M2:1791 — حال من اکنون برون از گفتن است / اینچ می‌گویم نه احوال من است

این بیت نقطهٔ اوج تحول معنوی چوپان است. پس از آنکه موسی به فرمان الهی بازمی‌گردد تا به چوپان اجازه دهد آزادانه و بی‌قیدوشرط با خدا سخن بگوید، با پاسخی شگفت‌انگیز روبه‌رو می‌شود. چوپان می‌گوید که عتاب و سرزنش اولیهٔ موسی همچون تازیانه‌ای بود که اسب روح او را به پروازی ورای آسمان‌ها واداشت. او دیگر در آن مقام پیشین نیست که نیازمند کلمات و عبارات باشد.

«حال» در اینجا یک اصطلاح کلیدی عرفانی است و به معنای یک وضعیت روحانی است که از سوی خداوند به سالک عطا می‌شود و وصف‌ناپذیر است. چوپان می‌گوید حال کنونی او «برون از گفتن» است؛ یعنی زبان برای بیان آن قاصر است. نیم‌مصراع دوم این ایده را تقویت می‌کند: «اینچ می‌گویم نه احوال من است». یعنی حتی همین تلاش من برای سخن گفتن دربارهٔ آن حال، خودِ آن حال نیست، بلکه تنها سایه‌ای ضعیف و ناکافی از آن است. این سخن، اشاره به نارسایی زبان در بیان تجربیات عمیق عرفانی دارد؛ تجربه‌ای که در آن، فرد از مرتبهٔ «گفتگو» با خدا به مرتبهٔ «اتحاد» و فنا می‌رسد و سکوت، گویاترین بیان می‌شود.