পড়ুন› দফতর ৫› সেই গরুর গল্প যা এক বিশাল দ্বীপে একা থাকত। আল্লাহ তায়ালা সেই বিশাল দ্বীপকে গাছপালা ও সুগন্ধি ফুলে ভরে রাখতেন, যা ছিল গরুর খাদ্য। রাত পর্যন্ত সেই গরু সব খেয়ে ফেলত এবং পাহাড়ের মতো মোটাতাজা হয়ে যেত। রাতে সে চিন্তায় ও ভয়ে ঘুমাতে পারত না যে, 'আমি তো পুরো মাঠ চরে ফেলেছি, কাল কী খাব?' এই চিন্তায় সে রোগা হয়ে যেত। দিনের বেলায় সে কুনোর মতো উঠে দেখত যে পুরো মাঠ আগের দিনের চেয়েও সবুজ ও ঘন। আবার সে খেত এবং মোটাতাজা হয়ে যেত। আবার রাতে সেই একই চিন্তা তাকে গ্রাস করত। বছরের পর বছর সে একই জিনিস দেখছে, কিন্তু বিশ্বাস করে না।› দ্বিপদী ২৮৫৪
M5:2854 — اندر افتد گاو با جوع البقَر / تا به شب آن را چرد او سر به سر
M5:2854
অর্থ · به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI
گاو با حرص و ولع شدید شروع به چرا میکند و تا شب تمام علفزار را میخورد.
این بیت بخشی از تمثیل گاوی است که در جزیرهای سرسبز زندگی میکند. این گاو نماد «نفس» انسان است که اسیر ترس از آینده و حرص برای تأمین روزی است. مولانا در این بیت، اوج حرص و تلاش بیوقفهٔ این گاو را در طول روز به تصویر میکشد. عبارت «جوع البقر» که در پزشکی قدیم به معنای گرسنگی بیمارگونه و سیریناپذیر بوده، در اینجا به شکلی کنایهآمیز به کار رفته است: گاو دچار «گرسنگی گاوی» میشود! این ولع شدید، او را وامیدارد که تمام مرتع را «سر به سر» بچرد و چیزی باقی نگذارد.
نکتهٔ اصلی داستان در تضاد میان این تلاش حریصانه در روز و اضطراب بیمورد در شب است. گاو هر روز شاهد لطف بیپایان خداوند است که دشت را پر از روزی میکند، اما این مشاهدهٔ مکرر، به «ایمان» و آرامش قلبی منجر نمیشود. به محض غروب آفتاب، ترس از «فردا چه بخورم؟» تمام وجودش را فرا میگیرد و او را لاغر و نحیف میکند. این بیت، مرحلهٔ انباشت و حرص را نشان میدهد که مقدمهای برای ترس از دست دادن در شب است. مولانا از این طریق، وابستگی انسان به اسباب مادی و غفلت او از «مسببالاسباب» یعنی خداوند را نقد میکند.
- جوع البقَر
- گرسنگی گاوی؛ نوعی بیماری که در آن فرد هرچه میخورد سیر نمیشود، پرخوری عصبی.
- اندر افتد
- دچار میشود، مبتلا میشود، شروع میکند.
- سر به سر
- به طور کامل، از اول تا آخر، سراسر.
- چرد
- میچَرَد، (علف) میخورَد.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.