Čitaj› Knjiga 1› Primjer Arapa: Ako bludničiš, bludniči sa slobodnom ženom, a ako kradeš, ukradi biser› Bejt 2819
M1:2819 — ور تو گویی جزو پیوستهٔ کلست / خار می‌خور خار مقرون گلست
M1:2819
Značenje · به زبانِ تو — Tvoj jezik · AI
اگر گمان می‌کنی که هر چیز فرعی و ظاهری با اصل و حقیقت خود یکی است، پس باید بپذیری که خار و گل نیز تفاوتی ندارند، که این آشکارا خطاست.
مولانا در اینجا به یک استدلال رایج اما سطحی در عرفان پاسخ می‌دهد. برخی ممکن است بگویند که چون همه چیز در عالم، جزئی از یک کل الهی است (وحدت وجود)، پس فرقی میان ظاهر و باطن، یا اصل و فرع نیست. مولانا این دیدگاه را با یک مثال ساده و قوی به چالش می‌کشد.
در ابیات قبل، او از کسانی صحبت می‌کند که به جای حقیقت، به دنبال سایه و نمودهای آن می‌دوند؛ مانند شکارچی که به جای پرنده، سایه‌اش را دنبال می‌کند. بیت مورد نظر، پاسخ به این اعتراض فرضی است: «مگر سایه (جزء) به پرنده (کل) متصل نیست؟ مگر خار (جزء) به بوتهٔ گل (کل) وصل نیست؟»
پاسخ مولانا طعنه‌آمیز و کوبنده است: «بسیار خوب. اگر این اتصال به معنای یکی بودن است، پس برو و خار بخور، چون خار هم به گل متصل است.» این استدلال، پوچ بودن این نگاه را آشکار می‌کند. هرچند خار و گل از یک ریشه‌اند، اما یکی لطیف و معطر است و دیگری تیز و آزاردهنده. اتصال ظاهری، به معنای یکسانی در ماهیت و ارزش نیست. مولانا تأکید می‌کند که باید میان حقیقت (گل) و عوارض جانبی آن (خار) تمایز قائل شد و تنها به دنبال اصل بود، نه هر چیزی که به آن متصل است.
- مقرون
- همراه، نزدیک، پیوسته
- جزو پیوستهٔ کلست
- جزء به کل خود متصل است، بخشی از تمامیت است
Если ты утверждаешь, что всё едино и часть неразрывно связана с целым, то тебе придётся принять и зло вместе с добром, например, есть шипы, потому что они растут вместе с розой.
Этот бейт — язвительный ответ Руми на упрощённое пантеистическое утверждение, что «всё есть одно». Руми использует его, чтобы раскритиковать тех, кто, гоняясь за внешними формами или тенями (как в предыдущих стихах), оправдывает себя, говоря, что тень (часть) связана с настоящей птицей (целым).
Руми доводит этот аргумент до абсурда: «Хорошо, — говорит он, — если часть и целое неразличимы, то иди и ешь шипы, ведь они тоже “связаны” с прекрасной розой». Этот образ наглядно показывает, что, хотя шип и роза растут на одном стебле, они не тождественны по своей сути и ценности. Связь не означает равенства.
Таким образом, Руми подчёркивает необходимость различения (фуркан). В духовном поиске нельзя довольствоваться тенью вместо сущности, злом вместо добра, или формой вместо смысла, просто потому что они кажутся связанными. Необходимо стремиться к самому «целому» — к истинной сути, к «жемчужине», а не к её дешёвой имитации.
- مقرون
- Соединённый, сопряжённый, связанный; арабское заимствование, подчёркивающее тесную связь или соседство.
- کل
- Целое, совокупность, всё; философский и суфийский термин, обозначающий универсальную реальность или Бога, в противоположность «части» (جزو).
- جزو
- Часть, элемент, фрагмент; в суфийской мысли часто обозначает индивидуальную душу или любое проявление в мире в его отношении к «Целому» (Богу).
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.