M2:1748 — گفت ای موسی دهانم دوختی / وز پشیمانی تو جانم سوختی

هذا البيت هو ذروة انكسار قلب الراعي. بعد أن وبّخه موسى عليه السلام على مناجاته «غير اللائقة» لله، والتي كانت مليئة بالتشبيهات المادية (التجسيم)، يصيح الراعي معبرًا عن أثر هذا التوبيخ.

الجملة الأولى، «لقد ختمتَ على فمي» (دهانم دوختی)، هي استعارة بليغة تعني أنك أسكتتني ومنعتني من الكلام. لم يعد الراعي يعرف كيف يخاطب الله، فقد تم تجريم لغته الوحيدة التي يعرفها، لغة الحب البسيط والمباشر. لقد فقد صوته الروحي.

أما الشطر الثاني، «وأحرقتَ روحي بنار ندمِكَ»، فهو أعمق. كلمة «پشیمانی» (الندم) هنا لا تعني ندم الراعي على ما قال، بل تعني الندم الذي أحدثه موسى فيه. لقد حوّل موسى، بنصيحته القائمة على علم الكلام والتنزيه، علاقة الحب البريئة إلى علاقة قائمة على الخوف والشك والندم. أحرق هذا «الندم» المفروض روح الراعي التي كانت من قبل مشتعلة بنار العشق الصافي. يمزق الراعي ثيابه بعد هذا البيت مباشرة ويهيم في الصحراء، مما يوضح عمق الجرح الذي أحدثه كلام موسى.

این بیت، نقطه اوج واکنش چوپان به سرزنش‌های موسی (ع) است. موسی، به عنوان نمایندهٔ شریعت و عقل ظاهری، کلمات عاشقانه و سادهٔ چوپان را کفرآمیز دانسته و او را به شدت توبیخ کرده است. چوپان در اینجا با دو استعارهٔ قدرتمند، تأثیر این سرزنش را بیان می‌کند.

«دهانم دوختی»: این عبارت به معنای ساکت کردن و جلوگیری از بیان است. موسی با تحمیل قواعد و آداب رسمی، راه ارتباط طبیعی و قلبی چوپان با معشوقش (خدا) را مسدود کرده است. آن زبانی که از دل برمی‌خاست، اکنون مهر و موم شده است.

«وز پشیمانی تو جانم سوختی»: این بخش عمیق‌تر است. موسی چوپان را به «توبه» واداشته، اما این توبه، نه یک بازگشت شادی‌بخش، بلکه یک «پشیمانی» ویرانگر است. آتشی که پیش از این، آتش عشق و اشتیاق بود، اکنون به آتش حسرت و شرم تبدیل شده و جان او را سوزانده است. آن شور و حال عارفانه جای خود را به سکوت و احساس گناه داده است. در واقع، داروی موسی (پشیمانی) برای چوپان، از خود بیماری (کلمات کفرآمیز) کشنده‌تر بوده است.