Čitaj› Knjiga 1› Adem, mir neka je s njim, pripisuje sebi taj grijeh, 'Gospodaru naš, mi smo sebi zulum učinili', a Iblis pripisuje svoj grijeh Uzvišenom Bogu, 'Zato što si me zaveo'› Bejt 1486
M1:1486 — کَردِ حق و کَردِ ما هر دو ببین / کَردِ ما را هست دان پیداست این
M1:1486
Značenje · به زبانِ تو — Tvoj jezik · AI
باید هم به نقش خداوند در آفرینش افعال و هم به اختیار و نقش انسان در انجام آن‌ها توجه کرد؛ وجود اختیار و عمل ما امری آشکار و انکارناپذیر است.
این بیت در میانهٔ بحثی کلامی-عرفانی دربارهٔ جبر و اختیار قرار دارد. مولانا در اینجا دیدگاه میانهٔ خود را بیان می‌کند که نه جبر مطلق است و نه اختیار مطلق. او از ما می‌خواهد که دو چشم داشته باشیم: با یک چشم، فاعلیت و آفرینندگی خداوند (کَردِ حق) را ببینیم که همه چیز از اوست و او آفریدگار افعال ماست. با چشم دیگر، مسئولیت و اختیار خودمان (کَردِ ما) را نیز به رسمیت بشناسیم.
مولانا تأکید می‌کند که وجود عمل و اختیار ما امری «پیدا» و بدیهی است. اگر ما هیچ نقشی در کارهایمان نداشتیم، سرزنش کردن دیگران برای کارهای بدشان بی‌معنا می‌شد (همانطور که در بیت بعدی می‌گوید). این دیدگاه در مقابل نگاه ابلیس قرار می‌گیرد که گناه خود را کاملاً به خدا نسبت داد و گفت: «چون تو مرا گمراه کردی» (بِما أَغوَیتَنی). در مقابل، آدم ابوالبشر مسئولیت خطای خود را پذیرفت و گفت: «پروردگارا، ما به خود ستم کردیم» (رَبَّنا ظَلَمنا).
بنابراین، این بیت دعوتی است به یک بینش دوگانه و متعادل: درک اینکه قدرت نهایی از آنِ خداست، اما این حقیقت، مسئولیت انسان را در انتخاب‌هایش از بین نمی‌برد. عارف کسی است که می‌تواند این دو حقیقت را همزمان ببیند.
- کَرد
- کار، عمل، فعل
- حق
- خداوند
- هست دان
- موجود بدان، واقعی بدان، دارای وجود بدان
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.