পড়ুন› দফতর ৫› সেই দাসীর গল্প যে খাতুনের গাধার সাথে যৌনতায় লিপ্ত ছিল এবং তাকে ছাগল ও ভালুকের মতো মানুষের মতো যৌনতায় অভ্যস্ত করেছিল, আর গাধার লিঙ্গে একটি লাউ প্রবেশ করিয়ে রাখত যাতে সীমা অতিক্রম না হয়। খাতুন তা জানতে পারলেন, কিন্তু লাউয়ের সূক্ষ্মতা দেখতে পেলেন না। তিনি অজুহাত দেখিয়ে দাসীকে দূরে পাঠিয়ে দিলেন এবং গাধার সাথে লাউ ছাড়াই মিলিত হলেন এবং অপমানে ধ্বংস হলেন। দাসী রাতে ফিরে এলো এবং শোক করে বলল, 'ও আমার প্রাণ, ও আমার চোখের আলো! তুমি পুরুষাঙ্গ দেখলে, কিন্তু লাউ দেখলে না; তুমি লিঙ্গ দেখলে, কিন্তু অন্যটি দেখলে না।' 'কুল্লা নাকিস মালউন' অর্থাৎ, 'প্রত্যেক অসম্পূর্ণ দৃষ্টি ও বোধ অভিশপ্ত'। তা না হলে, দৃশ্যত অসম্পূর্ণ দেহাবয়ব যাদের, তারা অভিশপ্ত নয়, বরং রহমতপ্রাপ্ত। তোমরা পড়ো, 'অন্ধের উপর কোনো দোষ নেই'—এখানে দোষ, অভিশাপ, তিরস্কার ও ক্রোধের অস্বীকৃতি রয়েছে।› দ্বিপদী ১৩৮২
M5:1382 — در میان خانه آوردش کشان / خفت اندر زیر آن نر خر ستان
M5:1382
অর্থ · به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI
زن، خر را به داخل خانه کشاند و برای آمیزش، در زیر آن حیوان نر که آماده و مهیای جفتگیری بود، خوابید.
این بیت، لحظهی آغاز فاجعه را به تصویر میکشد. زن (خاتون خانه) که کنیز خود را در حال کامجویی با خر دیده، از روی حسادت و شهوت کور، تصمیم به تقلید از او میگیرد. اما او فقط ظاهر عمل را دیده و از نکتهی حیاتی آن – یعنی کدویی که کنیز برای کنترل و محدود کردن آلت خر به کار میبرد – بیخبر است. این بیت، شتاب و بیفکری او را در اجرای این تقلید کورکورانه نشان میدهد. او حیوان را «کشانکشان» به داخل میآورد و فوراً «میخوابد»، که نشان از غلبهی کامل شهوت بر عقل دارد.
مولانا از این داستان بسیار تکاندهنده و غریب برای بیان یک اصل مهم عرفانی و اخلاقی استفاده میکند: خطر تقلید ظاهری و سطحی از اهل معرفت. عمل کنیز، هرچند ناپسند، با «دانش» و تدبیری (کدو) همراه بود که او را از هلاکت حفظ میکرد. اما خاتون فقط صورت بیرونی را میبیند و با چشمپوشی از باطن و حقیقت امر، خود را به نابودی میکشاند. در نگاه مولانا، بسیاری از اعمال دینی و معنوی اگر بدون فهم عمیق و بصیرت باطنی (آن «کدوی» معرفت) انجام شوند، نه تنها بیثمر، که میتوانند ویرانگر باشند. این بیت، نقطهی بیبازگشت در این مسیر هلاکتبار است.
- کشان
- کشانکشان، با کشیدن بر روی زمین
- نر خر
- خرِ نر، الاغ نر
- ستان
- در اینجا به معنی آماده، مهیا، کسی که میستاند و میگیرد. در ترکیب با «خر»، به معنی خر نری است که آمادهی جفتگیری است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.