M2:116 — گفت تر کن دست و بر ابرو بمال / آنگهان تو در نگر سوی هلال

Bait ini adalah bagian dari diagnosis spiritual yang dilakukan oleh Khalifah Umar. Seseorang dengan penuh semangat mengklaim telah melihat hilal (bulan sabit) tanda awal Ramadan, tetapi Umar yang penglihatannya lebih tajam tidak melihat apa pun. Umar menduga bahwa penglihatan orang itu bukanlah kenyataan, melainkan produk dari imajinasinya sendiri (khiyāl).

Perintah Umar untuk membasahi dan mengusap alis bukanlah tindakan acak. Ini adalah sebuah tes praktis untuk menghilangkan gangguan fisik kecil yang mungkin menipu mata. Dalam bait-bait selanjutnya, Rumi menjelaskan bahwa sehelai rambut alis yang melengkung telah mengelabui orang tersebut, membuatnya salah mengira rambut itu sebagai lengkungan bulan sabit di kejauhan.

Secara alegoris, Rumi menggunakan kisah ini untuk menunjukkan betapa mudahnya persepsi kita terdistorsi oleh "sehelai rambut"—yaitu, oleh cacat kecil dalam diri kita, baik itu prasangka, keinginan, atau kesombongan. Jika satu kekurangan kecil saja dapat menutupi pandangan kita terhadap langit dan menciptakan ilusi, bayangkan betapa butanya kita ketika seluruh diri kita telah bengkok dan tidak lurus. Ujian sederhana dari Umar ini menjadi pelajaran tentang pentingnya membersihkan indera batin kita dari distorsi agar dapat melihat Realitas apa adanya.

در این داستان، مردی ادعا می‌کند که هلال ماه رمضان را در آسمان دیده است، در حالی که عمر، با وجود بینایی تیزترش، آن را نمی‌بیند. عمر که به خطای دید مرد شک کرده، به او راهکاری عملی پیشنهاد می‌دهد: دستش را خیس کند و بر ابرویش بکشد. این دستور ساده، در واقع آزمونی برای تشخیص خیال از واقعیت است.

این بیت نقطهٔ عطف داستان است، جایی که شک به یقین تبدیل می‌شود. اقدام فیزیکیِ «تر کردن ابرو» استعاره‌ای است برای پاک کردن موانع جزئی که می‌توانند ادراک ما را به کلی منحرف کنند. مولانا نشان می‌دهد که گاهی یک نقص بسیار کوچک و ناچیز - در اینجا یک تار موی کج روی ابرو - می‌تواند حجابی بزرگ بر چشم حقیقت‌بین انسان شود و او را به توهمی بزرگ دچار سازد. این دستور عمر، نمادی از نیاز به خودآزمایی و پالایش حواس ظاهری و باطنی پیش از ادعاهای بزرگ معنوی است.