Čitaj› Knjiga 5› Priča o robinji koja je imala pohotne odnose sa magarcem svoje gospodarice, a naučila ga je, poput koze i medvjeda, ljudskim strastima, stavljajući mu tikvu na penis da ne pređe mjeru. Gospodarica je to otkrila, ali nije primijetila detalj s tikvom. Poslala je robinju pod izgovorom daleko, a zatim se spojila sa magarcem bez tikve i neslavno stradala. Robinja se vratila kasno i zavapila: "O, moja dušo i svjetlosti mojih očiju! Vidjela si penis, nisi vidjela tikvu! Vidjela si spolni organ, a nisi vidjela ono drugo!" Svaki manjkav je proklet, tj. svaka manjkava spoznaja i razumijevanje je prokletstvo, inače vanjski manjkavi (tjelesno) nisu prokleti, nego su milostivi. Pročitajte: "Nema grijeha na slijepcu" – time se negira grijeh, prokletstvo, ukor i gnjev.› Bejt 1370
M5:1370 — چون خری را یوسف مصری نمود / یوسفی را چون نماید آن جهود
M5:1370
Značenje · به زبانِ تو — Tvoj jezik · AI
این بیت میگوید وقتی شهوت میتواند چیزی زشت (خر) را تا این حد زیبا (مانند یوسف) نشان دهد، پس ببین با چیزی که ذاتاً زیباست (یک انسان یوسفگون) چه میکند و آن را چقدر فریبندهتر به تو مینمایاند.
این بیت در ادامهٔ داستان کنیزک و خاتون و خر بیان میشود و به قدرت ویرانگر «شهوت» میپردازد. مولانا توضیح میدهد که شهوت چگونه ادراک انسان را کاملاً دگرگون میکند. در مصراع اول، به ماجرای خاتون اشاره دارد که شهوت، خری را در نظرش آنچنان زیبا و خواستنی جلوه داد که همچون یوسف پیامبر، مظهر زیبایی، به چشمش میآمد.
مصراع دوم یک پرسش تکاندهنده و هشداری جدی است. مولانا میگوید حال که نیروی شهوت اینچنین قدرتمند است که میتواند یک «خر» را به «یوسف» تبدیل کند، تصور کن که اگر با یک «یوسف» واقعی روبرو شود، یعنی با انسانی زیبا و جذاب، آن را چگونه در نظرت جلوه خواهد داد؟ پاسخ تلویحی این است که آن را به مرتبهای فراتر از واقعیت، به جایگاه یک معبود یا یک نیاز مطلق ارتقا میدهد و عقل و اختیار را به کلی از انسان سلب میکند.
در اینجا «جهود» (یهودی) استعاره از نفس اماره و شهوت است. در ادبیات عرفانی آن دوران، گاهی از یهودی به عنوان نماد انکار حقیقت یا مادیگرایی سرسخت استفاده میشد. مولانا شهوت را به یهودیای تشبیه میکند که حقیقت معنوی را انکار میکند و فقط ظاهر فریبنده را میبیند و مینمایاند. پیام اصلی بیت این است: اگر شهوت با زشتی چنین میکند، فریبندگی آن در برابر زیبایی صدچندان خطرناکتر است.
- جهود
- یهودی؛ در اینجا استعاره از نفس اماره و شهوت که حقیقت را انکار میکند.
- نمود
- نشان داد، جلوه داد.
- یوسف مصری
- حضرت یوسف که در مصر عزیز بود؛ نماد و مظهر زیبایی تام و تمام.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.