti nella creazione originale, in contrasto con i Mu'taziliti che dicono che gli intelletti parziali sono uguali nell'origine, e che questa crescita e differenza derivano dall'apprendimento, dalla disciplina e dall'esperienza 18 versi
  23. 023 بخش ۲۳ - حکایت آن اعرابی کی سگ او از گرسنگی می‌مرد و انبان او پر نان و بر سگ نوحه می‌کرد و شعر می‌گفت و می‌گریست و سر و رو می‌زد و دریغش می‌آمد لقمه‌ای از انبان به سگ دادنLa storia di quell'Arabo il cui cane moriva di fame, mentre la sua borsa era piena di pane. Egli lamentava il cane, recitava poesie, piangeva e si picchiava la testa e il viso, ma gli dispiaceva dare un boccone dalla sua borsa al cane 21 versi
  24. 024 بخش ۲۴ - در بیان آنک هیچ چشم بدی آدمی را چنان مهلک نیست کی چشم پسند خویشتن مگر کی چشم او مبدل شده باشد به نور حق که بی یسمع و بی یبصر و خویشتن او بی‌خویشتن شدهSpiegazione che nessun occhio malvagio è così distruttivo per l'uomo come l'occhio della propria autosoddisfazione, a meno che il suo occhio non sia stato trasformato dalla luce di Dio, in modo che Egli ascolta con lui e vede con lui, e il suo io è diventato senza di sé 8 versi
  25. 025 بخش ۲۵ - تفسیر وَ إِنْ یَکادُ الَّذینَ کَفَروا لَیُزْلِقونَکَ بِأَبْصارِهِمْ الایهInterpretazione del versetto: "E in verità, coloro che non credono cercano di farti scivolare con i loro sguardi..." 30 versi
  26. 026 بخش ۲۶ - قصهٔ آن حکیم کی دید طاوسی را کی پر زیبای خود را می‌کند به منقار و می‌انداخت و تن خود را کل و زشت می‌کرد از تعجب پرسید کی دریغت نمی‌آید گفت می‌آید اما پیش من جان از پر عزیزتر است و این پر عدوی جان منستLa storia di un saggio che vide un pavone che si strappava le sue belle piume con il becco e si rendeva brutto e spoglio. Meravigliato, chiese: "Non ti dispiace?" Rispose: "Sì, ma per me l'anima è più preziosa delle piume, e queste piume sono nemiche della mia anima" 21 versi
  27. 027 بخش ۲۷ - در بیان آنک صفا و سادگی نفس مطمنه از فکرتها مشوش شود چنانک بر روی آینه چیزی نویسی یا نقش کنی اگر چه پاک کنی داغی بماند و نقصانیSpiegazione che la purezza e la semplicità dell'anima appagata vengono disturbate dai pensieri, proprio come quando si scrive o si disegna qualcosa su uno specchio; anche se si pulisce, una macchia rimane e un difetto 17 versi
  28. 028 بخش ۲۸ - در بیان قول رسول علیه‌السلام لا رهبانیة فی‌الاسلامSulla parola del Profeta (su di lui la pace): "Non c'è monachesimo nell'Islam" 12 versi
  29. 029 بخش ۲۹ - در بیان آنک ثواب عمل عاشق از حق هم حق استSpiegazione che la ricompensa dell'opera dell'amante da parte di Dio è Dio stesso 18 versi
  30. 030 بخش ۳۰ - در تفسیر قول رسول علیه‌السلام ما مات من مات الا و تمنی ان یموت قبل ما مات ان کان برا لیکون الی وصول البر اعجل و ان کان فاجرا لیقل فجورهInterpretazione del detto del Profeta (su di lui la pace): "Nessuno muore se non desidera di essere morto prima di essere morto. Se era un giusto, per accelerare il raggiungimento del bene; e se era un peccatore, per ridurre i suoi peccati" 16 versi
  31. 031 بخش ۳۱ - در بیان آنک عقل و روح در آب و گل محبوس‌اند هم‌چون هاروت و ماروت در چاه بابلSpiegazione che l'intelletto e lo spirito sono imprigionati nell'acqua e nel fango, come Harut e Marut nel pozzo di Babilonia 21 versi
  32. 032 بخش ۳۲ - جواب گفتن طاوس آن سایل راIl pavone che risponde a colui che lo interroga 7 versi
  33. 033 بخش ۳۳ - بیان آنک هنرها و زیرکی‌ها و مال دنیا هم‌چون پرهای طاوس عدو جانستSpiegazione che le abilità, l'astuzia e le ricchezze del mondo sono come le piume del pavone, nemiche dell'anima 24 versi
  34. 034 بخش ۳۴ - در صفت آن بی‌خودان کی از شر خود و هنر خود آمن شده‌اند کی فانی‌اند در بقای حق هم‌چون ستارگان کی فانی‌اند روز در آفتاب و فانی را خوف آفت و خطر نباشدDescrizione di coloro che sono senza di sé, al sicuro dal loro male e dalla loro abilità, perché sono annichiliti nella permanenza di Dio, come le stelle che sono annichilite nel sole di giorno, e per chi è annichilito non c'è paura di sventura o pericolo 47 versi
  35. 035 بخش ۳۵ - در بیان آنک ما سوی الله هر چیزی آکل و ماکولست هم‌چون آن مرغی کی قصد صید ملخ می‌کرد و به صید ملخ مشغول می‌بود و غافل بود از باز گرسنه کی از پس قفای او قصد صید او داشت اکنون ای آدمی صیاد آکل از صیاد و آکل خود آمن مباش اگر چه نمی‌بینیش به نظر چشم به نظر دلیل و عبرتش می‌بین تا چشم نیز باز شدنSpiegazione che tutto ciò che non è Dio è cacciatore e cacciato, proprio come quell'uccello che intendeva cacciare una cavalletta e, occupato a cacciare la cavalletta, era ignaro del falco affamato che dietro la sua nuca intendeva cacciarlo. Ora, o uomo cacciatore, non sentirti al sicuro dal cacciatore e dal cacciatore stesso, anche se non lo vedi con gli occhi, vedilo con la vista della ragione e dell'ammonimento, affinché anche gli occhi si aprano 46 versi
  36. 036 بخش ۳۶ - صفت کشتن خلیل علیه‌السلام زاغ را کی آن اشارت به قمع کدام صفت بود از صفات مذمومهٔ مهلکه در مریدLa descrizione dell'uccisione del corvo da parte di Ibrahim (su di lui la pace) - a quale tratto ripugnante e distruttivo all'interno del discepolo si riferiva? 15 versi
  37. 037 بخش ۳۷ - مناجاتPreghiera 43 versi
  38. 038 بخش ۳۸ - قال النبی علیه‌السلام ارحموا ثلاثا عزیز قوم ذل و غنی قوم افتقر و عالما یلعب به الجهالIl Profeta (su di lui la pace) disse: "Abbiate misericordia di tre: un nobile caduto in disgrazia, un ricco impoverito e uno studioso con cui gli ignoranti giocano" 10 versi
  39. 039 بخش ۳۹ - قصهٔ محبوس شدن آن آهوبچه در آخر خران و طعنهٔ آن خران ببر آن غریب گاه به جنگ و گاه به تسخر و مبتلی گشتن او به کاه خشک کی غذای او نیست و این صفت بندهٔ خاص خداست میان اهل دنیا و اهل هوا و شهوت کی الاسلام بدا غریبا و سیعود غریبا فطوبی للغرباء صدق رسول اللهLa storia di quel cucciolo di cervo imprigionato tra i somari e il rimprovero di quei somari a quel forestiero, a volte con la lotta, a volte con il sarcasmo; e il suo essere afflitto da fieno secco, che non è il suo cibo. E questa è la descrizione di un servo speciale di Dio tra la gente del mondo e la gente della passione e del desiderio. "L'Islam ha iniziato come straniero e tornerà straniero; beati gli stranieri." Il Messaggero di Dio ha detto la verità 12 versi
  40. 040 بخش ۴۰ - حکایت محمد خوارزمشاه کی شهر سبزوار کی همه رافضی باشند به جنگ بگرفت اما جان خواستند گفت آنگه امان دهم کی ازین شهر پیش من به هدیه ابوبکر نامی بیاریدLa storia di Muhammad Khwarazmshah che conquistò la città di Sabzevar, dove tutti erano Rafidi, ma chiesero salva la vita. Disse: "Allora vi darò scampo se mi porterete un uomo di nome Abu Bakr da questa città come offerta" 63 versi
  41. 041 بخش ۴۱ - بقیهٔ قصهٔ آهو و آخر خرانContinuazione della storia del cervo e dei somari 24 versi
  42. 042 بخش ۴۲ - تفسیر انی اری سبع بقرات سمان یاکلهن سبع عجاف آن گاوان لاغر را خدا به صفت شیران گرسنه آفریده بود تا آن هفت گاو فربه را به اشتها می‌خوردند اگر چه آن خیالات صور گاوان در آینهٔ خواب نمودند تو معنی بگیرInterpretazione di "Vedo sette vacche grasse che vengono mangiate da sette vacche magre". Dio aveva creato quelle vacche magre con la natura di leoni affamati, in modo che mangiassero con appetito quelle sette vacche grasse. Anche se quelle fantasie apparvero come immagini di vacche nello specchio del sogno, tu cogli il significato 8 versi
  43. 043 بخش ۴۳ - بیان آنک کشتن خلیل علیه‌السلام خروس را اشارت به قمع و قهر کدام صفت بود از صفات مذمومات مهلکان در باطن مریدSpiegazione che l'uccisione del gallo da parte di Ibrahim (su di lui la pace) era un'allusione alla repressione e all'annientamento di quale tratto deprecabile e distruttivo nell'intimo del discepolo 22 versi
  44. 044 بخش ۴۴ - تفسیر خلقنا الانسان فی احسن تقویم ثم رددناه اسفل سافلین و تفسیر و من نعمره ننکسه فی الخلقInterpretazione di "Abbiamo creato l'uomo nella migliore forma, poi lo abbiamo ricacciato nel più basso degli abissi" e interpretazione di "E chi facciamo vivere a lungo, lo capovolgiamo nella creazione" 12 versi
  45. 045 بخش ۴۵ - تفسیر أَسْفَلَ سافِلینَ إِلَّا الَّذینَ آمَنوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَیْرُ مَمْنونٍInterpretazione di "il più basso degli abissi, eccetto coloro che credono e compiono opere buone, per essi c'è una ricompensa ininterrotta" 52 versi
  46. 046 بخش ۴۶ - مثال عالم هست نیست‌نما و عالم نیست هست‌نماEsempio del mondo che sembra non esistere e del mondo che non esiste che sembra esistere 25 versi
  47. 047 بخش ۴۷ - در تفسیر قول مصطفی علیه‌السلام لا بد من قرین یدفن معک و هو حی و تدفن معه و انت میت ان کان کریما اکرمک و ان کان لیما اسلمک و ذلک القرین عملک فاصلحه ما استطعت صدق رسول‌اللهInterpretazione del detto del Profeta (su di lui la pace): "È inevitabile che un compagno sia sepolto con te, ed è vivo, e tu sei sepolto con lui, ed sei morto. Se è nobile, ti onorerà; e se è vile, ti abbandonerà. E quel compagno è la tua azione, quindi migliorala il più possibile." Il Messaggero di Dio ha detto la verità 22 versi
  48. 048 بخش ۴۸ - تفسیر وَ هُوَ مَعَکُمْInterpretazione di "Ed Egli è con voi" 11 versi
  49. 049 بخش ۴۹ - در تفسیر قول مصطفی علیه‌السلام من جعل الهموم هما واحدا کفاه الله سائر همومه و من تفرقت به الهموم لا یبالی الله فی ای واد اهلکهInterpretazione del detto del Profeta (su di lui la pace): "Chi fa delle sue preoccupazioni un'unica preoccupazione, Dio gli basterà per le sue altre preoccupazioni; e chi è disperso dalle preoccupazioni, Dio non si cura in quale valle lo distruggerà" 21 versi
  50. 050 بخش ۵۰ - در معنی این بیت «گر راه روی راه برت بگشایند ور نیست شوی بهستیت بگرایند»Sul significato del verso: "Se cammini sulla via, ti apriranno la via; e se diventi non-essere, ti guideranno verso l'essere" 14 versi
  51. 051 بخش ۵۱ - قصهٔ آن شخص کی دعوی پیغامبری می‌کرد گفتندش چه خورده‌ای کی گیج شده‌ای و یاوه می‌گویی گفت اگر چیزی یافتمی کی خوردمی نه گیج شدمی و نه یاوه گفتمی کی هر سخن نیک کی با غیر اهلش گویند یاوه گفته باشند اگر چه در آن یاوه گفتن مامورندLa storia di quell'uomo che pretendeva di essere un profeta. Gli dissero: "Cosa hai mangiato che sei confuso e parli a vanvera?" Egli rispose: "Se avessi trovato qualcosa da mangiare, non sarei stato confuso né avrei parlato a vanvera", perché ogni buona parola detta a chi non la merita è a vanvera, anche se sono incaricati di parlare a vanvera 30 versi
  52. 052 بخش ۵۲ - سبب عداوت عام و بیگانه زیستن ایشان به اولیاء خدا کی بحقشان می‌خوانند و با آب حیات ابدیLa causa dell'inimicizia della gente comune e del loro vivere da stranieri per i santi di Dio che li chiamano a Dio e all'acqua della vita eterna 22 versi
  53. 053 بخش ۵۳ - در بیان آنک مرد بدکار چون متمکن شود در بدکاری و اثر دولت نیکوکاران ببیند شیطان شود و مانع خیر گردد از حسد هم‌چون شیطان کی خرمن سوخته همه را خرمن سوخته خواهد أَرَأَیْتَ الَّذي یَنْهی عَبْداً إِذا صَلّیSpiegazione che l'uomo malvagio, quando si rafforza nella malvagità e vede l'effetto della prosperità dei buoni, diventa un diavolo e impedisce il bene per invidia, proprio come Satana, che desidera che tutti i raccolti siano bruciati: "Hai visto colui che impedisce un servo quando prega?" 26 versi
  54. 054 بخش ۵۴ - مناجاتPreghiera 29 versi
  55. 055 بخش ۵۵ - پرسیدن آن پادشاه از آن مدعی نبوت کی آنک رسول راستین باشد و ثابت شود با او چه باشد کی کسی را بخشد یا به صحبت و خدمت او چه بخشش یابند غیر نصیحت به زبان کی می‌گویدIl re che chiede a quel pretendente alla profezia: "Cosa riceve chi è un vero e autentico Messaggero, o cosa ottengono dalla sua compagnia e dal suo servizio, oltre al consiglio che egli pronuncia?" 16 versi
  56. 056 بخش ۵۶ - داستان آن عاشق کی با معشوق خود برمی‌شمرد خدمتها و وفاهای خود را و شبهای دراز تتجافی جنوبهم عن المضاجع را و بی‌نوایی و جگر تشنگی روزهای دراز را و می‌گفت کی من جزین خدمت نمی‌دانم اگر خدمت دیگر هست مرا ارشاد کن کی هر چه فرمایی منقادم اگر در آتش رفتن است چون خلیل علیه‌السلام و اگر در دهان نهنگ دریا فتادنست چون یونس علیه‌السلام و اگر هفتاد بار کشته شدن است چون جرجیس علیه‌السلام و اگر از گریه نابینا شدن است چون شعیب علیه‌السلام و وفا و جانبازی انبیا را علیهم‌السلام شمار نیست و جواب گفتن معشوق او راLa storia dell'amante che enumerava all'amato i suoi servizi e le sue fedeltà, e le lunghe notti in cui "i loro fianchi si allontanano dai giacigli", e la sua povertà e la sua sete bruciante nei lunghi giorni. E diceva: "Io non conosco altro servizio che questo. Se c'è un altro servizio, guidami, perché io sono obbediente a tutto ciò che ordini, sia andare nel fuoco come Ibrahim (su di lui la pace), sia cadere nella bocca della balena del mare come Yunus (su di lui la pace), sia essere ucciso settanta volte come Giorgi (su di lui la pace), sia diventare cieco per il pianto come Shu'ayb (su di lui la pace). E non c'è numero per la fedeltà e il sacrificio dei profeti (su di loro la pace)". E la risposta dell'amato 23 versi
  57. 057 بخش ۵۷ - یکی پرسید از عالمی عارفی کی اگر در نماز کسی بگرید به آواز و آه کند و نوحه کند نمازش باطل شود جواب گفت کی نام آن آب دیده است تا آن گرینده چه دیده است اگر شوق خدا دیده است و می‌گرید یا پشیمانی گناهی نمازش تباه نشود بلک کمال گیرد کی لا صلوة الا بحضور القلب و اگر او رنجوری تن یا فراق فرزند دیده است نمازش تباه شود کی اصل نماز ترک تن است و ترک فرزند ابراهیم‌وار کی فرزند را قربان می‌کرد از بهر تکمیل نماز و تن را به آتش نمرود می‌سپرد و امر آمد مصطفی را علیه‌السلام بدین خصال کی فاتبع ملة ابراهیم لقد کانت لکم اسوة حسنة فی‌ابراهیمQualcuno chiese a un dotto gnostico: "Se qualcuno piange ad alta voce in preghiera, sospira e si lamenta, la sua preghiera è invalidata?" Rispose: "Il nome di quell'acqua di pianto è ciò che il piangente ha visto. Se ha visto l'amore di Dio e piange, o il rimorso per un peccato, la sua preghiera non è rovinata, anzi si perfeziona, poiché 'non c'è preghiera senza la presenza del cuore'. Ma se ha visto una malattia del corpo o la separazione di un figlio, la sua preghiera è rovinata, poiché l'essenza della preghiera è l'abbandono del corpo e l'abbandono del figlio, come Ibrahim, che sacrificò il figlio per completare la preghiera e consegnò il corpo al fuoco di Nimrod. E a Mustafa (su di lui la pace) fu comandato di avere queste qualità: 'Seguite la religione di Ibrahim. Avete in Ibrahim un buon esempio'" 6 versi
  58. 058 بخش ۵۸ - مریدی در آمد به خدمت شیخ و ازین شیخ پیر سن نمی‌خواهم بلک پیرعقل و معرفت و اگرچه عیسیست علیه‌السلام در گهواره و یحیی است علیه‌السلام در مکتب کودکان مریدی شیخ را گریان دید او نیز موافقت کرد و گریست چون فارغ شد و به در آمد مریدی دیگر کی از حال شیخ واقف‌تر بود از سر غیرت در عقب او تیز بیرون آمد گفتش ای برادر من ترا گفته باشم الله الله تا نیندیشی و نگویی کی شیخ می‌گریست و من نیز می‌گریستم کی سی سال ریاضت بی‌ریا باید کرد و از عقبات و دریاهای پر نهنگ و کوههای بلند پر شیر و پلنگ می‌باید گذشت تا بدان گریهٔ شیخ رسی یا نرسی اگر رسی شکر زویت لی الارض گویی بسیارUn discepolo entrò al servizio dello Sheikh. E non intendo uno Sheikh anziano di età, ma uno Sheikh di intelletto e conoscenza, anche se fosse Gesù (su di lui la pace) nella culla o Yahya (su di lui la pace) nella scuola dei bambini. Il discepolo vide lo Sheikh piangere e, per conformità, pianse anche lui. Quando finì e uscì, un altro discepolo, più consapevole dello stato dello Sheikh, uscì rapidamente dietro di lui per gelosia. Gli disse: "O fratello, ti ho detto, per Dio, per Dio, non pensare e non dire 'lo Sheikh piangeva e anch'io piangevo', perché ci vogliono trent'anni di ascesi sincera e bisogna attraversare ostacoli e mari pieni di balene e alte montagne piene di leoni e pantere per raggiungere, o meno, quel pianto dello Sheikh. Se lo raggiungi, dirai 'la terra mi è stata ripiegata' molte volte" 62 versi
  59. 059 بخش ۵۹ - داستان آن کنیزک کی با خر خاتون شهوت می‌راند و او را چون بز و خرس آموخته بود شهوت راندن آدمیانه و کدویی در قضیب خر می‌کرد تا از اندازه نگذرد خاتون بر آن وقوف یافت لکن دقیقهٔ کدو را ندید کنیزک را به بهانه به راه کرد جای دور و با خر جمع شد بی‌کدو و هلاک شد به فضیحت کنیزک بیگاه باز آمد و نوحه کرد که ای جانم و ای چشم روشنم کیر دیدی کدو ندیدی ذکر دیدی آن دگر ندیدی کل ناقص ملعون یعنی کل نظر و فهم ناقص ملعون و اگر نه ناقصان ظاهر جسم مرحوم‌اند ملعون نه‌اند بر خوان لیس علی الاعمی حرج نفی حرج کرد و نفی لعنت و نفی عتاب و غضبLa storia della serva che giaceva con l'asino della padrona. Lei lo aveva addestrato, come una capra o un orso, a fare sesso come un essere umano, e inseriva una zucca nel pene dell'asino per non superare il limite. La padrona se ne accorse, ma non vide il dettaglio della zucca. Con un pretesto, mandò la serva lontano, poi si unì all'asino senza la zucca e morì ignominiosamente. La serva tornò tardi e lamentò: "O mia vita, o luce dei miei occhi, hai visto il pene ma non la zucca, hai visto la virilità ma non il resto." "Ogni imperfetto è maledetto" – cioè, ogni sguardo e comprensione imperfetti sono maledetti. Altrimenti, i corpi imperfetti visibili sono benedetti, non maledetti. Leggi: "Non c'è colpa per il cieco". Ha negato la colpa, la maledizione, il rimprovero e l'ira 97 versi
  60. 060 بخش ۶۰ - تمثیل تلقین شیخ مریدان را و پیغامبر امت را کی ایشان طاقت تلقین حق ندارند و با حق‌الف ندارند چنانک طوطی با صورت آدمی الف ندارد کی ازو تلقین تواند گرفت حق تعالی شیخ را چون آیینه‌ای پیش مرید هم‌چو طوطی دارد و از پس آینه تلقین می‌کند لا تحرک به لسانک ان هو الا وحی یوحی اینست ابتدای مسلهٔ بی‌منتهی چنانک منقار جنبانیدن طوطی اندرون آینه کی خیالش می‌خوانی بی‌اختیار و تصرف اوست عکس خواندن طوطی برونی کی متعلمست نه عکس آن معلم کی پس آینه است و لیکن خواندن طوطی برونی تصرف آن معلم است پس این مثال آمد نه مثلEsempio dell'insegnamento dello Sheikh ai suoi discepoli e del Profeta alla sua comunità, poiché essi non hanno la capacità di ricevere l'insegnamento di Dio e non hanno familiarità con Dio, proprio come il pappagallo non ha familiarità con la forma umana da cui possa ricevere insegnamenti. Dio l'Altissimo pone lo Sheikh come uno specchio davanti al discepolo, come il pappagallo, e dietro lo specchio insegna: "Non muovere la lingua per lui. Non è altro che una rivelazione che viene rivelata". Questo è l'inizio del problema infinito, proprio come il beccare del pappagallo dentro lo specchio, che chiami fantasia, è senza la sua scelta e azione, il contrario del canto del pappagallo esterno che sta imparando, e non il contrario di quell'insegnante dietro lo specchio. Ma il canto del pappagallo esterno è l'azione di quell'insegnante, quindi questo è un esempio, non una similitudine 15 versi
  61. 061 بخش ۶۱ - صاحب‌دلی دید سگ حامله در شکم آن سگ‌بچگان بانگ می‌کردند در تعجب ماند کی حکمت بانگ سگ پاسبانیست بانگ در اندرون شکم مادر پاسبانی نیست و نیز بانگ جهت یاری خواستن و شیر خواستن باشد و غیره و آنجا هیچ این فایده‌ها نیست چون به خویش آمد با حضرت مناجات کرد و ما یعلم تاویله الا الله جواب آمد کی آن صورت حال قومیست از حجاب بیرون نیامده و چشم دل باز ناشده دعوی بصیرت کنند و مقالات گویند از آن نی ایشان را قوتی و یاریی رسد و نه مستمعان را هدایتی و رشدیUn uomo di cuore vide una cagna incinta e i cuccioli abbaiavano nel suo ventre. Si meravigliò, poiché la saggezza dell'abbaio del cane è la guardia, e l'abbaio dentro il ventre della madre non è guardia, né l'abbaio è per chiedere aiuto o latte e così via, e lì non c'è nessuno di questi benefici. Quando si riprese, pregò Dio: "Ma nessuno ne conosce l'interpretazione se non Dio". La risposta venne: "Questa è la condizione di persone che non sono uscite dal velo e i cui occhi del cuore non si sono aperti, ma pretendono di avere perspicacia e proferiscono parole dalle quali né loro ricevono forza e aiuto, né gli ascoltatori ricevono guida e rettitudine" 28 versi
  62. 062 بخش ۶۲ - قصهٔ اهل ضروان و حسد ایشان بر درویشان کی پدر ما از سلیمی اغلب دخل باغ را به مسکینان می‌داد چون انگور بودی عشر دادی و چون مویز و دوشاب شدی عشر دادی و چون حلوا و پالوده کردی عشر دادی و از قصیل عشر دادی و چون در خرمن می‌کوفتی از کفهٔ آمیخته عشر دادی و چون گندم از کاه جدا شدی عشر دادی و چون آرد کردی عشر دادی و چون خمیر کردی عشر دادی و چون نان کردی عشر دادی لاجرم حق تعالی در آن باغ و کشت برکتی نهاده بود کی همه اصحاب باغ‌ها محتاج او بدندی هم به میوه و هم به سیم و او محتاج هیچ کس نی ازیشان فرزندانشان خرج عشر می‌دیدند منکر و آن برکت را نمی‌دیدند هم‌چون آن زن بدبخت که کدو را ندید و خر را دیدLa storia della gente di Dhrawan e la loro invidia per i dervisci, perché nostro padre, per la sua semplicità, dava la maggior parte del raccolto del giardino ai poveri. Quando c'era uva, dava un decimo; quando diventava uva passa e sciroppo, dava un decimo; quando faceva dolci e purea, dava un decimo; e dal foraggio dava un decimo; e quando lo trebbiatava, dava un decimo dalla pila mista; e quando il grano era separato dalla paglia, dava un decimo; e quando faceva la farina, dava un decimo; e quando faceva l'impasto, dava un decimo; e quando faceva il pane, dava un decimo. Perciò, Dio l'Altissimo aveva posto una benedizione in quel giardino e in quel raccolto, tanto che tutti i proprietari di giardini ne avevano bisogno sia per la frutta che per il denaro, e lui non aveva bisogno di nessuno di loro. I loro figli vedevano la spesa del decimo e la negavano, e non vedevano quella benedizione, proprio come quella donna sfortunata che non vide la zucca ma vide l'asino 64 versi
  63. 063 بخش ۶۳ - بیان آنک عطای حق و قدرت موقوف قابلیت نیست هم‌چون داد خلقان کی آن را قابلیت باید زیرا عطا قدیم است و قابلیت حادث عطا صفت حق است و قابلیت صفت مخلوق و قدیم موقوف حادث نباشد و اگر نه حدوث محال باشدSpiegazione che il dono e il potere di Dio non dipendono dalla capacità, a differenza dei doni degli uomini che richiedono capacità. Poiché il dono è eterno e la capacità è contingente. Il dono è un attributo di Dio e la capacità è un attributo della creatura, e l'eterno non dipende dal contingente; altrimenti, la contingenza sarebbe impossibile 19 versi
  64. 064 بخش ۶۴ - در ابتدای خلقت جسم آدم علیه‌السلام کی جبرئیل علیه‌السلام را اشارت کرد کی برو از زمین مشتی خاک برگیر و به روایتی از هر نواحی مشت مشت بر گیرAll'inizio della creazione del corpo di Adamo (su di lui la pace), Gabriele (su di lui la pace) fu istruito di prendere una manciata di terra e, secondo un'altra narrazione, di prendere manciate da ogni direzione della terra 25 versi
  65. 065 بخش ۶۵ - فرستادن میکائیل را علیه‌السلام به قبض حفنه‌ای خاک از زمین جهت ترکیب ترتیب جسم مبارک ابوالبشر خلیفة الحق مسجود الملک و معلمهم آدم علیه‌السلامL'invio di Michele (su di lui la pace) per prendere una manciata di terra per la composizione del corpo benedetto del padre dell'umanità, il vicario di Dio, adorato dagli angeli e loro maestro, Adamo (su di lui la pace) 27 versi
  66. 066 بخش ۶۶ - قصهٔ قوم یونس علیه‌السلام بیان و برهان آنست کی تضرع و زاری دافع بلای آسمانیست و حق تعالی فاعل مختارست پس تضرع و تعظیم پیش او مفید باشد و فلاسفه گویند فاعل به طبع است و بعلت نه مختار پس تضرع طبع را نگرداندLa storia della gente di Yunus (su di lui la pace) è la prova che la supplica e la richiesta sono un deterrente contro la calamità celeste, e che Dio l'Altissimo è un Agente liberamente scelti; quindi, la supplica e la riverenza davanti a Lui sono utili. I filosofi dicono che l'agente agisce per natura e per causa, non per scelta; quindi, la supplica non cambia la natura 12 versi
  67. 067 بخش ۶۷ - فرستادن اسرافیل را علیه‌السلام به خاک کی حفنه‌ای بر گیر از خاک بهر ترکیب جسم آدم علیه‌السلامL'invio di Raffaele (su di lui la pace) alla terra per prendere una manciata di terra per la composizione del corpo di Adamo (su di lui la pace) 29 versi
  68. 068 بخش ۶۸ - فرستادن عزرائیل ملک العزم و الحزم را علیه‌السلام ببر گرفتن حفنه‌ای خاک تا شود جسم آدم چالاک عیله‌السلام و الصلوةL'invio dell'Angelo della Morte, Azrael, l'angelo della determinazione e della risolutezza (su di lui la pace), per prendere una manciata di terra affinché il corpo di Adamo (su di lui la pace) diventi agile 34 versi
  69. 069 بخش ۶۹ - بیان آنک مخلوقی کی ترا ازو ظلمی رسد به حقیقت او هم‌چون آلتیست عارف آن بود کی بحق رجوع کند نه به آلت و اگر به آلت رجوع کند به ظاهر نه از جهل کند بلک برای مصلحتی چنانک ابایزید قدس الله سره گفت کی چندین سالست کی من با مخلوق سخن نگفته‌ام و از مخلوق سخن نشنیده‌ام ولیکن خلق چنین پندارند کی با ایشان سخن می‌گویم و ازیشان می‌شنوم زیرا ایشان مخاطب اکبر را نمی‌بینند کی ایشان چون صدااند او را نسبت به حال من التفات مستمع عاقل به صدا نباشد چنانک مثل است معروف قال الجدار للوتد لم تشقنی قال الوتد انظر الی من یدقنیSpiegazione che una creatura da cui ti viene un'ingiustizia è in realtà solo uno strumento. Il vero gnostico è colui che si rivolge a Dio, non allo strumento. E se si rivolge allo strumento in apparenza, non lo fa per ignoranza, ma per un interesse, come disse Abu Yazid (che Dio santifichi il suo segreto): "Sono molti anni che non parlo con le creature e non ho sentito parlare dalle creature, ma la gente pensa che io parli con loro e senta da loro, perché non vedono il Grande Interlocutore, che per me sono solo un'eco". Il saggio non presta attenzione all'eco, come dice il proverbio: "Il muro disse al chiodo: 'Perché mi rompi?' Il chiodo rispose: 'Guarda chi mi batte'" 27 versi
  70. 070 بخش ۷۰ - جواب آمدن کی آنک نظر او بر اسباب و مرض و زخم تیغ نیاید بر کار تو عزرائیل هم نیاید کی تو هم سببی اگر چه مخفی‌تری از آن سببها و بود کی بر آن رنجور مخفی نباشد کی و هو اقرب الیه منکم و لکن لا تبصرونVenne la risposta: chi non considera le cause, la malattia e la ferita della spada, non considererà nemmeno il tuo lavoro, Azrael, perché anche tu sei una causa, anche se più nascosta di quelle cause; e potrebbe essere che non sia nascosto al malato, poiché "Egli è più vicino a lui di voi, ma voi non vedete" 33 versi
  71. 071 بخش ۷۱ - در بیان وخامت چرب و شیرین دنیا و مانع شدن او از طعام الله چنانک فرمود الجوع طعام الله یحیی به ابدان الصدیقین ای فی الجوع طعام الله و قوله ابیت عند ربی یطعمنی و یسقینی و قوله یرزقون فرحینSpiegazione della gravità del cibo abbondante e dolce del mondo e del suo impedire il cibo di Dio, come disse: "La fame è il cibo di Dio, con cui Egli nutre i corpi dei Siddiqin", cioè "nella fame c'è il cibo di Dio", e "Ho passato la notte presso il mio Signore che mi nutre e mi disseta", e "Sono nutriti e gioiosi" 17 versi
  72. 072 بخش ۷۲ - جواب آن مغفل کی گفته است کی خوش بودی این جهان اگر مرگ نبودی وخوش بودی ملک دنیا اگر زوالش نبودی و علی هذه الوتیرة من الفشاراتRisposta a quel disattento che ha detto: "Sarebbe bello questo mondo se non ci fosse la morte, e sarebbe bello il dominio del mondo se non ci fosse la sua fine", e così via con tali sciocchezze 12 versi
  73. 073 بخش ۷۳ - فیما یرجی من رحمة الله تعالی معطی النعم قبل استحقاقها و هو الذی ینزل الغیث من بعد ما قنطوا و رب بعد یورث قربا و رب معصیة میمونة و رب سعادة تاتی من حیث یرجی النقم لیعلم ان الله یبدل سیاتهم حسناتRiguardo alla speranza nella misericordia di Dio l'Altissimo, Colui che concede le benedizioni prima del merito, ed Egli è Colui che fa scendere la pioggia dopo che hanno perso la speranza; e a volte un allontanamento genera una vicinanza, e a volte una disobbedienza è fortunata, e a volte una felicità viene da dove si sperava la punizione, affinché si sappia che Dio cambia le loro cattive azioni in buone azioni 85 versi
  74. 074 بخش ۷۴ - قصهٔ ایاز و حجره داشتن او جهت چارق و پوستین و گمان آمدن خواجه تاشانش را کی او را در آن حجره دفینه است به سبب محکمی در و گرانی قفلLa storia di Ayaz e della sua stanza dove teneva i suoi sandali e la sua pelliccia, e il sospetto dei suoi compagni che avesse un tesoro nascosto lì, a causa della robustezza della porta e della pesantezza del lucchetto 35 versi
  75. 075 بخش ۷۵ - بیان آنک آنچ بیان کرده می‌شود صورت قصه است وانگه آن صورتیست کی در خورد این صورت گیرانست و درخورد آینهٔ تصویر ایشان و از قدوسیتی کی حقیقت این قصه راست نطق را ازین تنزیل شرم می‌آید و از خجالت سر و ریش و قلم گم می‌کند و العاقل یکفیه الاشارهSpiegazione che ciò che viene spiegato è l'immagine della storia, e quella è un'immagine adatta a coloro che la percepiscono e allo specchio della loro percezione, e per la santità che è la realtà di questa storia, il discorso si vergogna di tale rivelazione e per la vergogna perde la testa, la barba e la penna. E al saggio basta un accenno 26 versi
  76. 076 بخش ۷۶ - حکمت نظر کردن در چارق و پوستین کی فلینظر الانسان مم خلقLa saggezza di guardare i sandali e la pelliccia, che "l'uomo consideri da cosa è stato creato" 9 versi
  77. 077 بخش ۷۷ - خلق الجان من مارج من نار و قوله تعالی فی حق ابلیس انه کان من الجن ففسقLa creazione dei jinn dal fuoco senza fumo, e il Suo detto riguardo a Iblis: "Egli era tra i jinn e si sviò" 47 versi
  78. 078 بخش ۷۸ - در معنی این کی ارنا الاشیاء کما هی و معنی این کی لو کشف الغطاء ما از ددت یقینا و قوله در هر که تو از دیدهٔ بد می‌نگری از چنبرهٔ وجود خود می‌نگری پایهٔ کژ کژ افکند سایهSul significato di "Mostraci le cose come sono" e il significato di "Se il velo fosse sollevato, la mia certezza non aumenterebbe", e il Suo detto: "In chiunque tu guardi con occhio cattivo, guardi dalla circonferenza della tua esistenza. Una base storta proietta un'ombra storta" 25 versi
  79. 079 بخش ۷۹ - بیان اتحاد عاشق و معشوق از روی حقیقت اگر چه متضادند از روی آنک نیاز ضد بی‌نیازیست چنان که آینه بی‌صورتست و ساده است و بی‌صورتی ضد صورتست ولکن میان ایشان اتحادیست در حقیقت کی شرح آن درازست و العاقل یکفیه الاشارهSpiegazione dell'unione tra l'amante e l'amato dal punto di vista della realtà, sebbene siano opposti in quanto il bisogno è l'opposto dell'autosufficienza, proprio come uno specchio è senza forma e semplice, e l'essere senza forma è l'opposto della forma. Ma tra loro c'è un'unione nella realtà la cui spiegazione è lunga, e al saggio basta un accenno 21 versi
  80. 080 بخش ۸۰ - معشوقی از عاشق پرسید کی خود را دوست‌تر داری یا مرا گفت من از خود مرده‌ام و به تو زنده‌ام از خود و از صفات خود نیست شده‌ام و به تو هست شده‌ام علم خود را فراموش کرده‌ام و از علم تو عالم شده‌ام قدرت خود را از یاد داده‌ام و از قدرت تو قادر شده‌ام اگر خود را دوست دارم ترا دوست داشته باشم و اگر ترا دوست دارم خود را دوست داشته باشم هر که را آینهٔ یقین باشد گرچه خود بین خدای بین باشد اخرج به صفاتی الی خلقی من رآک رآنی و من قصدک قصدنی و علی هذاUn amato chiese al suo amante: "Ami di più te stesso o me?" Egli rispose: "Sono morto a me stesso e vivo per te. Sono annichilito da me stesso e dai miei attributi, e sono esistente per te. Ho dimenticato la mia conoscenza e sono diventato sapiente dalla tua conoscenza. Ho dimenticato il mio potere e sono diventato potente dal tuo potere. Se amo me stesso, avrò amato te; e se amo te, avrò amato me stesso." "Chi ha lo specchio della certezza, anche se vede se stesso, vede Dio." "Faccio uscire i miei attributi alla mia creazione. Chi ti vede, vede me; e chi ti cerca, cerca me." E così via 30 versi
  81. 081 بخش ۸۱ - آمدن آن امیر نمام با سرهنگان نیم‌شب بگشادن آن حجرهٔ ایاز و پوستین و چارق دیدن آویخته و گمان بردن کی آن مکرست و روپوش و خانه را حفره کردن بهر گوشه‌ای کی گمان آمد چاه کنان آوردن و دیوارها را سوراخ کردن و چیزی نایافتن و خجل و نومید شدن چنانک بدگمانان و خیال‌اندیشان در کار انبیا و اولیا کی می‌گفتند کی ساحرند و خویشتن ساخته‌اند و تصدر می‌جویند بعد از تفحص خجل شوند و سود نداردL'arrivo di quel principe calunniatore con i suoi ufficiali a mezzanotte, l'apertura della stanza di Ayaz, e il vedere i sandali e la pelliccia appesi; e il loro sospetto che fosse un inganno e un travestimento, e lo scavo di buchi nella casa in ogni angolo in cui si sospettava, e il portare scavatori di pozzi e il bucare le pareti, e il non trovare nulla, e la loro vergogna e disperazione, proprio come i sospettosi e gli illusi riguardo ai profeti e ai santi che dicevano che erano maghi e che si erano fatti da soli e cercavano il potere; dopo le indagini si vergognano, ma non serve a nulla 29 versi
  82. 082 بخش ۸۲ - بازگشتن نمامان از حجرهٔ ایاز به سوی شاه توبره تهی و خجل هم‌چون بدگمانان در حق انبیا علیهم‌السلام بر وقت ظهور برائت و پاکی ایشان کی یوم تبیض وجوه و تسود وجوه و قوله تری الذین کذبوا علی الله وجوههم مسودةI calunniatori che tornano dalla stanza di Ayaz al re, con la borsa vuota e vergognosi, proprio come i sospettosi riguardo ai profeti (su di loro la pace) al momento della manifestazione della loro innocenza e purezza, "il giorno in cui alcuni volti saranno bianchi e altri volti saranno neri", e il Suo detto: "Vedrai coloro che hanno mentito contro Dio con i volti neri" 14 versi
  83. 083 بخش ۸۳ - حواله کردن پادشاه قبول و توبهٔ نمامان و حجره گشایان و سزا دادن ایشان با ایاز کی یعنی این جنایت بر عرض او رفته استIl re che affida l'accettazione del pentimento dei calunniatori e degli apritori di stanze e la loro punizione ad Ayaz, volendo dire che questo crimine era stato commesso contro il suo onore 15 versi
  84. 084 بخش ۸۴ - فرمودن شاه ایاز را کی اختیار کن از عفو و مکافات کی از عدل و لطف هر چه کنی اینجا صوابست و در هر یکی مصلحتهاست کی در عدل هزار لطف هست درج و لکم فی القصاص حیوة آنکس کی کراهت می‌دارد قصاص را درین یک حیات قاتل نظر می‌کند و در صد هزار حیات کی معصوم و محقون خواهند شدن در حصن بیم سیاست نمی‌نگردIl re che ordina ad Ayaz: "Scegli tra il perdono e la punizione, perché qui tutto ciò che fai, sia con giustizia che con grazia, è corretto, e in ognuno ci sono benefici, perché nella giustizia ci sono mille grazie racchiuse, e 'nella retribuzione c'è vita per voi'". Chi detesta la retribuzione considera solo la vita dell'omicida e non considera le centomila vite che saranno salvate e protette dalla paura della punizione 25 versi
  85. 085 بخش ۸۵ - تعجیل فرمودن پادشاه ایاز را کی زود این حکم را به فیصل رسان و منتظر مدار و ‌«ایام بیننا‌» مگو کی ‌«الانتظار موت الاحمر‌»‌، و جواب گفتن ایاز شاه راIl re che ordina ad Ayaz di affrettarsi a risolvere questo giudizio e di non farlo aspettare, e di non dire: "I giorni sono tra di noi", perché "l'attesa è la morte rossa", e la risposta di Ayaz al re 16 versi
  86. 086 بخش ۸۶ - حکایت در تقریر این سخن کی چندین گاه گفت ذکر را آزمودیم مدتی صبر و خاموشی را بیازماییمLa storia a sostegno di questa affermazione: "Per tanto tempo abbiamo sperimentato il ricordo, per un po' sperimentiamo la pazienza e il silenzio" 13 versi
  87. 087 بخش ۸۷ - در بیان کسی کی سخنی گوید کی حال او مناسب آن سخن و آن دعوی نباشد چنان که کفره و لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمواتِ وَ الأَرْضَ لَیَقولُنَّ اللهُ خدمت بت سنگین کردن و جان و زر فدای او کردن چه مناسب باشد با جانی کی داند کی خالق سموات و ارض و خلایق الهیست سمیعی بصیری حاضری مراقبی مستولی غیوری الی آخرهSpiegazione di colui che pronuncia parole non adatte al suo stato e alla sua pretesa, come gli increduli, e "se chiedi loro chi ha creato i cieli e la terra, diranno certamente 'Allah'". Servire un idolo di pietra e sacrificargli l'anima e l'oro, cosa sarebbe adatto a un'anima che sa che il Creatore dei cieli e della terra e delle creature è un Dio che ascolta, vede, è presente, osservatore, dominante, geloso, ecc. 65 versi
  88. 088 بخش ۸۸ - حکایت در بیان توبهٔ نصوح کی چنانک شیر از پستان بیرون آید باز در پستان نرود آنک توبه نصوحی کرد هرگز از آن گناه یاد نکند به طریق رغبت بلک هر دم نفرتش افزون باشد و آن نفرت دلیل آن بود کی لذت قبول یافت آن شهوت اول بی‌لذت شد این به جای آن نشست نبرد عشق را جز عشق دیگر چرا یاری نجویی زو نکوتر وانک دلش باز بدان گناه رغبت می‌کند علامت آنست کی لذت قبول نیافته است و لذت قبول به جای آن لذت گناه ننشسته است سنیسره للیسری نشده است لذت و نیسره للعسری باقیست بر ویUna storia che spiega il pentimento sincero: come il latte che esce dal seno non vi rientra più, così chi si pente sinceramente non ricorda mai quel peccato con desiderio, anzi la sua avversione aumenta ogni momento, e quell'avversione è la prova che ha trovato la dolcezza dell'accettazione, quella prima concupiscenza è diventata insapore, e questa l'ha sostituita. L'amore non si combatte se non con un altro amore; perché non cerchi un aiuto migliore di Lui? E chi ha il cuore che desidera ancora quel peccato, è un segno che non ha trovato la dolcezza dell'accettazione, e la dolcezza dell'accettazione non ha sostituito la dolcezza del peccato, "Lo faciliteremo per la via facile" non è avvenuto, e "Lo faciliteremo per la via difficile" rimane su di lui 14 versi
  89. 089 بخش ۸۹ - در بیان آنک دعای عارف واصل و درخواست او از حق هم‌چو درخواست حقست از خویشتن کی کنت له سمعا و بصرا و لسانا و یدا و قوله و ما رمیت اذ رمیت و لکن الله رمی و آیات و اخبار و آثار درین بسیارست و شرح سبب ساختن حق تا مجرم را گوش گرفته بتوبهٔ نصوح آوردSpiegazione che la preghiera e la richiesta del gnostico realizzato a Dio sono come la richiesta di Dio a Se stesso, che "Sono stato il suo udito, la sua vista, la sua lingua e la sua mano", e "E non eri tu a scagliare quando scagliavi, ma era Dio a scagliare", e ci sono molti versetti, hadith e tradizioni a questo proposito. E la spiegazione del motivo per cui Dio ha predisposto affinché il peccatore venga condotto al pentimento sincero 31 versi
  90. 090 بخش ۹۰ - نوبت جستن رسیدن به نصوح و آواز آمدن که همه را جستیم نصوح را بجویید و بیهوش شدن نصوح از آن هیبت و گشاده شدن کار بعد از نهایت بستگی کماکان یقول رسول الله صلی الله علیه و سلم اذا اصابه مرض او هم اشتدی ازمة تنفرجیArrivò il turno di cercare Nasuh, e si udì una voce: "Abbiamo cercato tutti, cercate Nasuh!" E Nasuh svenne per l'immensità di ciò, e la situazione si risolse dopo la massima difficoltà, come diceva il Messaggero di Dio (che le benedizioni e la pace di Dio siano su di lui): "Quando lo colpiva una malattia o una preoccupazione, diceva: 'La difficoltà si intensifica, poi si allenta'" 14 versi
  91. 091 بخش ۹۱ - یافته شدن گوهر و حلالی خواستن حاجبکان و کنیزکانِ شاه‌زاده از نصوحIl ritrovamento del gioiello e la richiesta di perdono da parte delle ancelle e delle schiave del principe a Nasuh 30 versi
  92. 092 بخش ۹۲ - باز خواندن شه‌زاده نصوح را از بهر دلاکی بعد از استحکام توبه و قبول توبه و بهانه کردن او و دفع گفتنIl principe che richiama Nasuh per il massaggio dopo la sua ferma conversione e l'accettazione del pentimento; e Nasuh che trova scuse e respinge la richiesta 9 versi
  93. 093 بخش ۹۳ - حکایت در بیان آنک کسی توبه کند و پشیمان شود و باز آن پشیمانیها را فراموش کند و آزموده را باز آزماید در خسارت ابد افتد چون توبهٔ او را ثباتی و قوتی و حلاوتی و قبولی مدد نرسد چون درخت بی‌بیخ هر روز زردتر و خشک‌تر نعوذ باللهUna storia che spiega che chi si pente e si rammarica, e poi dimentica quei rimorsi e mette di nuovo alla prova ciò che è già stato provato, cade in una perdita eterna, poiché il suo pentimento non è sostenuto da stabilità, forza, dolcezza e accettazione. È come un albero senza radici, ogni giorno più giallo e più secco. Che Dio ci protegga 13 versi
  94. 094 بخش ۹۴ - تشبیه کردن قطب کی عارف واصلست در اجری دادن خلق از قوت مغفرت و رحمت بر مراتبی کی حقش الهام دهد و تمثیل به شیر که دد اجری خوار و باقی خوار ویند بر مراتب قرب ایشان بشیر نه قرب مکانی بلک قرب صفتی و تفاصیل این بسیارست والله الهادیLa similitudine del Polo, che è il gnostico realizzato, nel concedere ricompense alle creature dalla forza del perdono e della misericordia, secondo i gradi che Dio gli ispira. E l'esempio del leone, che gli animali selvatici sono coloro che ricevono ricompense e avanzi da lui, secondo i gradi della loro vicinanza al leone, non vicinanza spaziale ma vicinanza attributiva, e i dettagli di questo sono molti, e Dio è la Guida 22 versi
  95. 095 بخش ۹۵ - حکایت دیدن خر هیزم‌فروش با نوایی اسپان تازی را بر آخر خاص و تمنا بردن آن دولت را در موعظهٔ آنک تمنا نباید بردن الا مغفرت و عنایت و هدایت کی اگر در صد لون رنجی چون لذت مغفرت بود همه شیرین شود باقی هر دولتی کی آن را ناآزموده تمنی می‌بری با آن رنجی قرینست کی آن را نمی‌بینی چنانک از هر دامی دانه پیدا بود و فخ پنهان تو درین یک دام مانده‌ای تمنی می‌بری کی کاشکی با آن دانه‌ها رفتمی پنداری کی آن دانه‌ها بی‌دامستLa storia del contadino che vide i cavalli arabi del visir del Khorasan nella stalla speciale e desiderò quella fortuna. Questa è una lezione che non bisogna desiderare nulla se non il perdono, la grazia e la guida. Se si è in cento tipi di afflizione, ma si prova la dolcezza del perdono, tutto diventa dolce. Qualsiasi altra fortuna che si desidera senza averla provata è accompagnata da un'afflizione che non si vede. Proprio come in ogni trappola c'è un'esca visibile e una trappola nascosta. Tu sei rimasto in questa trappola e desideri: "Ah, se fossi andato con quelle esche!" Pensi che quelle esche siano senza trappola 21 versi
  96. 096 بخش ۹۶ - ناپسندیدن روباه گفتن خر را کی من راضیم به قسمتLa volpe che disapprova la frase dell'asino: "Sono contento della mia parte" 6 versi
  97. 097 بخش ۹۷ - جواب گفتن خر روباه راL'asino che risponde alla volpe 5 versi
  98. 098 بخش ۹۸ - جواب گفتن روبه خر راLa volpe che risponde all'asino 4 versi
  99. 099 بخش ۹۹ - جواب گفتن خر روباه راL'asino che risponde alla volpe 4 versi
  100. 100 بخش ۱۰۰ - در تقریر معنی توکل حکایت آن زاهد کی توکل را امتحان می‌کرد از میان اسباب و شهر برون آمد و از قوارع و ره‌گذر خلق دور شد و ببن کوهی مهجوری مفقودی در غایت گرسنگی سر بر سر سنگی نهاد و خفت و با خود گفت توکل کردم بر سبب‌سازی و رزاقی تو و از اسباب منقطع شدم تا ببینم سببیت توکل راA sostegno del significato di tawakkul (fiducia in Dio): la storia di quell'asceta che mise alla prova il tawakkul. Uscì dalla città e dai mezzi di sostentamento, si allontanò dalla gente e, tra montagne remote e sconosciute, affamato, posò la testa su una pietra e si addormentò. Pensò: "Ho riposto la mia fiducia in Te che provvedi e nutri, e mi sono tagliato fuori dai mezzi di sostentamento per vedere il ruolo del tawakkul" 18 versi
  101. 101 بخش ۱۰۱ - جواب دادن روبه خر را و تحریض کردن او خر را بر کسبLa volpe che risponde all'asino e lo incita al guadagno 6 versi
  102. 102 بخش ۱۰۲ - جواب گفتن خر روباه را کی توکل بهترین کسبهاست کی هر کسبی محتاجست به توکل کی ای خدا این کار مرا راست آر و دعا متضمن توکلست و توکل کسبی است کی به هیچ کسبی دیگر محتاج نیست الی آخرهL'asino che risponde alla volpe: "Il tawakkul è il migliore dei guadagni, perché ogni guadagno ha bisogno del tawakkul, 'O Dio, rendi questo mio affare retto', e la preghiera include il tawakkul, e il tawakkul è un guadagno che non ha bisogno di nessun altro guadagno", ecc. 15 versi
  103. 103 بخش ۱۰۳ - مثل آوردن اشتر در بیان آنک در مخبر دولتی فر و اثر آن چون نبینی جای متهم داشتن باشد کی او مقلدست در آنL'esempio del cammello per spiegare che, in un informatore di fortuna, se non si vede il suo splendore e il suo effetto, c'è motivo di sospetto che sia un imitatore 44 versi
  104. 104 بخش ۱۰۴ - فرق میان دعوت شیخ کامل واصل و میان سخن ناقصان فاضل فضل تحصیلی بر بستهDifferenza tra l'invito di uno Sheikh perfetto e realizzato e il discorso di sapienti imperfetti con una sapienza acquisita 13 versi
  105. 105 بخش ۱۰۵ - حکایت آن مخنث و پرسیدن لوطی ازو در حالت لواطه کی این خنجر از بهر چیست گفت از برای آنک هر کی با من بد اندیشد اشکمش بشکافم لوطی بر سر او آمد شد می‌کرد و می‌گفت الحمدلله کی من بد نمی‌اندیشم با تو «بیت من بیت نیست اقلیمست هزل من هزل نیست تعلیمست» ان الله لایستحیی ان یضرب مثلا ما بعوضة فما فوقها ای فما فوقها فی تغییر النفوس بالانکار ان ما ذا اراد الله بهذا مثلا و آنگه جواب می‌فرماید کی این خواستم یضل به کثیرا و یهدی به کثیرا کی هر فتنه‌ای هم‌چون میزانست بسیاران ازو سرخ‌رو شوند و بسیاران بی‌مراد شوند و لو تاملت فیه قلیلا وجدت من نتایجه الشریفة کثیراLa storia di quell'effeminato e la domanda di un sodomita mentre stava compiendo l'atto: "Questo pugnale a cosa serve?" Rispose: "È per squarciare il ventre di chiunque abbia cattive intenzioni verso di me". Il sodomita continuò il suo atto dicendo: "Lode a Dio, io non ho cattive intenzioni verso di te". "Il mio verso non è un verso, è un regno; il mio scherzo non è uno scherzo, è un insegnamento." "In verità, Dio non si vergogna di proporre una parabola, anche se si tratta di una zanzara o di qualcosa di più grande" — cioè, qualcosa di più grande nel cambiare le anime attraverso la negazione di "Cosa ha voluto Dio con questa parabola?" E poi risponde: "Ho voluto con essa che molti si smarrissero e molti fossero guidati", perché ogni prova è come una bilancia: molti ne escono a testa alta e molti sono delusi. E se ci riflettessi un po', troveresti molti dei suoi nobili risultati 19 versi
  106. 106 بخش ۱۰۶ - غالب شدن حیلهٔ روباه بر استعصام و تعفف خر و کشیدن روبه خر را سوی شیر به بیشهLa furbizia della volpe che vince la resistenza e la modestia dell'asino, e la volpe che trascina l'asino verso il leone nella foresta 21 versi
  107. 107 بخش ۱۰۷ - حکایت آن شخص کی از ترس خویشتن را در خانه‌ای انداخت رخ زرد چون زعفران لبها کبود چون نیل دست لرزان چون برگ درخت خداوند خانه پرسید کی خیرست چه واقعه است گفت بیرون خر می‌گیرند به سخره گفت مبارک خر می‌گیرند تو خر نیستی چه می‌ترسی گفت خر به جد می‌گیرند تمییز برخاسته است امروز ترسم کی مرا خر گیرندLa storia di quell'uomo che, per paura, si gettò in una casa, con il viso giallo come zafferano, le labbra viola come indaco, le mani tremanti come foglie d'albero. Il padrone di casa chiese: "Va tutto bene? Cosa è successo?" Disse: "Fuori prendono asini per la schiavitù". Disse: "Prendono asini, sia benedetto! Tu non sei un asino, di cosa hai paura?" Disse: "Prendono asini sul serio, la distinzione è scomparsa oggi, temo che mi prendano per un asino" 26 versi
  108. 108 بخش ۱۰۸ - بردن روبه خر را پیش شیر و جستن خر از شیر و عتاب کردن روباه با شیر کی هنوز خر دور بود تعجیل کردی و عذر گفتن شیر و لابه کردن روبه را شیر کی برو بار دگرش به فریبLa volpe che porta l'asino al leone, l'asino che scappa dal leone, e la volpe che rimprovera il leone: "L'asino era ancora lontano, ti sei affrettato". E il leone che si scusa e implora la volpe: "Va' e ingannalo di nuovo" 27 versi
  109. 109 بخش ۱۰۹ - در بیان آنک نقض عهد و توبه موجب بلا بود بلک موجب مسخ است چنانک در حق اصحاب سبت و در حق اصحاب مایدهٔ عیسی و جعل منهم القردة و الخنازیر و اندرین امت مسخ دل باشد و به قیامت تن را صورت دل دهند نعوذ باللهSpiegazione che la violazione del patto e del pentimento causa calamità, anzi causa trasformazione, come nel caso degli Ashab al-Sabt e degli Ashab al-Ma'idah di Gesù, "e fece di loro scimmie e porci"; e in questa Ummah sarà una trasformazione del cuore, e nel Giorno della Resurrezione il corpo riceverà la forma del cuore. Che Dio ci protegga 9 versi
  110. 110 بخش ۱۱۰ - دوم بار آمدن روبه بر این خر گریخته تا باز بفریبدشLa volpe che torna una seconda volta da quell'asino fuggito per ingannarlo di nuovo 20 versi
  111. 111 بخش ۱۱۱ - جواب گفتن خر روباه راL'asino che risponde alla volpe 20 versi
  112. 112 بخش ۱۱۲ - جواب گفتن روبه خر راLa volpe che risponde all'asino 27 versi
  113. 113 بخش ۱۱۳ - حکایت شیخ محمد سررزی غزنوی قدس الله سرهLa storia dello Sheikh Muhammad Sarrazi Ghaznavi (che Dio santifichi il suo segreto) 19 versi
  114. 114 بخش ۱۱۴ - آمدن شیخ بعد از چندین سال از بیابان به شهر غزنین و زنبیل گردانیدن به اشارت غیبی و تفرقه کردن آنچ جمع آید بر فقرا هر که را جان عز لبیکست نامه بر نامه پیک بر پیکست چنانک روزن خانه باز باشد آفتاب و ماهتاب و باران و نامه و غیره منقطع نباشدLo Sheikh che torna in città di Ghaznin dopo molti anni dal deserto, e che porta un cesto per elemosina per un'indicazione divina e che distribuisce ciò che raccoglie ai poveri. "Per chi la vita è un 'labbaik', c'è lettera su lettera e messaggero su messaggero." Proprio come se la finestra di casa fosse aperta, il sole, la luna, la pioggia, le lettere e altro non si interrompono 48 versi
  115. 115 بخش ۱۱۵ - در معنی لَوْلاکَ لَما خَلَقْتُ الأَفْلاکَSul significato di "Se non fosse per te, non avrei creato le sfere celesti" 15 versi
  116. 116 بخش ۱۱۶ - رفتن این شیخ در خانهٔ امیری بهر کدیه روزی چهار بار به زنبیل به اشارت غیب و عتاب کردن امیر او را بدان وقاحت و عذر گفتن او امیر راQuesto Sheikh che va nella casa di un emiro per l'elemosina, quattro volte al giorno con un cesto, per indicazione divina, e l'emiro che lo rimprovera per la sua sfacciataggine, e lui che si scusa con l'emiro 23 versi
  117. 117 بخش ۱۱۷ - گریان شدن امیر از نصیحت شیخ و عکس صدق او و ایثار کردن مخزن بعد از آن گستاخی و استعصام شیخ و قبول ناکردن و گفتن کی من بی‌اشارت نیارم تصرفی کردنL'emiro che piange per il consiglio dello Sheikh e per il riflesso della sua sincerità, e che poi offre il tesoro dopo quella audacia, e la resistenza dello Sheikh e il suo rifiuto, dicendo: "Non posso fare nulla senza un'indicazione" 13 versi
  118. 118 بخش ۱۱۸ - اشارت آمدن از غیب به شیخ کی این دو سال به فرمان ما بستدی و بدادی بعد ازین بده و مستان دست در زیر حصیر می‌کن کی آن را چون انبان بوهریره کردیم در حق تو هر چه خواهی بیابی تا یقین شود عالمیان را کی ورای این عالمیست کی خاک به کف گیری زر شود مرده درو آید زنده شود نحس اکبر در وی آید سعد اکبر شود کفر درو آید ایمان گردد زهر درو آید تریاق شود نه داخل این عالمست و نه خارج این عالم نه تحت و نه فوق نه متصل نه منفصل بی‌چون و بی چگونه هر دم ازو هزاران اثر و نمونه ظاهر می‌شود چنانک صنعت دست با صورت دست و غمزهٔ چشم با صورت چشم و فصاحت زبان با صورت زبان نه داخلست و نه خارج او نه متصل و نه منفصل والعاقل تکفیه الاشارةArrivò un'indicazione dall'invisibile allo Sheikh: "Per questi due anni hai preso e dato per il Nostro comando. D'ora in poi, dai e non prendere, metti la mano sotto la stuoia, perché l'abbiamo resa come la borsa di Abu Hurayra per te. Troverai tutto ciò che desideri, affinché gli abitanti del mondo si convincano che c'è un mondo al di là di questo, dove se prendi in mano la terra diventa oro, se vi entra un morto diventa vivo, se vi entra la massima disgrazia diventa la massima fortuna, se vi entra l'infedeltà diventa fede, se vi entra il veleno diventa antidoto. Non è dentro questo mondo né fuori da questo mondo, né sotto né sopra, né connesso né separato, senza come e senza in che modo. Ogni istante ne appaiono migliaia di effetti ed esempi, proprio come l'abilità della mano con l'immagine della mano, e l'ammiccamento dell'occhio con l'immagine dell'occhio, e l'eloquenza della lingua con l'immagine della lingua. Non è dentro né fuori, né connesso né separato. E al saggio basta un accenno" 12 versi
  119. 119 بخش ۱۱۹ - دانستن شیخ ضمیر سایل را بی گفتن و دانستن قدر وام وام‌داران بی گفتن کی نشان آن باشد کی اخرج به صفاتی الی خلقیLo Sheikh che conosce il pensiero del richiedente senza che questi parli, e che conosce l'ammontare del debito dei debitori senza che glielo dicano, il che è un segno che "Faccio uscire i miei attributi alla mia creazione" 13 versi
  120. 120 بخش ۱۲۰ - سبب دانستن ضمیرهای خلقIl motivo per cui si conoscono i pensieri delle persone 5 versi
  121. 121 بخش ۱۲۱ - غالب شدن مکر روبه بر استعصام خرLa furbizia della volpe che vince la resistenza dell'asino 15 versi
  122. 122 بخش ۱۲۲ - در بیان فضیلت احتما و جوعSulla virtù della moderazione e della fame 2 versi
  123. 123 بخش ۱۲۳ - مثلUn esempio 7 versi
  124. 124 بخش ۱۲۴ - حکایت مریدی کی شیخ از حرص و ضمیر او واقف شد او را نصیحت کرد به زبان و در ضمن نصیحت قوت توکل بخشیدش به امر حقLa storia di un discepolo di cui lo Sheikh conobbe l'avidità e il pensiero; lo consigliò a parole e, nel contesto del consiglio, gli diede la forza della fiducia in Dio per ordine divino 14 versi
  125. 125 بخش ۱۲۵ - حکایت آن گاو کی تنها در جزیره‌ای‌ست بزرگ، حق تعالی آن جزیرهٔ بزرگ را پر کند از نبات و ریاحین کی علفِ گاو باشد. تا به شب آن گاو همه را بخورَد و فربه شود چون کوه پاره‌ای. چون شب شود خوابش نبرَد از غصه و خوف کی همه صحرا را چریدم فردا چه خورم تا ازین غصه لاغر شود. هم‌چون خلال روز برخیزد همه صحرا را سبزتر و انبوه‌تر بیند از دی؛ باز بخورَد و فربه شود باز شبش همان غم بگیرد سالهاست کی او هم‌چنین می‌بیند و اعتماد نمی‌کندLa storia di quella mucca che è sola su una grande isola. Dio l'Altissimo riempie quella grande isola di piante e fiori che sono il cibo della mucca. Fino a sera quella mucca mangia tutto e diventa grassa come un pezzo di montagna. Quando scende la notte, non dorme per l'ansia e la paura: "Ho pascolato tutta la pianura, cosa mangerò domani?" Così si assottiglia per questa ansia. Poi, al mattino, si alza e vede tutta la pianura più verde e rigogliosa di prima; mangia di nuovo e diventa grassa; poi la notte la stessa ansia la coglie. Sono anni che vede così e non si fida 15 versi
  126. 126 بخش ۱۲۶ - صید کردن شیر آن خر را و تشنه شدن شیر از کوشش، رفت به چشمه تا آب خورد تا باز آمدنِ شیر جگربند و دل و گرده را روباه خورده بود کی لطیفترست، شیر طلب کرد دل و جگر نیافت از روبه پرسید کی کو دل و جگر؟ روبه گفت اگر او را دل و جگر بودی آنچنان سیاستی دیده بود آن روز و به هزار حیله جان برده؛ کی برِ تو باز آمدی؟ لوکنا نسمع او نعقل ماکنا فی اصحاب السعیرIl leone che cattura l'asino e, stanco per lo sforzo, va alla sorgente per bere acqua. Al suo ritorno, la volpe aveva mangiato il fegato, il cuore e i reni, che sono le parti più delicate. Il leone cercò il cuore e il fegato e non li trovò. Chiese alla volpe: "Dov'è il cuore e il fegato?" La volpe rispose: "Se avesse avuto cuore e fegato, dopo aver subito tale castigo quel giorno e dopo essere fuggito per mille inganni, sarebbe tornato da te? 'Se avessimo ascoltato o compreso, non saremmo tra la gente del Fuoco'" 17 versi
  127. 127 بخش ۱۲۷ - حکایت آن راهب که روز با چراغ می‌گشت در میان بازار از سَرِ حالتی کی او را بودLa storia di quel monaco che girava per il mercato di giorno con una lampada, a causa di uno stato in cui si trovava 25 versi
  128. 128 بخش ۱۲۸ - دعوت کردن مسلمان مغ راIl musulmano che invita il mago 24 versi
  129. 129 بخش ۱۲۹ - مثل شیطان بر در رحمانL'esempio di Satana alla porta del Misericordioso 26 versi
  130. 130 بخش ۱۳۰ - جواب گفتن مؤمن سُنّی، کافر جبری را و در اثبات اختیار بنده دلیل گفتن سنّت راهی باشد کوفتهٔ اقدام انبیا علیهم‌السلام بر یمین آن راه بیابان جبر کی خود را اختیار نبیند و امر و نهی را منکر شود و تاویل کند و از منکر شدن امر و نهی لازم آید انکار بهشت کی جزای مطیعان امرست و دوزخ جزای مخالفان امر و دیگر نگویم به چه انجامد کی العاقل تکفیه الاشاره و بر یسار آن راه بیابان قدرست کی قدرت خالق را مغلوب قدرت خلق داند و از آن آن فسادها زاید کی آن مغ جبری بر می‌شمردIl credente sunnita che risponde al miscredente jabri (determinista) e argomenta per dimostrare la libertà di scelta dell'uomo. La Sunnah è un sentiero battuto dai passi dei profeti (su di loro la pace). Alla destra di quel sentiero c'è il deserto del determinismo, dove l'uomo non vede la propria libertà di scelta e nega i comandi e i divieti, interpretandoli, e dalla negazione dei comandi e dei divieti deriva la negazione del Paradiso, che è la ricompensa degli obbedienti, e dell'Inferno, che è la ricompensa dei disobbedienti; e non dirò altro su dove ciò porti, poiché al saggio basta un accenno. E alla sinistra di quel sentiero c'è il deserto della predeterminazione, dove si considera il potere del Creatore soggiogato al potere della creazione, e da ciò derivano le corruzioni che quel mago jabri enumerava 59 versi
  131. 131 بخش ۱۳۱ - درک وجدانی چون اختیار و اضطرار و خشم و اصطبار و سیری و ناهار به جای حس است کی زرد از سرخ بداند و فرق کند و خرد از بزرگ و طلخ از شیرین و مشک از سرگین و درشت از نرم به حس مس و گرم از سرد و سوزان از شیر گرم و تر از خشک و مس دیوار از مس درخت پس منکر وجدانی منکر حس باشد و زیاده که وجدانی از حس ظاهرترست زیرا حس را توان بستن و منع کردن از احساس و بستن راه و مدخل وجدانیات را ممکن نیست و العاقل تکفیه الاشارةLa percezione intuitiva, come la libertà di scelta e la costrizione, la rabbia e la pazienza, la sazietà e la fame, è come un senso che distingue il giallo dal rosso, e il piccolo dal grande, e l'amaro dal dolce, e il muschio dal letame, e il ruvido dal liscio con il senso del tatto, e il caldo dal freddo, e il latte caldo dal veleno, e il tocco di un muro dal tocco di un albero. Quindi, chi nega la percezione intuitiva nega il senso, e ancora di più, perché la percezione intuitiva è più evidente del senso. Infatti, il senso può essere chiuso e impedito di sentire, mentre è impossibile chiudere la via e l'accesso alle percezioni intuitive. E al saggio basta un accenno 36 versi
  132. 132 بخش ۱۳۲ - حکایت هم در بیان تقریر اختیار خلق و بیان آنک تقدیر و قضا سلب کنندهٔ اختیار نیستUna storia che spiega ulteriormente la libertà di scelta della creazione e che il decreto divino e il destino non annullano la libertà di scelta 19 versi
  133. 133 بخش ۱۳۳ - حکایت هم در جواب جبری و اثبات اختیار و صحت امر و نهی و بیان آنک عذر جبری در هیچ ملتی و در هیچ دینی مقبول نیست و موجب خلاص نیست از سزای آن کار کی کرده است چنانک خلاص نیافت ابلیس جبری بدان کی گفت بما اغویتنی والقلیل یدل علی الکثیرUna storia che risponde al determinista e dimostra la libertà di scelta e la validità del comando e del divieto, e spiega che la scusa del determinista non è accettata in nessuna nazione e in nessuna religione, e non porta alla liberazione dalla punizione dell'azione che ha commesso, proprio come il determinista Iblis non fu liberato quando disse: "Perché mi hai sviato". E poco indica molto 34 versi
  134. 134 بخش ۱۳۴ - معنی ما شاء الله کان یعنی خواست خواست او و رضا رضای او جویید از خشم دیگران و رد دیگران دلتنگ مباشید آن کان اگر چه لفظ ماضیست لیکن در فعل خدا ماضی و مستقبل نباشد کی لیس عند الله صباح و لا مساءIl significato di "Ciò che Dio vuole, accade", cioè cerca la Sua volontà e la Sua soddisfazione. Non rattristarti per la rabbia degli altri e il loro rifiuto. Quel "accade", sebbene sia un verbo al passato, nelle azioni di Dio non c'è passato né futuro, poiché "presso Dio non c'è mattina né sera" 20 versi
  135. 135 بخش ۱۳۵ - و هم‌چنین قد جف القلم یعنی جف القلم و کتب لا یستوی الطاعة والمعصیة لا یستوی الامانة و السرقة جف القلم ان لا یستوی الشکر و الکفران جف القلم ان الله لا یضیع اجر المحسنینE allo stesso modo, "La penna si è asciugata", cioè la penna si è asciugata e ha scritto che l'obbedienza e la disobbedienza non sono uguali, l'onestà e il furto non sono uguali. La penna si è asciugata che la gratitudine e l'ingratitudine non sono uguali. La penna si è asciugata che Dio non fa perdere la ricompensa dei buoni 34 versi
  136. 136 بخش ۱۳۶ - حکایت آن درویش کی در هری غلامان آراستهٔ عمید خراسان را دید و بر اسبان تازی و قباهای زربفت و کلاهای مغرق و غیر آن پرسید کی اینها کدام امیرانند و چه شاهانند گفت او را کی اینها امیران نیستند اینها غلامان عمید خراسانند روی به آسمان کرد کی ای خدا غلام پروردن از عمید بیاموز آنجا مستوفی را عمید گویندLa storia di quel derviscio che vide a Herat gli schiavi addobbati dell'emiro del Khorasan, su cavalli arabi, con vesti di broccato e cappelli ornati e altro ancora. Chiese: "Quali principi sono questi e quali re?" Gli fu detto: "Questi non sono principi, sono schiavi dell'emiro del Khorasan". Si rivolse al cielo e disse: "O Dio, insegna all'emiro a nutrire gli schiavi!" Lì il capo contabile è chiamato emiro 45 versi
  137. 137 بخش ۱۳۷ - باز جواب گفتن آن کافر جبری آن سنی را کی باسلامش دعوت می‌کرد و به ترک اعتقاد جبرش دعوت می‌کرد و دراز شدن مناظره از طرفین کی مادهٔ اشکال و جواب را نبرد الا عشق حقیقی کی او را پروای آن نماند و ذلک فضل الله یتیه من یشاءIl miscredente determinista che risponde di nuovo al sunnita che lo invitava all'Islam e ad abbandonare la credenza nel determinismo, e la lunga discussione da entrambe le parti, poiché la materia della domanda e della risposta non viene vinta se non dall'amore vero, che non si preoccupa di queste cose. "E questa è la grazia di Dio, che Egli concede a chi vuole" 41 versi
  138. 138 بخش ۱۳۸ - پرسیدن پادشاه قاصدا ایاز را کی چندین غم و شادی با چارق و پوستین کی جمادست می‌گویی تا ایاز را در سخن آوردIl re che intenzionalmente chiese ad Ayaz: "Perché parli così tanto di gioia e tristezza con i tuoi sandali e la tua pelliccia, che sono inanimati?" per farlo parlare 35 versi
  139. 139 بخش ۱۳۹ - گفتن خویشاوندان مجنون را کی حسن لیلی باندازه‌ایست چندان نیست ازو نغزتر در شهر ما بسیارست یکی و دو و ده بر تو عرضه کنیم اختیار کن ما را و خود را وا رهان و جواب گفتن مجنون ایشان راI parenti di Majnun gli dissero: "La bellezza di Layla è di una certa misura, non ce n'è molta di più squisita nella nostra città. Ti presenteremo una, due o dieci. Scegli e liberaci e te stesso." E Majnun rispose loro 39 versi
  140. 140 بخش ۱۴۰ - حکایت جوحی کی چادر پوشید و در وعظ میان زنان نشست و حرکتی کرد زنی او را بشناخت کی مردست نعره‌ای زدLa storia di Juhi che si vestì con un velo e si sedette tra le donne a predicare. Fece un movimento, e una donna lo riconobbe come uomo ed emise un grido 26 versi
  141. 141 بخش ۱۴۱ - فرمودن شاه به ایاز بار دگر کی شرح چارق و پوستین آشکارا بگو تا خواجه‌تاشانت از آن اشارت پند گیرد کی الدین النصیحة و موعظه یابندIl re che ordina di nuovo ad Ayaz di spiegare apertamente i sandali e la pelliccia, affinché i suoi cortigiani traggano insegnamento da quell'allusione, perché "la religione è consiglio" e ricevano ammonimento 5 versi
  142. 142 بخش ۱۴۲ - حکایت کافری کی گفتندش در عهد ابا یزید کی مسلمان شو و جواب گفتن او ایشان راLa storia di un infedele a cui dissero al tempo di Abu Yazid: "Diventa musulmano", e la sua risposta a loro 11 versi
  143. 143 بخش ۱۴۳ - حکایت آن مؤذن زشت آواز کی در کافرستان بانگ نماز داد و مرد کافری او را هدیه دادLa storia di un muezzin con una brutta voce che diede la chiamata alla preghiera in terra di infedeli, e un uomo infedele gli diede un regalo 42 versi
  144. 144 بخش ۱۴۴ - حکایت آن زن کی گفت شوهر را کی گوشت را گربه خورد شوهر گربه را به ترازو بر کشید گربه نیم من برآمد گفت ای زن گوشت نیم من بود و افزون اگر این گوشتست گربه کو و اگر این گربه است گوشت کوLa storia di quella donna che disse a suo marito: "Il gatto ha mangiato la carne". Il marito pesò il gatto e pesava mezzo man. Disse: "O donna, la carne era mezzo man o più. Se questo è carne, dov'è il gatto? E se questo è il gatto, dov'è la carne?" 30 versi
  145. 145 بخش ۱۴۵ - حکایت آن امیر کی غلام را گفت کی می بیار غلام رفت و سبوی می آورد در راه زاهدی بود امر معروف کرد زد سنگی و سبو را بشکست امیر بشنید و قصد گوشمال زاهد کرد و این قصد در عهد دین عیسی بود علیه‌السلام کی هنوز می حرام نشده بود ولیکن زاهد تقزیزی می‌کرد و از تنعم منع می‌کردLa storia di quell'emiro che disse al suo schiavo: "Porta del vino". Lo schiavo andò e portò una brocca di vino. Sulla strada c'era un asceta che fece una buona esortazione, lanciò una pietra e ruppe la brocca. L'emiro lo sentì e intendeva punire l'asceta. E questo intento era al tempo della religione di Gesù (su di lui la pace), quando il vino non era ancora proibito, ma l'asceta faceva penitenza e impediva l'edonismo 33 versi
  146. 146 بخش ۱۴۶ - حکایت ضیاء دلق کی سخت دراز بود و برادرش شیخ اسلام تاج بلخ به غایت کوتاه بالا بود و این شیخ اسلام از برادرش ضیا ننگ داشتی ضیا در آمد به درس او و همه صدور بلخ حاضر به درس او ضیا خدمتی کرد و بگذشت شیخ اسلام او را نیم قیامی کرد سرسری گفت آری سخت درازی پاره‌ای در دزدLa storia di Diya Dalq, che era molto alto, e suo fratello Sheikh al-Islam Taj di Balkh, che era estremamente basso. E questo Sheikh al-Islam si vergognava di suo fratello Diya. Diya entrò nella sua lezione e tutti i dignitari di Balkh erano presenti alla sua lezione. Diya fece un servizio e passò. Sheikh al-Islam si alzò a metà, superficialmente, e disse: "Sì, sei molto alto, mettine un po' a rubare" 23 versi
  147. 147 بخش ۱۴۷ - رفتن امیر خشم‌آلود برای گوشمال زاهدIl principe arrabbiato va a punire l'asceta 12 versi
  148. 148 بخش ۱۴۸ - حکایت مات کردن دلقک سید شاه ترمد راLa storia del giullare che ha umiliato il Sayyid Shah di Termez 28 versi
  149. 149 بخش ۱۴۹ - قصد انداختن مصطفی علیه‌السلام خود را از کوه حری از وحشت دیر نمودن جبرئیل علیه‌السلام خود را به وی و پیدا شدن جبرئیل به وی کی مینداز کی ترا دولتها در پیش استL'intenzione di Mustafa (su di lui la pace) di gettarsi dalla montagna di Hira per la paura del ritardo di Gabriele (su di lui la pace) e l'apparizione di Gabriele che gli disse: Non gettarti, perché ti attendono grandi ricchezze 18 versi
  150. 150 بخش ۱۵۰ - جواب گفتن امیر مر آن شفیعان را و همسایگان زاهد را کی گستاخی چرا کرد و سبوی ما را چرا شکست من درین باب شفاعت قبول نخواهم کرد کی سوگند خورده‌ام کی سزای او را بدهمLa risposta del principe agli intercessori e ai vicini dell'asceta: 'Perché ha osato e ha rotto la nostra brocca? Non accetterò intercessioni su questo, perché ho giurato di dargli la sua punizione' 10 versi
  151. 151 بخش ۱۵۱ - دو بار دست و پای امیر را بوسیدن و لابه کردن شفیعان و همسایگان زاهدGli intercessori e i vicini dell'asceta baciarono due volte le mani e i piedi del principe e implorarono 20 versi
  152. 152 بخش ۱۵۲ - باز جواب گفتن آن امیر ایشان راIl principe rispose loro di nuovo 8 versi
  153. 153 بخش ۱۵۳ - تفسیر این آیت که وَ إِنَّ الدّارَ الآخِرةَ لَهیَ الحَیَوانُ لَوْ کانوا یَعْلَمونَ کی در و دیوار و عرصهٔ آن عالم و آب و کوزه و میوه و درخت همه زنده‌اند و سخن‌گوی و سخن‌شنو و جهت آن فرمود مصطفی علیه السلام کی الدُّنیا جیفةٌ وَ طُلّابُها کلابٌ و اگر آخرت را حیات نبودی آخرت هم جیفه بودی جیفه را برای مردگیش جیفه گویند نه برای بوی زشت و فرخجیInterpretazione del versetto: "E la Dimora dell'Aldilà è la Vita, se solo sapessero" (Corano 29:64): le mura, il suolo, l'acqua, le brocche, i frutti e gli alberi di quel mondo sono tutti vivi, parlano e ascoltano. Per questo Mustafa (su di lui la pace) disse: "Il mondo è una carogna, e i suoi ricercatori sono cani". Se l'Aldilà non avesse vita, anch'esso sarebbe una carogna. Una carogna è chiamata tale per la sua morte, non per il suo cattivo odore o la sua decomposizione. 44 versi
  154. 154 بخش ۱۵۴ - دگربار استدعاء شاه از ایاز کی تاویل کار خود بگو و مشکل منکران را و طاعنان را حل کن کی ایشان را در آن التباس رها کردن مروت نیستIl re chiese di nuovo ad Ayaz di spiegare il suo caso e di risolvere il problema dei negatori e dei denigratori, perché non era giusto lasciarli in quella confusione 9 versi
  155. 155 بخش ۱۵۵ - تمثیل تن آدمی به مهمان‌خانه و اندیشه‌های مختلف به مهمانان مختلف عارف در رضا بدان اندیشه‌های غم و شادی چون شخص مهمان‌دوست غریب‌نواز خلیل‌وار کی در خلیل باکرام ضیف پیوسته باز بود بر کافر و مؤمن و امین و خاین و با همه مهمانان روی تازه داشتیLa metafora del corpo umano come una locanda e dei pensieri diversi come ospiti diversi. Il mistico accetta quei pensieri di dolore e gioia come un ospite cordiale, accogliente e magnanimo, come Abramo che aveva sempre la porta aperta ai suoi ospiti, sia essi miscredenti o credenti, onesti o traditori, e trattava tutti gli ospiti con un volto fresco. 3 versi
  156. 156 بخش ۱۵۶ - حکایت آن مهمان کی زن خداوند خانه گفت کی باران فرو گرفت و مهمان در گردن ما ماندLa storia dell'ospite cui la moglie del padrone di casa disse: 'Ha cominciato a piovere e l'ospite ci è rimasto sul collo' 29 versi
  157. 157 بخش ۱۵۷ - تمثیل فکر هر روزینه کی اندر دل آید به مهمان نو کی از اول روز در خانه فرود آید و فضیلت مهمان‌نوازی و ناز مهمان کشیدن و تحکم و بدخویی کند به خداوند خانهLa metafora del pensiero quotidiano che sorge nel cuore come un nuovo ospite che arriva a casa all'inizio del giorno, e l'eccellenza dell'ospitalità, l'accoglienza dell'ospite che fa i capricci e tiranneggia il padrone di casa 32 versi
  158. 158 بخش ۱۵۸ - نواختن سلطان ایاز راIl Sultano onora Ayaz 8 versi
  159. 159 بخش ۱۵۹ - وصیت کردن پدر دختر را کی خود را نگهدار تا حامله نشوی از شوهرتIl padre ammonisce la figlia di stare attenta a non rimanere incinta da suo marito 21 versi
  160. 160 بخش ۱۶۰ - وصف ضعیف دلی و سستی صوفی سایه پرورد مجاهده ناکرده درد و داغ عشق ناچشیده به سجده و دست‌بوس عام و به حرمت نظر کردن و بانگشت نمودن ایشان کی امروز در زمانه صوفی اوست غره شده و بوهم بیمار شده هم‌چون آن معلم کی کودکان گفتند کی رنجوری و با این وهم کی من مجاهدم مرا درین ره پهلوان می‌دانند با غازیان به غزا رفته کی به ظاهر نیز هنر بنمایم در جهاد اکبر مستثناام جهاد اصغر خود پیش من چه محل دارد خیال شیر دیده و دلیریها کرده و مست این دلیری شده و روی به بیشه نهاده به قصد شیر و شیر به زبان حال گفته کی کلا سوف تعلمون ثم کلا سوف تعلمونDescrizione della debolezza e dell'incertezza del Sufi viziato, che non ha affrontato la lotta spirituale, non ha provato il dolore e il bruciore dell'amore, e si è gonfiato di orgoglio per le prostrazioni e i baci di mano della gente comune e per il rispetto con cui lo guardano e lo indicano, dicendo: 'Oggi nel mondo lui è il Sufi'. Si è ammalato di questa illusione, come quell'insegnante cui i bambini dicevano: 'Sei malato'. E con questa illusione, 'Sono un combattente e in questa via sono considerato un campione'. È andato in battaglia con i guerrieri per mostrare abilità anche esteriormente. 'Nella grande jihad sono esente, quanto vale per me la piccola jihad?'. Ha immaginato di vedere un leone e ha compiuto atti di coraggio, si è inebriato di questo coraggio e si è diretto verso la foresta con l'intenzione di cacciare il leone, e il leone, con la lingua della sua condizione, ha detto: 'In verità, presto saprete; ancora, in verità, presto saprete'. 31 versi
  161. 161 بخش ۱۶۱ - نصیحت مبارزان او را کی با این دل و زهره کی تو داری کی از کلابیسه شدن چشم کافر اسیری دست بسته بیهوش شوی و دشنه از دست بیفتد زنهار زنهار ملازم مطبخ خانقاه باش و سوی پیکار مرو تا رسوا نشویIl consiglio dei combattenti a lui: 'Con questo cuore e questo fegato che hai, che svieni dalla paura alla vista dell'occhio di un miscredente prigioniero e senza sensi, e la tua spada ti cade di mano, attento, attento! Rimani nella cucina della khanqah e non andare in battaglia per non essere disonorato'. 12 versi
  162. 162 بخش ۱۶۲ - حکایت عیاضی رحمه‌الله کی هفتاد غزو کرده بود سینه برهنه بر امید شهید شدن چون از آن نومید شد از جهاد اصغر رو به جهاد اکبر آورد و خلوت گزید ناگهان طبل غازیان شنید نفس از اندرون زنجیر می‌درانید سوی غزا و متهم داشتن او نفس خود را درین رغبتLa storia di Ayaz (che Dio abbia misericordia di lui), che aveva combattuto settanta battaglie a petto nudo nella speranza di morire da martire. Quando perse la speranza di ciò, si dedicò alla jihad maggiore e scelse la solitudine. Improvvisamente udì i tamburi dei guerrieri, e la sua anima dentro di lui strappava le catene, desiderando la battaglia, e accusò la sua anima per questo desiderio. 35 versi
  163. 163 بخش ۱۶۳ - حکایت آن مجاهد کی از همیان سیم هر روز یک درم در خندق انداختی به تفاریق از بهر ستیزهٔ حرص و آرزوی نفس و وسوسهٔ نفس کی چون می‌اندازی به خندق باری به یک‌بار بینداز تا خلاص یابم کی الیاس احدی الراحتین او گفته کی این راحت نیز ندهمLa storia del combattente che ogni giorno gettava una moneta d'argento nel fossato a poco a poco per combattere l'avidità e il desiderio dell'anima e il sussurro dell'anima: 'Quando la getti nel fossato, almeno gettala tutta in una volta per liberarmi'. Egli rispose: 'Non ti darò nemmeno questo riposo'. 16 versi
  164. 164 بخش ۱۶۴ - صفت کردن مرد غماز و نمودن صورت کنیزک مصور در کاغذ و عاشق شدن خلیفهٔ مصر بر آن صورت و فرستادن خلیفه امیری را با سپاه گران بدر موصل و قتل و ویرانی بسیار کردن بهر این غرضDescrizione dell'informatore e la presentazione dell'immagine di una schiava su carta. Il califfo d'Egitto si innamorò di quell'immagine e inviò un emiro con un grande esercito a Mosul, causando molti omicidi e distruzioni per questo scopo. 17 versi
  165. 165 بخش ۱۶۵ - ایثار کردن صاحب موصل آن کنیزک را بدین خلیفه تا خون‌ریز مسلمانان بیشتر نشودIl signore di Mosul offrì la schiava al califfo affinché non si versasse più sangue musulmano 54 versi
  166. 166 بخش ۱۶۶ - پشیمان شدن آن سرلشکر از آن خیانت کی کرد و سوگند دادن او آن کنیزک را کی به خلیفه باز نگوید از آنچ رفتIl comandante si pentì del tradimento che aveva commesso e fece giurare alla schiava di non rivelare al califfo ciò che era successo 28 versi
  167. 167 بخش ۱۶۷ - حجت منکران آخرت و بیان ضعف آن حجت زیرا حجت ایشان به دین باز می‌گردد کی غیر این نمی‌بینیمL'argomento dei negatori dell'Aldilà e la spiegazione della debolezza di tale argomento, poiché il loro argomento si riduce a: 'Non vediamo altro che questo'. 12 versi
  168. 168 بخش ۱۶۸ - آمدن خلیفه نزد آن خوب‌روی برای جماعIl califfo si recò da quella bella donna per l'unione 5 versi
  169. 169 بخش ۱۶۹ - خنده گرفتن آن کنیزک را از ضعف شهوت خلیفه و قوت شهوت آن امیر و فهم کردن خلیفه از خندهٔ کنیزکLa schiava scoppiò a ridere per la debolezza del desiderio del califfo e la forza del desiderio dell'emiro, e il califfo comprese il motivo della risata della schiava 18 versi
  170. 170 بخش ۱۷۰ - فاش کردن آن کنیزک آن راز را با خلیفه از زخم شمشیر و اکراه خلیفه کی راست گو سبب این خنده را و گر نه بکشمتLa schiava rivelò il segreto al califfo sotto la minaccia della spada e la costrizione del califfo, che disse: 'Dimmi la verità sul motivo di questa risata, altrimenti ti ucciderò'. 30 versi
  171. 171 بخش ۱۷۱ - عزم کردن شاه چون واقف شد بر آن خیانت کی بپوشاند و عفو کند و او را به او دهد و دانست کی آن فتنه جزای او بود و قصد او بود و ظلم او بر صاحب موصل کی و من اساء فعلیها و ان ربک لبالمرصاد و ترسیدن کی اگر انتقام کشد آن انتقام هم بر سر او آید چنانک این ظلم و طمع بر سرش آمدIl re, venuto a conoscenza del tradimento, decise di nasconderlo e perdonare, e di dargliela, sapendo che quella sedizione era la sua punizione, il suo intento, e la sua ingiustizia verso il signore di Mosul, poiché 'chi fa del male, lo fa contro se stesso, e in verità il tuo Signore è in agguato'. E temeva che se avesse vendicato, quella vendetta sarebbe ricaduta su di lui, così come questa ingiustizia e avidità gli erano ricadute addosso. 30 versi
  172. 172 بخش ۱۷۲ - بیان آنک نَحْنُ قَسَمْنا کی یکی را شهوت و قوت خران دهد و یکی را کیاست و قوت انبیا و فرشتگان بخشد سر ز هوا تافتن از سروریست ترک هوا قوت پیغامبریست تخمهایی کی شهوتی نبود بر آن جز قیامتی نبودSpiegazione del versetto: "Noi abbiamo diviso" (Corano 43:32): Dio dona a uno la lussuria e la forza dei muli, e a un altro l'intelligenza e la forza dei profeti e degli angeli. Distogliere il capo dal desiderio è da signori; abbandonare il desiderio è forza profetica. I semi privi di lussuria non producono altro che la Risurrezione. 10 versi
  173. 173 بخش ۱۷۳ - دادن شاه گوهر را میان دیوان و مجمع به دست وزیر کی این چند ارزد و مبالغه کردن وزیر در قیمت او و فرمودن شاه او را کی اکنون این را بشکن و گفت وزیر کی این را چون بشکنم الی آخر القصهIl re diede la gemma in mano al visir in mezzo all'assemblea e al consiglio, chiedendogli quanto valesse. Il visir esagerò nel valutarla, e il re gli disse: 'Ora rompila'. E il visir disse: 'Come potrei romperla?' Fino alla fine della storia. 19 versi
  174. 174 بخش ۱۷۴ - رسیدن گوهر از دست به دست آخر دور به ایاز و کیاست ایاز و مقلد ناشدن او ایشان را و مغرور ناشدن او به گال و مال دادن شاه و خلعتها و جامگیها افزون کردن و مدح عقل مخطان کردن به مکر و امتحان که کی روا باشد مقلد را مسلمان داشتن مسلمان باشد اما نادر باشد کی مقلد ازین امتحانها به سلامت بیرون آید کی ثبات بینایان ندارد الا من عصم الله زیرا حق یکیست و آن را ضد بسیار غلط‌افکن و مشابه حق مقلد چون آن ضد را نشناسد از آن رو حق را نشناخته باشد اما حق با آن ناشناخت او چو او را به عنایت نگاه دارد آن ناشناخت او را زیان نداردLa gemma passò di mano in mano, fino a giungere ad Ayaz, la cui saggezza e il cui rifiuto di imitarli, e il non lasciarsi ingannare dai regali e dalle ricchezze del re, dai suoi onori e dai suoi salari accresciuti, dimostrano la lode della ragione che sbaglia con astuzia e prova. Quando è accettabile considerare un imitatore musulmano? È musulmano, ma è raro che un imitatore esca illeso da queste prove, poiché non ha la stabilità di coloro che vedono, eccetto coloro che Dio protegge. Poiché la verità è una, e ha molti oppositori che ingannano e assomigliano alla verità. L'imitatore, non riconoscendo l'opposto, non avrà conosciuto la verità. Ma se la verità, nonostante la sua ignoranza, lo protegge per grazia divina, la sua ignoranza non gli nuocerà. 22 versi
  175. 175 بخش ۱۷۵ - تشنیع زدن امرا بر ایاز کی چرا شکستش و جواب دادن ایاز ایشان راGli emiri rimproverarono Ayaz: 'Perché l'hai rotta?', e Ayaz rispose loro 13 versi
  176. 176 بخش ۱۷۶ - قصد شاه به کشتن امرا و شفاعت کردن ایاز پیش تخت سلطان کی ای شاه عالم العفو اولیIl re intendeva uccidere gli emiri, ma Ayaz intercedette davanti al trono del Sultano, dicendo: 'O Re del mondo, il perdono è la cosa migliore'. 32 versi
  177. 177 بخش ۱۷۷ - تفسیر گفتن ساحران فرعون را در وقت سیاست با او کی لا ضیر انا الی ربنا منقلبونL'interpretazione dei maghi a Faraone al momento della punizione che dissero: 'Non c'è danno, in verità al nostro Signore faremo ritorno' (Corano 26:50) 33 versi
  178. 178 بخش ۱۷۸ - مجرم دانستن ایاز خود را درین شفاعت‌گری و عذر این جرم خواستن و در آن عذرگویی خود را مجرم دانستن و این شکستگی از شناخت و عظمت شاه خیزد کی أَنا أَعْلَمُکُمْ بِاللَّهِ وَ أَخْشیکُمْ لِللَّهِ وَ قالَ اللهُ تَعالی إِنَّما یَخْشَی اللهَ مِنْ عِبادِهِ العُلَماءُAyaz si considerava colpevole in questa intercessione e chiedeva perdono per questo crimine, e in quella scusa si considerava ancora colpevole. Questa umiltà deriva dalla conoscenza e dalla grandezza del Re, poiché 'io sono il più consapevole di voi di Dio e il più timorato di Dio'. E Dio Onnipotente disse: 'In verità, solo i dotti tra i Suoi servi temono Dio' (Corano 35:28). 86 versi