M3:984 — گفت از روح خدا لاتَیْأَسوا / همچو گم کرده پسر رو سو به سو

مولانا در این بخش از مثنوی، پس از بیان حکایت مارگیر، به اهمیت «جستجو» و «طلب» در راه معنوی می‌پردازد. او برای تشویق سالک به پایداری در این راه، به داستان قرآنی حضرت یعقوب استناد می‌کند که پس از سال‌ها دوری از فرزندش یوسف، هرگز امید خود را از دست نداد و فرزندان دیگرش را به جستجوی همه‌جانبه برای یافتن او تشویق کرد.

بیت مورد نظر، نقل قولی مستقیم از زبان یعقوب است که به آیه ۸۷ سوره یوسف اشاره دارد: «...وَ لَا تَیْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ...» (و از رحمت خدا نومید مشوید). «روح خدا» در اینجا به معنای گشایش، رحمت و نسیم لطف الهی است. مولانا این فرمان قرآنی را با تصویر پدری که فرزندش را گم کرده و بی‌وقفه به هر سو سر می‌کشد، ترکیب می‌کند. پیام این است که ناامیدی، بزرگ‌ترین مانع در راه سلوک است. همان‌طور که یعقوب با تمام حواس خود به دنبال نشانی از یوسف بود، سالک نیز باید با امید کامل و با به کار گرفتن تمام قوای ظاهری و باطنی خود، در پی یافتن حقیقت باشد. این جستجو نباید محدود به یک روش یا مکان خاص باشد؛ باید «سو به سو» و در همه جا، حتی در امور روزمره و پدیده‌های جزئی، به دنبال نشانه‌ای از آن «کل» و حقیقت مطلق بود.