Čitaj›Knjiga 3

Knjiga 3 · 4809 stihova · 228 odjeljaka

دفتر سوم

Book III

دیباچهٔ دفتر سوم · عربی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ الحِکَمُ جُنُودُ الله یُقَوِّی بِها اَرواحُ الْمُریدینَ، یُنَزِّهُ عِلْمَهُم عَنْ شائِبَةِ الْجَهْلِ وَعَدْلَهُم عَنْ شائِبَةِ الظُّلْمِ وَ جُودَهُمْ عَنْ شائِبَةِ الرِّیاءِ وَ حِلْمَهُمْ عَنْ شائِبَةِ السَّفَهِ، وَ یُقَرِّبُ اِلَیْهِمْ ما بَعُدَ عَنْهُم مِنْ فَهْمِ الْاخِرَةِ، وَیُیَسِّرُ لَهُمْ ما عَسُرَ عَلَیْهِمْ مِنَ الطّاعَةِ وَ الْاِجْتِهادِ، وَ هِیَ مِنْ بَیِّناتِ الْاَنْبیاءِ وَدَلائِلِهِمْ، تُخْبِرُ عَنْ اَسرارِ اللهِ وَ سُلطانِهِ المَخصُوصِ بِالعارِفینَ وَ اِدارَتِهِ اَلفَلَکَ النُّورانِیَّ الرَّحمانِیَّ الدُرِّیَّ الحاکِمَ عَلَی الفَلَکِ الدُّخانِیّ الکُرِیّ، کَما اَنَّ العَقلَ حاکِمٌ عَلَی الصُّوَرِ التُّرابِیَّةِ وَ حَواسِّهَا الظّاهِرَةِ وَ الباطِنَةِ فَدَوَرانُ ذلِکَ الفَلَکِ الرُّوحانِیّ حاکِمٌ عَلَی الفَلَکِ الدُّخانِیّ وَ الشُّهُبِ الزّاهِرَةِ وَ السُّرُجِ المُنیرَةِ وَ الرِّیاحِ المُنشَئَةِ وَ الاَراضِی المَدحیَّةِ وَ المِیاهِ المُطَّرِدَةِ. نَفَعَ اللهُ بِها عِبادَهُ وَ زادَهُم فَهماً. وَ اِنَّما یَفهَمُ کُلُّ قاریٍ عَلی قَدرِ نُهیَتِةِ وَ یَنسُکُ النّاسِکُ عَلی قَدرِ قُوَّةِ اِجتِهادِةِ وَ یُفتِی المُفتی مَبلَغَ رَأیِهِ وَ یَتَصَدَّقُ المُتَصَدِّقُ بِقَدرِ قُدرَتِهِ وَ یَجُودُ الباذِلُ بِقَدرِ مَوجُودِهِ وَ یَقتَنِی المَجُودُ عَلَیهِ ما عَرَفَ مِن فَضلِهِ وَ لکِن مُفتَقِدُ الماءِ فِی المَفازَةِ لا یَقصُرُ بِهِ عَن طَلَبِهِ مَعرِفَتُهُ ما فِی البِحارِ وَ یَجِدُّ فی طَلَبِ ماءِ هذِهِ الحَیاةِ قَبلَ اَن یَقطَعَهُ المَعاشُ بِالاِشتِغالِ عَنهُ و تُعَوِّقَهُ العِلّةُ و الحاجَة وَ تَحُولَ الاَغراضُ بَینَهُ وَ بَینَ ما یَتَسَرَّعُ اِلَیهِ وَ لَن یُدرِکَ العِلمَ مؤثِرُ هَوًی وَ لا راکِنٌ اِلی دَعَةٍ وَ لا مُنصَرِفٌ عَن طَلَبِهِ وَ لا خائِفٌ عَلی نَفْسِهِ وَ لا مُهتَمٌّ لِمَعیشَتِهِ اِلا اَن یَعُوذَ بِاللهِ وَ یُؤثِرَ دینَهُ عَلی دُنیاهُ وَ یَاخُذَ مِن کَنزِ الحِکمَةِ الاَموالَ العَظیمَةَ الَّتی لا تُکسَدُ وَ لا تُورَثُ میراثَ الاَموالِ وَ الاَنوارَ الجَلیلَةَ و الجَواهِرَ الکَریمَةَ وَ الضّیاعَ الثَّمینَةَ، شاکِراً لِفَضلِهِ مُعَظِّمًا لِقَدرِهِ مُجَلِّلاً لِخَطَرِهِ. وَ یَستَعیذَ بِاللهِ مِن خَساسَةِ الحُظُوظِ وَ مَن جَهلٍ یَستَکثِرُ القَلیلَ مِمّا یَری فی نَفسِهِ وَ یَستَقِلُّ الکَثیرَ العَظیمَ مِن غَیرِهِ وَ یُعجَبُ بِنَفسِهِ بِما لَم یَأذَن لَهُ الحَقُّ. وَ عَلی العالِم الطّالِبِ اَن یَتَعَلَّمَ ما لَم یَعلَم و اَن یُعَلِّمَ ما قَد عَلِمَ و یَرفُقَ بِذَوِی الضَّعفِ فِی الذِّهنِ وَلا یُعجَبَ مِن بَلادَةِ اَهلِ البَلادَةِ وَلا یُعَنِّفَ عَلی کَلیلِ الفَهمِ، کَذلِک کنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَیکُم سُبحانَهُ وَ تَعالی عَن اَقاویلِ المُلحِدینَ وَ شِرکِ المُشرِکینَ وَ تَنقیصِ النّاقِصینَ وَ تَشبیهِ المُشَبِّهینَ وَ سُوءِ اَوهامِ المُتَفَکِّرینَ وَ کَیفیّاتِ المُتَوَهِّمینَ، وَ لَه الحَمدُ وَ المَجدُ عَلی تَلفیقِ الکِتابِ المَثنَویِّ الاِلهِیِّ الرَّبانیِّ وَ هُوَ المُوَفِّقُ وَالمُفضِّلُ وَ لَهُ الطَّولُ وَ المَنُّ لا سِیَّما عَلی عِبادِهِ العارِفینَ. یرِیدُونَ لِیطْفَؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ کرِهَ الْکافِرُونَ، انّا نحن نزَّلنا الذِّکر و انّا له لحافِظون، فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ ما سَمِعَهُ فَإِنَّما إِثْمُهُ عَلَی الَّذِینَ یبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ.

ili ga pročitaj na svom jeziku:

dostupno
❋ ❋ ❋
  1. 001 بخش ۱ - سر آغازUvod 68 stihova
  2. 002 بخش ۲ - قصهٔ خورندگان پیل‌بچه از حرص و ترک نصیحت ناصحPriča o onima koji su jeli slonče iz pohlepe i zanemarili savjetnika 36 stihova
  3. 003 بخش ۳ - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیل‌بچگانNastavak priče o onima koji su se sukobljavali sa slončićima 33 stihova
  4. 004 بخش ۴ - بازگشتن به حکایت پیلPovratak priči o slonu 34 stihova
  5. 005 بخش ۵ - بیان آنک خطای محبان بهترست از صواب بیگانگان بر محبوبObjašnjenje da su greške zaljubljenih bolje od ispravnosti stranaca prema voljenom 8 stihova
  6. 006 بخش ۶ - امر حق به موسی علیه السّلام که مرا به دهانی خوان کی بدان دهان گناه نکرده‌ایAllah naređuje Mojsiju, a.s., da ga pozove ustima kojima nije griješio 9 stihova
  7. 007 بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق استObjašnjenje da je izgovaranje 'Allah' isto što i Allahov odgovor 'Odazivam se' 47 stihova
  8. 008 بخش ۸ - فریفتن روستایی شهری را و به دعوت خواندن، به لابه و الحاح بسیارSeljak vara građanina i poziva ga na gozbu, s mnogo moljakanja i upornosti 46 stihova
  9. 009 بخش ۹ - قصهٔ اهل سبا و طاغی کردن نعمت ایشان را و در رسیدن شومی طغیان و کفران در ایشان و بیان فضیلت شکر و وفاPriča o narodu Sabe i kako su ih blagodati učinile oholima, i dolazak prokletstva oholosti i nezahvalnosti na njih, te objašnjenje vrijednosti zahvalnosti i vjernosti 16 stihova
  10. 010 بخش ۱۰ - جمع آمدن اهل آفت هر صباحی بر در صومعهٔ عیسی علیه السلام جهت طلب شفا به دعای اوOkupljanje bolesnih svakog jutra na vratima Isusove, a.s., isposnice radi traženja ozdravljenja njegovom dovom 66 stihova
  11. 011 بخش ۱۱ - باقی قصهٔ اهل سباOstatak priče o narodu Sabe 48 stihova
  12. 012 بخش ۱۲ - بقیهٔ داستان رفتن خواجه به دعوت روستایی سوی دهNastavak priče o odlasku gospodara na seljakov poziv u selo 20 stihova
  13. 013 بخش ۱۳ - دعوت باز بطان را از آب به صحراPozivanje pataka iz vode u pustinju 42 stihova
  14. 014 بخش ۱۴ - قصهٔ اهل ضروان و حیلت کردن ایشان تا بی زحمت درویشان باغها را قطاف کنندPriča o stanovnicima Dharwana i njihovom lukavstvu kako bi bez smetnji siromaha obrali plodove iz vrtova 23 stihova
  15. 015 بخش ۱۵ - روان شدن خواجه به سوی دهPolazak domaćina prema selu 35 stihova
  16. 016 بخش ۱۶ - رفتن خواجه و قومش به سوی دهOdlazak domaćina i njegovog naroda prema selu 35 stihova
  17. 017 بخش ۱۷ - نواختن مجنون آن سگ را کی مقیم کوی لیلی بودLjubav Medžnuna prema psu koji je boravio u Lejlinom sokaku 31 stihova
  18. 018 بخش ۱۸ - رسیدن خواجه و قومش به ده و نادیده و ناشناخته آوردن روستایی ایشان راDolazak domaćina i njegovog naroda u selo i kako su ih seljaci neprimijećene doveli nepoznatim putem 123 stihova
  19. 019 بخش ۱۹ - افتادن شغال در خُم رنگ و رنگین شدن و دعوی طاوسی کردن میان شغالانUpad šakala u bačvu s bojom, obojenost i njegovo pretvaranje da je paun među šakalima 11 stihova
  20. 020 بخش ۲۰ - چرب کردن مرد لافی لب و سبلت خود را هر بامداد به پوست دنبه و بیرون آمدن میان حریفان کی من چنین خورده‌ام و چنانKako je hvalisavac svako jutro mazao usne i brkove lojem i izlazio među prijatelje govoreći: „Tako sam jeo i tako…“ 15 stihova
  21. 021 بخش ۲۱ - آمن بودن بلعم باعور کی امتحانها کرد حضرت او را و از آنها روی سپید آمده بودSigurnost Bal'ama Ba'ura, koga je Gospodar iskušavao i on je iz tih iskušenja izašao čista obraza 19 stihova
  22. 022 بخش ۲۲ - دعوی طاوسی کردن آن شغال کی در خم صباغ افتاده بودŠakal koji je pao u bačvu bojadžije pretvara se da je paun 12 stihova
  23. 023 بخش ۲۳ - تشبیه فرعون و دعوی الوهیت او بدان شغال کی دعوی طاوسی می‌کردUsporedba faraona i njegovog pretvaranja da je božanstvo sa šakalom koji se pretvarao da je paun 12 stihova
  24. 024 بخش ۲۴ - تفسیر وَ لَتَعْرِفَنَّهُم في لَحْنِ القَوْلِTefsir ajeta: “A prepoznat ćeš ih po načinu govora” 7 stihova
  25. 025 بخش ۲۵ - قصهٔ هاروت و ماروت و دلیری ایشان بر امتحانات حق تعالیPriča o Harutu i Marutu i njihovoj smjelosti na iskušenja Uzvišenog Allaha 43 stihova
  26. 026 بخش ۲۶ - قصهٔ خواب دیدن فرعون آمدن موسی را علیه السلام و تدارک اندیشیدنPriča o faraonovom snu o dolasku Musaa, a.s., i njegovim pripremama 15 stihova
  27. 027 بخش ۲۷ - به میدان خواندن بنی اسرائیل برای حیلهٔ ولادت موسی علیه السلامPozivanje sinova Israilovih na trg zbog lukavstva Mojsijevog rođenja, a.s. 3 stihova
  28. 028 بخش ۲۸ - حکایتPriča 14 stihova
  29. 029 بخش ۲۹ - بازگشتن فرعون از میدان به شهر شاد بتفریق بنی اسرائیل از زنانشان در شب حملSretan povratak faraona s trga u grad, zbog razdvajanja sinova Israilovih od njihovih žena u noći začeća 6 stihova
  30. 030 بخش ۳۰ - جمع آمدن عمران به مادر موسی و حامله شدن مادر موسی علیه‌السلامSusret Imranov sa Musaovom majkom i njeno začeće Musaa, a.s. 10 stihova
  31. 031 بخش ۳۱ - وصیت کردن عمران جفت خود را بعد از مجامعت کی مرا ندیده باشیImranova oporuka svojoj ženi nakon snošaja: “Ne smiješ me vidjeti” 8 stihova
  32. 032 بخش ۳۲ - ترسیدن فرعون از آن بانگFaraonov strah od tog glasa 6 stihova
  33. 033 بخش ۳۳ - پیدا شدن استارهٔ موسی علیه السلام بر آسمان و غریو منجمان در میدانPojava Musaove zvijezde, a.s., na nebu i vika astrologa na trgu 36 stihova
  34. 034 بخش ۳۴ - خواندن فرعون زنان نوزاده را سوی میدان هم جهت مکرFaraonovo pozivanje porodilja na trg, u svrhu prevare 10 stihova
  35. 035 بخش ۳۵ - بوجود آمدن موسی و آمدن عوانان به خانهٔ عمران و وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آتش اندازMusaovo rođenje, dolazak slugu u Imranovu kuću i objava Musaovoj majci: „Baci Musaa u vatru“ 11 stihova
  36. 036 بخش ۳۶ - وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آب افکنObjava Musaovoj majci: „Baci Musaa u vodu“ 17 stihova
  37. 037 بخش ۳۷ - حکایت مارگیر کی اژدهای فسرده را مرده پنداشت در ریسمانهاش پیچید و آورد به بغدادPriča o zmijaru koji je mislio da je smrznuti zmaj mrtav, pa ga je omotao konopcima i donio u Bagdad 91 stihova
  38. 038 بخش ۳۸ - تهدید کردن فرعون موسی را علیه السلامFaraonova prijetnja Musau, a.s. 9 stihova
  39. 039 بخش ۳۹ - جواب موسی فرعون را در تهدیدی کی می‌کردشMusaov odgovor faraonu na njegove prijetnje 6 stihova
  40. 040 بخش ۴۰ - پاسخ فرعون موسی را علیه السلامFaraonov odgovor Musau, a.s. 5 stihova
  41. 041 بخش ۴۱ - جواب موسی فرعون راMusaov odgovor faraonu 4 stihova
  42. 042 بخش ۴۲ - جواب فرعون موسی را و وحی آمدن موسی را علیه‌السلامFaraonov odgovor Musau i objava Musau, a.s. 8 stihova
  43. 043 بخش ۴۳ - مهلت دادن موسی علیه‌السلام فرعون را تا ساحران را جمع کند از مداینMusa, a.s., daje faraonu odgodu da sakupi čarobnjake iz gradova 58 stihova
  44. 044 بخش ۴۴ - فرستادن فرعون به مداین در طلب ساحرانFaraonovo slanje po čarobnjake u gradove 17 stihova
  45. 045 بخش ۴۵ - خواندن آن دو ساحر پدر را از گور و پرسیدن از روان پدر حقیقت موسی علیه السلامDvojica čarobnjaka pozivaju oca iz groba i pitaju duh oca o istini o Musau, a.s. 9 stihova
  46. 046 بخش ۴۶ - جواب گفتن ساحر مرده با فرزندان خودOdgovor mrtvog čarobnjaka svojim sinovima 14 stihova
  47. 047 بخش ۴۷ - تشبیه کردن قرآن مجید را به عصای موسی و وفات مصطفی را علیه السلام نمودن بخواب موسی و قاصدان تغییر قرآن را با آن دو ساحر بچه کی قصد بردن عصا کردند چو موسی را خفته یافتندUsporedba časnog Kur'ana sa Musaovim štapom i pokazivanje smrti Poslanika, a.s., kao Musaov san, te kur'anski glasnici koji pokušavaju promijeniti Kur'an s dvojicom mladih čarobnjaka koji su pokušali uzeti štap kada su Musaa našli usnulog 48 stihova
  48. 048 بخش ۴۸ - جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویسOkupljanje čarobnjaka iz gradova pred faraonom, dobivanje počasti i lupanje rukama po prsima u bijesu na njegovog protivnika govoreći: “Ovo nam napiši!” 14 stihova
  49. 049 بخش ۴۹ - اختلاف کردن در چگونگی و شکل پیلRazlike u opisu i obliku slona 103 stihova
  50. 050 بخش ۵۰ - توفیق میان این دو حدیث کی الرضا بالکفر کفر و حدیث دیگر من لم یرض بقضایی فلیطلب ربا سوایMirenje između ova dva hadisa: „Zadovoljstvo nevjerstvom je nevjerstvo“ i drugog hadisa „Ko nije zadovoljan Mojom odredbom, neka traži drugog Gospodara osim Mene“ 14 stihova
  51. 051 بخش ۵۱ - مثل در بیان آنک حیرت مانع بحث و فکرتستPrimjer koji objašnjava da zbunjenost sprječava raspravu i razmišljanje 10 stihova
  52. 052 بخش ۵۲ - حکایتPriča 20 stihova
  53. 053 بخش ۵۳ - داستان مشغول شدن عاشقی به عشق‌نامه خواندن و مطالعه کردن عشق‌نامه در حضور معشوق خویش و معشوق آن را ناپسند داشتن کی طلب الدلیل عند حضور المدلول قبیح والاشتغال بالعلم بعد الوصول الی المعلوم مذمومPriča o zaljubljeniku koji se predao čitanju ljubavne poezije i proučavanju ljubavnih pisama u prisustvu svoje voljene, a voljena to nije odobravala, govoreći: „Tražiti dokaz u prisustvu dokazanoga je ružno, a baviti se znanjem nakon postizanja znanoga je za osudu.“ 44 stihova
  54. 054 بخش ۵۴ - حکایت آن شخص کی در عهد داود شب و روز دعا می‌کرد کی مرا روزی حلال ده بی رنجPriča o čovjeku koji je za vrijeme Davuda danonoćno molio: „Daj mi halalan rizik bez muke“ 35 stihova
  55. 055 بخش ۵۵ - دویدن گاو در خانهٔ آن دعا کننده بالحاح قال النبی صلی الله علیه وسلم ان الله یحب الملحین فی الدعا زیرا عین خواست از حق تعالی و الحاح خواهنده را به است از آنچ می‌خواهد آن را ازوTrčanje krave u kuću onog koji je molio, s upornošću; Poslanik, s.a.v.s., je rekao: „Allah voli one koji su uporni u molitvi“, jer je sama molitva od Uzvišenog Allaha i upornost u molbi je bolja za molitelja od onoga što od Njega traži 5 stihova
  56. 056 بخش ۵۶ - عذر گفتن نظم کننده و مدد خواستنIsprika pjesnika i traženje pomoći 20 stihova
  57. 057 بخش ۵۷ - بیان آنک علم را دو پرست و گمان را یک پرست ناقص آمد ظن به پرواز ابترست مثال ظن و یقین در علمObjašnjenje da znanje ima dva krila, a pretpostavka jedno krilo; nepotpuna je sumnja u letu, jer je osakaćena. Primjer sumnje i sigurnosti u znanju 12 stihova
  58. 058 بخش ۵۸ - مثال رنجور شدن آدمی به‌وَهم تعظیم خلق و رغبت مشتریان به‌وی و حکایت معلمPrimjer čovjekovog obolijevanja od umišljanja veličanja od strane ljudi i želje kupaca za njim, te priča o učitelju 17 stihova
  59. 059 بخش ۵۹ - عقول خلق متفاوتست در اصل فطرت و نزد معتزله متساویست تفاوت عقول از تحصیل علم استUmovi ljudi se razlikuju u izvornoj prirodi, a kod mu'tezilija su jednaki; razlika u umovima potječe od stjecanja znanja 7 stihova
  60. 060 بخش ۶۰ - در وهم افکندن کودکان اوستاد راDjeca obmanjuju učitelja 9 stihova
  61. 061 بخش ۶۱ - بیمار شدن فرعون هم به وهم از تعظیم خلقانFaraon se također razbolio od umišljanja veličanja od strane ljudi 7 stihova
  62. 062 بخش ۶۲ - رنجور شدن اوستاد به وهمUčitelj obolijeva od umišljaja 15 stihova
  63. 063 بخش ۶۳ - در جامهٔ خواب افتادن استاد و نالیدن او از وهم رنجوریUčitelj pada u krevet i jeca od umišljene bolesti 9 stihova
  64. 064 بخش ۶۴ - دوم بار وهم افکندن کودکان استاد را کی او را از قرآن خواندن ما درد سر افزایدDrugi put djeca obmanjuju učitelja da će ga čitanje Kur'ana još više zaboljeti glavu 4 stihova
  65. 065 بخش ۶۵ - خلاص یافتن کودکان از مکتب بدین مکرDjeca se oslobađaju škole ovom varkom 8 stihova
  66. 066 بخش ۶۶ - رفتن مادران کودکان به عیادت اوستادOdlazak majki djece da posjete učitelja 12 stihova
  67. 067 بخش ۶۷ - در بیان آنک تن روح را چون لباسی است و این دست آستین دست روحست واین پای موزهٔ پای روحستObjašnjenje da je tijelo duhu kao odjeća, i ova ruka je rukav ruke duha, a ova noga je cipela noge duha 4 stihova
  68. 068 بخش ۶۸ - حکایت آن درویش کی در کوه خلوت کرده بود و بیان حلاوت انقطاع و خلوت و داخل شدن درین منقبت کی أَنا جَلیسُ مَنْ ذَکَرَني وَ أَنیسُ مَنِ اسْتَأنَسَ بي گر با همه‌ای چو بی منی بی همه‌ای ور بی همه‌ای چو با منی با همه‌ایPriča o dervišu koji se povukao u planinu i objašnjenje slasti osame i povučenosti, te ulazak u ovu pohvalu: „Ja sam drug onoga ko Me spominje i prijatelj onoga ko Mi se povjerava. Ako si sa svima, a bez Mene, ti si bez ikoga; a ako si bez ikoga, a sa Mnom, ti si sa svima.“ 10 stihova
  69. 069 بخش ۶۹ - دیدن زرگر عاقبت کار را و سخن بر وفق عاقبت گفتن با مستعیر ترازوZlatar vidi kraj posla i govori u skladu s krajem posla onome koji pozajmljuje vagu 10 stihova
  70. 070 بخش ۷۰ - بقیهٔ قصهٔ آن زاهد کوهی کی نذر کرده بود کی میوهٔ کوهی از درخت باز نکنم و درخت نفشانم و کسی را نگویم صریح و کنایت کی بیفشان آن خورم کی باد افکنده باشد از درختNastavak priče o planinskom asketi koji se zavjetovao da neće brati planinske plodove sa drveta, niti tresti drvo, niti ikome direktno ili indirektno reći da trese, već će jesti samo ono što vjetar sruši s drveta 16 stihova
  71. 071 بخش ۷۱ - تشبیه بند و دام قضا به صورت پنهان به اثر پیداUsporedba sudbinskog okova i zamke, skrivene u formi, a očite u djelovanju 22 stihova
  72. 072 بخش ۷۲ - مضطرب شدن فقیر نذر کرده به‌کندن امرود از درخت و گوشمال حق رسیدن بی مهلتUznemirenost siromaha koji se zavjetovao zbog branja krušaka sa drveta i brza kazna od Boga 6 stihova
  73. 073 بخش ۷۳ - متهم کردن آن شیخ را با دزدان وبریدن دستش راOptuživanje šejha za krađu i odsijecanje njegove ruke 27 stihova
  74. 074 بخش ۷۴ - کرامات شیخ اقطع و زنبیل بافتن او به دو دستKerameti odsječenog šejha i pletenje košara s dvije ruke 16 stihova
  75. 075 بخش ۷۵ - سبب جرأت ساحران فرعون بر قطع دست و پاRazlog smjelosti faraonovih čarobnjaka da sijeku ruke i noge 25 stihova
  76. 076 بخش ۷۶ - حکایت استر پیش شتر کی من بسیار در رو می‌افتم و تو نمی‌افتی الا به نادرPriča o mazgi koja govori devi: „Ja često padam, a ti rijetko“ 17 stihova
  77. 077 بخش ۷۷ - اجتماع اجزای خر عزیر علیه السلام بعد از پوسیدن باذن الله و درهم مرکب شدن پیش چشم عزیر علیه السلامSkupljanje dijelova Uzejrovog magarca, a.s., nakon truljenja, s dopuštenjem Allaha, i njihovo spajanje pred očima Uzejra, a.s. 9 stihova
  78. 078 بخش ۷۸ - جزع ناکردن شیخی بر مرگ فرزندان خودNestrpljenje šejha zbog smrti njegove djece 27 stihova
  79. 079 بخش ۷۹ - عذر گفتن شیخ بهر ناگریستن بر فرزندانŠejhov izgovor zašto nije plakao za djecom 36 stihova
  80. 080 بخش ۸۰ - قصهٔ خواندن شیخ ضریر مصحف را در رو و بینا شدن وقت قرائتPriča o slijepom šejhu koji je čitao Kur'an licem i koji je progledao prilikom učenja 7 stihova
  81. 081 بخش ۸۱ - صبرکردن لقمان چون دید کی داود حلقه‌ها می‌ساخت از سوال کردن با این نیت کی صبر از سوال موجب فرج باشدLukmanovo strpljenje kad je vidio Davuda kako pravi haljine, s namjerom da strpljivost u traženju donese olakšanje 13 stihova
  82. 082 بخش ۸۲ - بقیهٔ حکایت نابینا و مصحفNastavak priče o slijepcu i mushafu 23 stihova
  83. 083 بخش ۸۳ - صفت بعضی اولیا کی راضی‌اند به‌احکام و لابه نکنند کی این حکم را بگردانOpis nekih evlija koji su zadovoljni Božjim odredbama i ne mole da se ta odredba promijeni 6 stihova
  84. 084 بخش ۸۴ - سؤال کردن بهلول آن درویش راBahlulovo pitanje dervišu 40 stihova
  85. 085 بخش ۸۵ - قصهٔ دقوقی رحمة الله علیه و کراماتشPriča o Dakkukiju, neka mu se Allah smiluje, i njegovim kerameti 17 stihova
  86. 086 بخش ۸۶ - بازگشتن به قصهٔ دقوقیPovratak na priču o Dakkukiju 21 stihova
  87. 087 بخش ۸۷ - سِرِّ طلب کردن موسی خضر را علیهماالسلام با کمال نبوت و قربتTajna Musaovog, a.s., traženja Hidra, a.s., unatoč potpunom poslanstvu i bliskosti 11 stihova
  88. 088 بخش ۸۸ - بازگشتن به قصهٔ دقوقیPovratak na priču o Dakkukiju 12 stihova
  89. 089 بخش ۸۹ - نمودن مثال هفت شمع سوی ساحلPokazivanje primjera sedam svijeća prema obali 6 stihova
  90. 090 بخش ۹۰ - شدن آن هفت شمع بر مثال یک شمعPretvaranje sedam svijeća u jednu svijeću 10 stihova
  91. 091 بخش ۹۱ - نمودن آن شمعها در نظر هفت مردPrikazivanje tih svijeća u očima sedam muškaraca 2 stihova
  92. 092 بخش ۹۲ - باز شدن آن شمعها هفت درختPretvaranje tih svijeća u sedam stabala 6 stihova
  93. 093 بخش ۹۳ - مخفی بودن آن درختان از چشم خلقSkrivanje tih stabala od očiju ljudi 37 stihova
  94. 094 بخش ۹۴ - یک درخت شدن آن هفت درختSedam stabala postaju jedno stablo 8 stihova
  95. 095 بخش ۹۵ - هفت مرد شدن آن هفت درختSedam stabala postaju sedam muškaraca 30 stihova
  96. 096 بخش ۹۶ - پیش رفتن دقوقی رحمة الله علیه به امامتDakkuki, neka mu se Allah smiluje, ide naprijed kao imam 38 stihova
  97. 097 بخش ۹۷ - پیش رفتن دقوقی به امامت آن قومDakkuki predvodi narod kao imam 18 stihova
  98. 098 بخش ۹۸ - اقتدا کردن قوم از پس دقوقیNarod slijedi Dakkukija u molitvi 27 stihova
  99. 099 بخش ۹۹ - بیان اشارت سلام سوی دست راست در قیامت از هیبت محاسبه حق از انبیا استعانت و شفاعت خواستنObjašnjenje znaka selama desnoj strani na Sudnjem danu, zbog straha od Božjeg računa, traženje pomoći i šefa'ata od poslanika 9 stihova
  100. 100 بخش ۱۰۰ - شنیدن دقوقی در میان نماز افغان آن کشتی کی غرق خواست شدنDakkuki usred namaza čuje vapaje broda koji se htio potopiti 26 stihova
  101. 101 بخش ۱۰۱ - تصورات مرد حازمMaštanja razumnog čovjeka 6 stihova
  102. 102 بخش ۱۰۲ - دعا و شفاعت دقوقی در خلاص کشتیDakkukijeva dova i šefaat za spas broda 73 stihova
  103. 103 بخش ۱۰۳ - انکار کردن آن جماعت بر دعا و شفاعت دقوقی و پریدن ایشان و ناپیدا شدن در پردهٔ غیب و حیران شدن دقوقی کی در هوا رفتند یا در زمینOdbijanje te grupe Dakkukijeve dove i šefa'ata, te njihovo uzlijetanje i nestajanje u velu nevidljivog, a Dakkuki je bio zbunjen: Jesu li otišli u zrak ili u zemlju? 25 stihova
  104. 104 بخش ۱۰۴ - باز شرح کردن حکایت آن طالب روزی حلال بی کسب و رنج در عهد داود علیه السلام و مستجاب شدن دعای اوPonovno objašnjenje priče o onome koji je za vrijeme Davuda, a.s., tražio halalan rizik bez truda i muke, i uslišanje njegove dove 9 stihova
  105. 105 بخش ۱۰۵ - رفتن هر دو خصم نزد داود علیه السلامOdlazak oba protivnika kod Davuda, a.s. 61 stihova
  106. 106 بخش ۱۰۶ - شنیدن داود علیه السلام سخن هر دو خصم وسال کردن از مدعی علیهDavud, a.s., sluša riječi oba protivnika i pita tuženog 13 stihova
  107. 107 بخش ۱۰۷ - حکم کردن داود علیه السلام برکشندهٔ گاوDavud, a.s., presuđuje protiv ubice krave 7 stihova
  108. 108 بخش ۱۰۸ - تضرع آن شخص از داوری داود علیه السلامJadikovanje te osobe zbog Davudove presude, a.s. 19 stihova
  109. 109 بخش ۱۰۹ - در خلوت رفتن داود تا آنچ حقست پیدا شودDavud odlazi u osamu da se istina otkrije 4 stihova
  110. 110 بخش ۱۱۰ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی از سر گاو برخیز و تشنیع صاحب گاو بر داود علیه السلامDavudova presuda vlasniku krave da odustane od krave i vlasnikova zamjerka Davudu, a.s. 6 stihova
  111. 111 بخش ۱۱۱ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی جمله مال خود را به وی دهDavud, a.s., presuđuje vlasniku krave da mu preda sav svoj imetak 17 stihova
  112. 112 بخش ۱۱۲ - عزم کردن داود علیه السلام به خواندن خلق بدان صحرا کی راز آشکارا کند و حجتها را همه قطع کندDavud, a.s., odlučuje pozvati ljude u tu pustinju da obznani tajnu i riješi sve argumente 13 stihova
  113. 113 بخش ۱۱۳ - گواهی دادن دست و پا و زبان بر سر ظالم هم در دنیاSvjedočenje ruku, nogu i jezika protiv zulumćara još na dunjaluku 17 stihova
  114. 114 بخش ۱۱۴ - برون رفتن به سوی آن درختOdlazak ka tom drvetu 14 stihova
  115. 115 بخش ۱۱۵ - قصاص فرمودن داود علیه السلام خونی را بعد از الزام حجت بروDavud, a.s., traži kaznu za krv prolivenu, nakon što je dokaz obavezao 18 stihova
  116. 116 بخش ۱۱۶ - بیان آنک نفس آدمی بجای آن خونیست کی مدعی گاو گشته بود و آن گاو کشنده عقلست و داود حقست یا شیخ کی نایب حق است کی بقوت و یاری او تواند ظالم را کشتن و توانگر شدن به روزی بی‌کسب و بی‌حسابObjašnjenje da je ljudska duša umjesto onog krvopije koji se sporio s kravom, a krava je ubica razuma, a Davud je istina ili šejh koji je zamjenik istine, koji uz Njegovu moć i pomoć može ubiti tiranina i obogatiti se bez truda i računa 66 stihova
  117. 117 بخش ۱۱۷ - گریختن عیسی علیه السلام فراز کوه از احمقانIsusov, a.s., bijeg na planinu od budala 30 stihova
  118. 118 بخش ۱۱۸ - قصهٔ اهل سبا و حماقت ایشان و اثر ناکردن نصیحت انبیا در احمقانPriča o narodu Saba i njihovoj gluposti i neefikasnosti savjeta poslanika za budale 28 stihova
  119. 119 بخش ۱۱۹ - شرح آن کور دوربین و آن کر تیزشنو و آن برهنه دراز دامنOpis onog kratkovidog slijepca, onog gluha koji dobro čuje i onog golog s dugim skutima 29 stihova
  120. 120 بخش ۱۲۰ - صفت خرمی شهر اهل سبا و ناشکری ایشانOpis prosperiteta grada naroda Saba i njihove nezahvalnosti 12 stihova
  121. 121 بخش ۱۲۱ - آمدن پیغامبران حق به نصیحت اهل سباDolazak Božijih poslanika da savjetuju narod Saba 41 stihova
  122. 122 بخش ۱۲۲ - معجزه خواستن قوم از پیغامبرانNarod traži čudo od poslanika 23 stihova
  123. 123 بخش ۱۲۳ - متهم داشتن قوم انبیا راNarod optužuje poslanike 5 stihova
  124. 124 بخش ۱۲۴ - حکایت خرگوشان کی خرگوشی راپیش پیل فرستادند کی بگو کی من رسول ماه آسمانم پیش تو کی ازین چشمه آب حذر کن چنانک در کتاب کلیله تمام گفته استPriča o zečevima koji su poslali zeca kod slona da mu kaže: "Ja sam izaslanik nebeskog Mjeseca tebi, pazi se vode ovog izvora", kao što je potpuno rečeno u knjizi Kalile 16 stihova
  125. 125 بخش ۱۲۵ - جواب گفتن انبیا طعن ایشان را و مثل زدن ایشان راPoslanici odgovaraju na njihove optužbe i daju im primjere 31 stihova
  126. 126 بخش ۱۲۶ - بیان آنک هر کس را نرسد مثل آوردن خاصه در کار الهیObjašnjenje da se ne smije svako služiti primjerima, pogotovo u božanskim stvarima 10 stihova
  127. 127 بخش ۱۲۷ - مثلها زدن قوم نوح باستهزا در زمان کشتی ساختنNarod Nuhov, a.s., ismijavao je i davao primjere dok je on gradio lađu 4 stihova
  128. 128 بخش ۱۲۸ - حکایت آن دزد کی پرسیدند چه می‌کنی نیم‌شب در بن این دیوار گفت دهل می‌زنمPriča o lopovu koji je bio upitan što radi usred noći ispod zida, a on odgovori: "Sviram bubanj" 7 stihova
  129. 129 بخش ۱۲۹ - جواب آن مثل کی منکران گفتند از رسالت خرگوش پیغام به پیل از ماه آسمانOdgovor na primjer koji su poricatelji dali o zečjoj poruci slonu od nebeskog Mjeseca 35 stihova
  130. 130 بخش ۱۳۰ - معنی حزم و مثال مرد حازمZnačenje razboritosti i primjer razboritog čovjeka 21 stihova
  131. 131 بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هواKobna sudbina one ptice koja je iz pohlepe i strasti napustila razboritost 23 stihova
  132. 132 بخش ۱۳۲ - حکایت نذر کردن سگان هر زمستان کی این تابستان چون بیاید خانه سازیم از بهر زمستان راPriča o psima koji su se svake zime zavjetovali da će ovog ljeta sagraditi kuću za zimu 15 stihova
  133. 133 بخش ۱۳۳ - منع کردن انبیا را از نصیحت کردن و حجت آوردن جبریانهZabranjivanje poslanicima da savjetuju i pružaju dokaze prisilno 9 stihova
  134. 134 بخش ۱۳۴ - جواب انبیا علیهم السلام مر جبریان راOdgovor poslanika, a.s., fatalistima 8 stihova
  135. 135 بخش ۱۳۵ - مکرر کردن کافران حجتهای جبریانه راNevjernici ponavljaju fatalističke argumente 5 stihova
  136. 136 بخش ۱۳۶ - باز جواب انبیا علیهم السلام ایشان راPonovni odgovor poslanika, a.s., njima 26 stihova
  137. 137 بخش ۱۳۷ - مکرر کردن قوم اعتراض ترجیه بر انبیا علیهم‌السلامNarod ponavlja prigovor favoriziranja poslanika, a.s. 7 stihova
  138. 138 بخش ۱۳۸ - باز جواب انبیا علیهم السلامPonovni odgovor poslanika, a.s. 28 stihova
  139. 139 بخش ۱۳۹ - حکمت آفریدن دوزخ آن جهان و زندان این جهان تا معبد متکبّران باشد کی ائتیا طوعا او کرهاMudrost stvaranja Džehennema na onom svijetu i zatvora na ovom svijetu, da bude mjesto ibadeta oholima: Dođite dobrovoljno ili prisilno 15 stihova
  140. 140 بخش ۱۴۰ - بیان آنک حق تعالی صورت ملوک را سبب مسخر کردن جباران کی مسخر حق نباشند ساخته است چنانک موسی علیه السلام باب صغیر ساخت بر ربض قدس جهت رکوع جباران بنی اسرائیل وقت در آمدن کی ادخلوا الباب سجدا و قولوا حطةObjašnjenje da je Uzvišeni Bog stvorio likove vladara kao sredstvo za pokoravanje nasilnika koji Mu nisu pokorni, kao što je Musa, a.s., sagradio mala vrata u predgrađu Jerusalema za pokoravanje nasilnika Izraelaca pri ulasku: Uđite na vrata pognuti i recite “oprost” 16 stihova
  141. 141 بخش ۱۴۱ - قصه عشق صوفی بر سفرهٔ تهیPriča o sufijskoj ljubavi prema praznoj trpezi 16 stihova
  142. 142 بخش ۱۴۲ - مخصوص بودن یعقوب علیه السلام به چشیدن جام حق از روی یوسف و کشیدن بوی حق از بوی یوسف و حرمان برادران و غیر هم ازین هر دوJakubova, a.s., privilegija da kuša božanski pehar s Jusufovog lica i osjeti božanski miris s Jusufovog mirisa, te uskraćivanje te dvije stvari njegovoj braći i drugima 25 stihova
  143. 143 بخش ۱۴۳ - حکایت امیر و غلامش کی نماز باره بود وانس عظیم داشت در نماز و مناجات با حقPriča o emiru i njegovom robu koji je mnogo klanjao i imao veliku prisnost u namazu i molitvi Bogu 22 stihova
  144. 144 بخش ۱۴۴ - نومید شدن انبیا از قبول و پذیرای منکران قوله حتی اذا استیاس الرسلOčaj poslanika zbog neprihvatanja nevjernika, Njegove riječi: “Dok se poslanici nisu razočarali” 16 stihova
  145. 145 بخش ۱۴۵ - بیان آنک ایمان مقلد خوفست و رجاObjašnjenje da je oponašajuća vjera strah i nada 11 stihova
  146. 146 بخش ۱۴۶ - بیان آنک رسول علیه السلام فرمود ان لله تعالی اولیاء اخفیاءObjašnjenje Poslanikovih, a.s., riječi: “Zaista, Uzvišeni Allah ima skrivene evlije” 6 stihova
  147. 147 بخش ۱۴۷ - حکایت مندیل در تنور پر آتش انداختن انس رضی الله عنه و ناسوختنPriča o tome kako je Enes, r.a., bacio maramu u užarenu peć i nije izgorjela 20 stihova
  148. 148 بخش ۱۴۸ - قصهٔ فریاد رسیدن رسول علیه السلام کاروان عرب را کی از تشنگی و بی‌آبی در مانده بودند و دل بر مرگ نهاده شتران و خلق زبان برون انداختهPriča o tome kako je Poslanik, a.s., priskočio u pomoć karavanu Arapa koji su bili izmoreni žeđu i nedostatkom vode, predani smrti, dok su njihove deve i ljudi isplazili jezike 33 stihova
  149. 149 بخش ۱۴۹ - مشک آن غلام ازغیب پر آب کردن بمعجزه و آن غلام سیاه را سپیدرو کردن باذن الله تعالیČudom punjenje mehova tog roba vodom iz nevidljivog i Allahovom dozvolom, preobrazba tog crnog roba u bijelog lica 14 stihova
  150. 150 بخش ۱۵۰ - دیدن خواجه غلام خود را سپید و ناشناختن کی اوست و گفتن کی غلام مرا تو کشته‌ای خونت گرفت و خدا ترا به دست من انداختGospodar ugleda svog roba bijelog i ne prepozna ga, pa reče: “Ti si ubio mog roba, njegova krv te stigla, i Bog te stavio u moje ruke” 27 stihova
  151. 151 بخش ۱۵۱ - بیان آنک حق تعالی هرچه داد و آفرید از سماوات و ارضین و اعیان و اعراض همه به استدعاء حاجت آفرید‌؛ خود را محتاج چیزی باید کردن تا بدهد؛ کی ‌«امن یجیب المضطر اذا دعاه»؛ اضطرار‌، گواه استحقاق استObjašnjenje da je Uzvišeni Allah sve što je dao i stvorio, od nebesa i zemalja, supstanci i akcidenata, stvorio na zahtjev potrebe; moraš se učiniti potrebnim za nešto da bi ti dao; Onaj koji odgovara nevoljniku kada Ga pozove; nužnost je svjedok zasluge 16 stihova
  152. 152 بخش ۱۵۲ - آمدن آن زن کافر با طفل شیرخواره به نزدیک مصطفی علیه السلام و ناطق شدن عیسی‌وار به معجزات رسول صلی الله علیه و سلمDolazak one nevjernice s dojenčetom Poslaniku, a.s., i djetetovo progovaranje poput Isusa, putem čuda Poslanika, s.a.w.s. 18 stihova
  153. 153 بخش ۱۵۳ - ربودن عقاب موزهٔ مصطفی علیه السلام و بردن بر هوا و نگون کردن و از موزه مار سیاه فرو افتادنOrao otima Poslanikovu, a.s., cipelu, nosi je u zrak, preokreće je, i iz cipele ispada crna zmija 17 stihova
  154. 154 بخش ۱۵۴ - وجه عبرت گرفتن ازین حکایت و یقین دانستن کی ان مع العسر یسراPouka iz ove priče i čvrsto uvjerenje da s teškoćom dolazi olakšanje 11 stihova
  155. 155 بخش ۱۵۵ - استدعاء آن مرد از موسی زبان بهایم با طیورČovjekovo traženje od Musaa da poznaje jezik životinja i ptica 20 stihova
  156. 156 بخش ۱۵۶ - وحی آمدن از حق تعالی به موسی کی بیاموزش چیزی کی استدعا کند یا بعضی از آنBožanska objava Musau da ga poduči nečemu što traži, ili djelomično 17 stihova
  157. 157 بخش ۱۵۷ - قانع شدن آن طالب به تعلیم زبان مرغ خانگی و سگ و اجابت موسی علیه السلامZadovoljstvo tražioca da nauči jezik domaće ptice i psa, i Musaov, a.s., pristanak 8 stihova
  158. 158 بخش ۱۵۸ - جواب خروس سگ راPijetao odgovara psu 18 stihova
  159. 159 بخش ۱۵۹ - خجل گشتن خروس پیش سگ به سبب دروغ شدن در آن سه وعدهStid pijetla pred psom zbog neispunjenja tri obećanja 14 stihova
  160. 160 بخش ۱۶۰ - خبر کردن خروس از مرگ خواجهPijetao najavljuje smrt gospodara 24 stihova
  161. 161 بخش ۱۶۱ - دویدن آن شخص به سوی موسی به زنهار چون از خروس خبر مرگ خود شنیدČovjek trči ka Musau tražeći zaštitu kad je od pijetla čuo vijest o svojoj smrti 16 stihova
  162. 162 بخش ۱۶۲ - دعاکردن موسی آن شخص را تا بایمان رود از دنیاMusa se moli za tog čovjeka da umre u vjeri 7 stihova
  163. 163 بخش ۱۶۳ - اجابت کردن حق تعالی دعای موسی را علیه السلامUzvišeni Allah uslišava Musaovu, a.s., dovu 9 stihova
  164. 164 بخش ۱۶۴ - حکایت آن زنی کی فرزندش نمی‌زیست بنالید جواب آمد کی آن عوض ریاضت تست و به جای جهاد مجاهدانست تراPriča o ženi čije dijete nije preživjelo; ona je plakala, a odgovor je došao: 'To ti je zamjena za tvoj asketizam i umjesto džihada boraca' 20 stihova
  165. 165 بخش ۱۶۵ - در آمدن حمزه رضی الله عنه در جنگ بی زرهHamzin, r.a., ulazak u bitku bez oklopa 10 stihova
  166. 166 بخش ۱۶۶ - جواب حمزه مر خلق راHamzin odgovor ljudima 65 stihova
  167. 167 بخش ۱۶۷ - حیله دفع مغبون شدن در بیع و شراNačin izbjegavanja prevare u kupovini i prodaji 23 stihova
  168. 168 بخش ۱۶۸ - وفات یافتن بلال رضی الله عنه با شادیSmrt Bilala, r.a., s radošću 18 stihova
  169. 169 بخش ۱۶۹ - حکمت ویران شدن تن به مرگMudrost propasti tijela smrću 10 stihova
  170. 170 بخش ۱۷۰ - تشبیه دنیا کی بظاهر فراخست و بمعنی تنگ و تشبیه خواب کی خلاص است ازین تنگیPoređenje svijeta koji je spolja širok, a iznutra tijesan, i poređenje sna koji je oslobođenje od ove tjeskobe 21 stihova
  171. 171 بخش ۱۷۱ - بیان آنک هرچه غفلت و غم و کاهلی و تاریکی‌ست همه از تن است کی ارضی است و سفلیObjašnjenje da je sva nepažnja, tuga, lijenost i tama od tijela koje je zemaljsko i nisko 17 stihova
  172. 172 بخش ۱۷۲ - تشبیه نص با قیاسPoređenje teksta i analogije 19 stihova
  173. 173 بخش ۱۷۳ - آداب المستمعین والمریدین عند فیض الحکمة من لسان الشیخPonašanje slušalaca i učenika prilikom izlijevanja mudrosti iz jezika šejha 16 stihova
  174. 174 بخش ۱۷۴ - شناختن هر حیوانی بوی عدو خود را و حذر کردن و بطالت و خسارت آنکس کی عدو کسی بود کی ازو حذر ممکن نیست و فرار ممکن نی و مقابله ممکن نیPrepoznavanje mirisa neprijatelja kod svake životinje i izbjegavanje, te neuspjeh i gubitak onoga ko je neprijatelj nekome koga ne može izbjeći, od koga ne može pobjeći i s kim se ne može suočiti 17 stihova
  175. 175 بخش ۱۷۵ - فرق میان دانستن چیزی به مثال و تقلید و میان دانستن ماهیت آن چیزRazlika između poznavanja nečega po primjeru i imitaciji, i poznavanja suštine te stvari 23 stihova
  176. 176 بخش ۱۷۶ - جمع و توفیق میان نفی و اثبات یک چیز از روی نسبت و اختلاف جهتSpajanje i usklađivanje negacije i afirmacije jedne stvari s obzirom na odnos i razliku smjera 11 stihova
  177. 177 بخش ۱۷۷ - مسلهٔ فنا و بقای درویشPitanje uništenja i opstanka derviša 17 stihova
  178. 178 بخش ۱۷۸ - قصه وکیل صدر جهان کی متهم شد و از بخارا گریخت از بیم جان باز عشقش کشید رو کشان کی کار جان سهل باشد عاشقان راPriča o zastupniku Sadr-i Džehana koji je optužen i pobjegao iz Buhare bojeći se za život, ali ga je ljubav ponovo povukla, jer je za zaljubljene život laka stvar 14 stihova
  179. 179 بخش ۱۷۹ - پیدا شدن روح القدس بصورت آدمی بر مریم بوقت برهنگی و غسل کردن و پناه گرفتن بحق تعالیPojavljivanje Svetog Duha u ljudskom obliku Mariji tokom kupanja i golotinje, te njezino traženje utočišta kod Uzvišenog Boga 68 stihova
  180. 180 بخش ۱۸۰ - گفتن روح القدس مریم راکی من رسول حقم به تو آشفته مشو و پنهان مشو از من کی فرمان اینستSveti Duh govori Mariji: Ja sam Božji poslanik tebi, ne uznemiravaj se i ne skrivaj se od mene, jer je to zapovijed 21 stihova
  181. 181 بخش ۱۸۱ - عزم کردن آن وکیل ازعشق کی رجوع کند به بخارا لاابالی‌وارOdluka tog zastupnika iz ljubavi da se vrati u Buharu bezbrižno 19 stihova
  182. 182 بخش ۱۸۲ - پرسیدن معشوقی از عاشق غریب خود کی از شهرها کدام شهر را خوشتر یافتی و انبوه‌تر و محتشم‌تر و پر نعمت‌تر و دلگشاترLjubavnik pita svog stranog ljubavnika: "Od svih gradova, koji si našao najljepšim, najnapučenijim, najuglednijim, najbogatijim i najradosnijim?" 4 stihova
  183. 183 بخش ۱۸۳ - منع کردن دوستان او را از رجوع کردن به بخارا وتهدید کردن و لاابالی گفتن اوNjegovi prijatelji su ga spriječili da se vrati u Buharu, prijeteći mu i nazivajući ga bezbrižnim 18 stihova
  184. 184 بخش ۱۸۴ - لاابالی گفتن عاشق ناصح و عاذل را از سر عشقZaljubljenik govori savjetniku i kritičaru bezbrižno iz ljubavi 29 stihova
  185. 185 بخش ۱۸۵ - رو نهادن آن بندهٔ عاشق سوی بخاراTaj zaljubljeni rob se uputio prema Buhari 12 stihova
  186. 186 بخش ۱۸۶ - در آمدن آن عاشق لاابالی در بخارا وتحذیر کردن دوستان او را از پیداشدنUlazak onog bezbrižnog zaljubljenika u Buharu i upozorenje njegovih prijatelja da se ne otkriva 12 stihova
  187. 187 بخش ۱۸۷ - جواب گفتن عاشق عاذلان را و تهدید‌کنندگان راLjubavnik odgovara kritičarima i onima koji prijete 32 stihova
  188. 188 بخش ۱۸۸ - رسیدن آن عاشق به معشوق خویش چون دست از جان خود بشستSusret tog ljubavnika sa svojim voljenim nakon što se odrekao svog života 6 stihova
  189. 189 بخش ۱۸۹ - صفت آن مسجد کی عاشق‌کش بود و آن عاشق مرگ‌جوی لا ابالی کی درو مهمان شدOpis džamije koja je ubijala zaljubljenike i onog zaljubljenika, željnog smrti, bezbrižnog, koji se u njoj gostio 9 stihova
  190. 190 بخش ۱۹۰ - مهمان آمدن در آن مسجدDolazak gosta u tu džamiju 7 stihova
  191. 191 بخش ۱۹۱ - ملامت کردن اهل مسجد مهمان عاشق را از شب خفتن در آنجا و تهدید کردن مروراStanovnici džamije prekoravaju gosta zaljubljenika što je prespavao tamo i prijete mu 8 stihova
  192. 192 بخش ۱۹۲ - جواب گفتن عاشق عاذلان راZaljubljenik odgovara kritičarima 14 stihova
  193. 193 بخش ۱۹۳ - عشق جالینوس برین حیات دنیا بود کی هنر او همینجا بکار می‌آید هنری نورزیده است کی در آن بازار بکار آید آنجا خود را به عوام یکسان می‌بیندGalinusova ljubav prema ovom zemaljskom životu, jer se njegovo umijeće samo ovdje primjenjuje; nije razvio umijeće koje bi mu bilo korisno na tom tržištu; tamo se smatra jednakim običnom narodu 33 stihova
  194. 194 بخش ۱۹۴ - دیگر باره ملامت کردن اهل مسجد مهمان را از شب خفتن در آن مسجدPonovni prekor stanovnika džamije gostu zbog spavanja u toj džamiji 43 stihova
  195. 195 بخش ۱۹۵ - گفتن شیطان قریش را کی به جنگ احمد آیید کی من یاریها کنم وقبیلهٔ خود را بیاری خوانم و وقت ملاقات صفین گریختنŠejtan govori Kurejšijama: “Idite u borbu protiv Ahmeda, ja ću vam pomoći i pozvati svoje pleme u pomoć,” ali bježi prilikom susreta u Siffinu 43 stihova
  196. 196 بخش ۱۹۶ - مکرر کردن عاذلان پند را بر آن مهمان آن مسجد مهمان کشKritičari ponavljaju savjet onom gostu te džamije koja je ubijala goste 9 stihova
  197. 197 بخش ۱۹۷ - جواب گفتن مهمان ایشان را و مثل آوردن بدفع کردن حارس کشت به بانگ دف از کشت شتری را کی کوس محمودی بر پشت او زدندیGost im je odgovorio i naveo primjer da se odbrane od čuvara koji je ubio devu udarcem u bubanj, na čija su leđa udarali Mahmudi bubanj 71 stihova
  198. 198 بخش ۱۹۸ - تمثیل گریختن مؤمن و بی‌صبری او در بلا به اضطراب و بی‌قراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهندPrimjer bijega vjernika i njegovog nestrpljenja u iskušenjima s uznemirenošću i nemirom slanutka i drugih namirnica koje ključaju u loncu i trče da iskoče van 37 stihova
  199. 199 بخش ۱۹۹ - تمثیل صابر شدن مؤمن چون بر شر و خیر بلا واقف شودPrimjer strpljivosti vjernika kada spozna dobro i zlo iskušenja 7 stihova
  200. 200 بخش ۲۰۰ - عذر گفتن کدبانو با نخود و حکمت در جوش داشتن کدبانو نخود راDomaćica se pravda slanutku i mudrost u kuhanju slanutka 9 stihova
  201. 201 بخش ۲۰۱ - باقی قصهٔ مهمان آن مسجد مهمان کش و ثبات و صدق اوNastavak priče o gostu te džamije koja je ubijala goste i njegovoj postojanosti i iskrenosti 15 stihova
  202. 202 بخش ۲۰۲ - ذکرخیال بد اندیشیدن قاصر فهمانSpominjanje loših misli kod ljudi ograničenog razumijevanja 17 stihova
  203. 203 بخش ۲۰۳ - تفسیر این خبر مصطفی علیه السلام کی للقران ظهر و بطن و لبطنه بطن الی سبعة ابطنTefsir ovog hadisa Poslanika, a.s.: Kur'an ima vanjštinu i unutrašnjost, a njegova unutrašnjost ima unutrašnjost do sedam unutrašnjosti 6 stihova
  204. 204 بخش ۲۰۴ - بیان آنک رفتن انبیا و اولیا به کوهها و غارها جهت پنهان کردن خویش نیست و جهت خوف تشویش خلق نیست بلک جهت ارشاد خلق است و تحریض بر انقطاع از دنیا به قدر ممکنObjašnjenje da poslanici i evlije ne idu na planine i u pećine da bi se sakrili i zbog straha od nemira naroda, već radi upućivanja naroda i poticanja na odricanje od dunjaluka koliko god je to moguće 8 stihova
  205. 205 بخش ۲۰۵ - تشبیه صورت اولیا و صورت کلام اولیا به صورت عصای موسی و صورت افسون عیسی علیهما السلامPoređenje lika evlija i lika njihovih riječi s likom Musaovog štapa i likom Isusovog čarobnjaštva, a.s. 10 stihova
  206. 206 بخش ۲۰۶ - تفسیر یا جبال اوبی معه والطیرTumačenje ajeta: O, planine, ponavljajte s njim i ptice 14 stihova
  207. 207 بخش ۲۰۷ - جواب طعنه‌زننده در مثنوی از قصور فهم خودOdgovor podrugljivca u Mesneviji zbog nedostatka vlastitog razumijevanja 10 stihova
  208. 208 بخش ۲۰۸ - مثل زدن در رمیدن کرهٔ اسپ از آب خوردن به سبب شخولیدن سایسانPrimjer skakanja ždrijebeta u bijegu od pijenja vode zbog uznemiravanja krotitelja 29 stihova
  209. 209 بخش ۲۰۹ - بقیهٔ ذکر آن مهمان مسجد مهمان‌کشPreostalo spominjanje onog gosta džamije koja je ubijala goste 5 stihova
  210. 210 بخش ۲۱۰ - تفسیر آیت وَ أَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَTefsir ajeta: I sakupi protiv njih svoju konjicu i pješadiju 19 stihova
  211. 211 بخش ۲۱۱ - رسیدن بانگ طلسمی نیم‌شب مهمان مسجد راZvuk talismana dopire do gosta džamije usred noći 32 stihova
  212. 212 بخش ۲۱۲ - ملاقات آن عاشق با صدر جهانSusret tog ljubavnika sa Sadr-i Džehanom 44 stihova
  213. 213 بخش ۲۱۳ - جذب هر عنصری جنس خود را کی در ترکیب آدمی محتبس شده است به غیر جنسPrivlačenje svakog elementa svoje vrste, koji je zarobljen u sastavu čovjeka, prema drugoj vrsti 14 stihova
  214. 214 بخش ۲۱۴ - منجذب شدن جان نیز به عالم ارواح و تقاضای او و میل او به مقر خود و منقطع شدن از اجزای اجسام کی هم کندهٔ پای باز روح‌اندDuša privučena duhovnom svijetu i njena želja za povratkom u svoje prebivalište, odvajajući se od tjelesnih elemenata koji su okovi za dušu 27 stihova
  215. 215 بخش ۲۱۵ - فسخ عزایم و نقضها جهت با خبر کردن آدمی را از آنک مالک و قاهر اوست و گاه گاه عزم او را فسخ ناکردن و نافذ داشتن تا طمع او را بر عزم کردن دارد تا باز عزمش را بشکند تا تنبیه بر تنبیه بودUkidanje odluka i njihovo poništenje, kako bi se čovjeku dalo do znanja da je On njegov Gospodar i pobjednik, te povremeno ne poništavanje njegove odluke, već njeno provođenje, kako bi čovjek imao nadu u donošenje odluka, a zatim ih ponovo prekršio, da bi opomena bila ponavljana 11 stihova
  216. 216 بخش ۲۱۶ - نظر کردن پیغامبر علیه السلام به اسیران و تبسم کردن و گفتن کی عَجِبْتُ مِنْ قَوْمٍ یُجَرّونَ إِلَی الجَنَّةِ بِالسَّلاسِلِ وَ الأَغْلالِPoslanik, a.s., gleda zarobljenike, smiješi se i kaže: Čudim se ljudima koji su vezani lancima i okovima u Džennet. 13 stihova
  217. 217 بخش ۲۱۷ - تفسیر این آیت کی ان تستفتحوا فقد جائکم الفتح ایه‌ای طاعنان می‌گفتید کی از ما و محمد علیه السلام آنک حق است فتح و نصرتش ده و این بدان می‌گفتید تا گمان آید کی شما طالب حق‌اید بی غرض اکنون محمد را نصرت دادیم تا صاحب حق را ببینیدTefsir ajeta: Ako tražite pobjedu, pobjeda vam je već došla. Neki su prijekorni govorili: Mi i Muhammed, a.s., smo tražili da onaj ko je u pravu dobije pobjedu i pomoć, a to ste govorili da bi se mislilo da ste vi tražitelji istine bez predrasuda. Sada smo Muhammedu dali pobjedu da vidite onoga ko je u pravu. 17 stihova
  218. 218 بخش ۲۱۸ - سر آنک بی‌مراد بازگشتن رسول علیه السلام از حدیبیه حق تعالی لقب آن فتح کرد کی انا فتحنا کی به صورت غلق بود و به معنی فتح چنانک شکستن مشک به ظاهر شکستن است و به معنی درست کردنست مشکی او را و تکمیل فواید اوستTajna da se Poslanik, a.s., vratio iz Hudejbije bez ostvarenja želje, ali je Allah, dž.š., to nazvao pobjedom: Mi smo ti, uistinu, dali jasnu pobjedu. Iako je to izgledalo kao zatvaranje, u suštini je bila pobjeda. Kao što je pucanje mješine naizgled pucanje, ali u suštini je njeno popravljanje i upotpunjavanje njenih koristi. 9 stihova
  219. 219 بخش ۲۱۹ - تفسیر این خبر کی مصطفی علیه السلام فرمود لا تفضلونی علی یونس بن متیTefsir ovog hadisa gdje je Mustafa, a.s., rekao: Nemojte me preferirati nad Junusom ibn Metom. 16 stihova
  220. 220 بخش ۲۲۰ - آگاه شدن پیغامبر علیه السلام از طعن ایشان بر شماتت اوPoslanik, a.s., je saznao za njihovo ruganje zbog njegove radosti 33 stihova
  221. 221 بخش ۲۲۱ - بیان آنک طاغی در عین قاهری مقهورست و در عین منصوری ماسورObjašnjenje da je tiranin u samom vrhu svoje moći poražen, a u samom vrhu svoje pobjede zarobljen 40 stihova
  222. 222 بخش ۲۲۲ - جذب معشوق عاشق را من حیث لا یعمله العاشق و لا یرجوه و لا یخطر بباله و لا یظهر من ذلک الجذب اثر فی العاشق الا الخوف الممزوج بالیاس مع دوام الطلبVoljeni privlači zaljubljenog odakle zaljubljeni ne zna, ne nada se i ne pomišlja na to, a od tog privlačenja nema drugog traga u zaljubljenom osim straha pomiješanog s očajem uz neprestano traženje. 23 stihova
  223. 223 بخش ۲۲۳ - داد خواستن پشه از باد به حضرت سلیمان علیه السلامKomarac traži pravdu od vjetra pred Sulejmanom, a.s. 22 stihova
  224. 224 بخش ۲۲۴ - امرکردن سلیمان علیه السلام پشهٔ متظلم را به احضار خصم به دیوان حکمSulejman, a.s., naređuje tuženom komarcu da dovede svog protivnika pred sud 18 stihova
  225. 225 بخش ۲۲۵ - نواختن معشوق عاشق بیهوش را تا به هوش باز آیدVoljeni tješi onesviještenog zaljubljenog kako bi se osvijestio 30 stihova
  226. 226 بخش ۲۲۶ - با خویش آمدن عاشق بیهوش و روی آوردن به ثنا و شکر معشوقZaljubljeni dolazi k sebi i počinje hvaliti i zahvaljivati voljenoj 55 stihova
  227. 227 بخش ۲۲۷ - حکایت عاشقی دراز هجرانی بسیار امتحانیPriča o zaljubljenosti s dugom rastankom i mnogo iskušenja 31 stihova
  228. 228 بخش ۲۲۸ - یافتن عاشق معشوق را و بیان آنک جوینده یابنده بود کی وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُZaljubljeni pronalazi voljenu i objašnjenje da onaj ko traži, nalazi, jer ko uradi trun dobra, vidjet će ga 31 stihova