M2:757 — صبح کاذب را ز صادق وا شناس / رنگ می را باز دان از رنگ کاس

این بیت در ادامهٔ بحث دربارهٔ «بانگ غولان» یا نداهای فریبندهٔ نفس و دنیا آمده است. مولانا از دو تمثیل بسیار دقیق و ملموس برای تأکید بر اهمیت «تشخیص» و «بصیرت» استفاده می‌کند.

۱. صبح کاذب و صبح صادق: «صبح کاذب» نوری است که پیش از طلوع واقعی در آسمان ظاهر می‌شود اما دوباره در تاریکی فرو می‌رود و آغاز روز نیست. در مقابل، «صبح صادق» سپیده‌دم حقیقی است که تاریکی را کاملاً از بین می‌برد و وقت نماز و پایان سحر است. سالک راه حق نیز باید بتواند الهامات رحمانی (صبح صادق) را از وسوسه‌های نفسانی و شیطانی (صبح کاذب) که ظاهری معنوی دارند، تشخیص دهد. ندای غول، همان صبح کاذب است: امیدوارکننده به نظر می‌رسد اما به نابودی می‌کشاند.

۲. رنگ می و رنگ کاس: جام (کاس) ممکن است رنگی باشد و رنگ شراب (می) را تغییر دهد. کسی که حقیقت را می‌جوید، نباید فریب رنگ ظرف را بخورد و آن را با رنگ خودِ محتوا اشتباه بگیرد. «کاس» نماد قالب‌ها، ظواهر، و صورت‌های دنیوی است، در حالی که «می» نماد حقیقت، معنا، و مستی معنوی است. این تمثیل به سالک می‌آموزد که از ظواهر عبور کرده و به باطن و اصل معنا توجه کند. در واقع، باید دیده‌ای پیدا کرد که بتواند «شراب» را مستقل از «جام» ببیند و بشناسد.