Čitaj› Knjiga 5› Priča o robinji koja je imala pohotne odnose sa magarcem svoje gospodarice, a naučila ga je, poput koze i medvjeda, ljudskim strastima, stavljajući mu tikvu na penis da ne pređe mjeru. Gospodarica je to otkrila, ali nije primijetila detalj s tikvom. Poslala je robinju pod izgovorom daleko, a zatim se spojila sa magarcem bez tikve i neslavno stradala. Robinja se vratila kasno i zavapila: "O, moja dušo i svjetlosti mojih očiju! Vidjela si penis, nisi vidjela tikvu! Vidjela si spolni organ, a nisi vidjela ono drugo!" Svaki manjkav je proklet, tj. svaka manjkava spoznaja i razumijevanje je prokletstvo, inače vanjski manjkavi (tjelesno) nisu prokleti, nego su milostivi. Pročitajte: "Nema grijeha na slijepcu" – time se negira grijeh, prokletstvo, ukor i gnjev.› Bejt 1398
M5:1398 — لقمه اندازه خور ای مرد حریص / گرچه باشد لقمه حلوا و خبیص
M5:1398
Značenje · به زبانِ تو — Tvoj jezik · AI
این بیت هشدار میدهد که انسان حریص باید در هر کاری، حتی لذتبخشترین کارها، حد و اندازه را نگه دارد و از شهوت و طمع بیاندازه بپرهیزد.
این بیت در دل داستان کنیزک و خاتون روایت میشود. خاتون به دلیل تقلید کورکورانه و شهوترانی بیحد، جان خود را از دست میدهد. مولانا از این داستان نتیجهای کلی میگیرد و مستقیماً خواننده را خطاب قرار میدهد.
«لقمه» در اینجا فقط به معنای غذا نیست، بلکه نمادی از هرگونه لذت، مقام، دانش یا تجربهای است که نفس انسان به آن طمع میورزد. «حلوا و خبیص» نیز کنایه از جذابترین و فریبندهترین لذتهاست. پیام اصلی این است که حتی در پی دلپذیرترین امور نیز باید «اندازه» را شناخت و رعایت کرد. این «اندازه» همان عقل، شرع، یا راهنمایی استادی است که از آن غفلت شده بود. همانطور که خاتون به دلیل نادیده گرفتن «کدو» (که نماد همان اندازه و محدودیت بود) هلاک شد، هر انسانی که در برابر حرص و شهوت نفس تسلیم شود و حد و مرزها را بشکند، خود را به ورطه نابودی میکشاند. این اصل، یکی از پایههای اخلاق و سلوک در عرفان است: کنترل نفس و پرهیز از افراط (اسراف).
- خبیص
- نوعی حلوای قدیمی که از خرما و روغن درست میشد؛ کنایه از شیرینی و لذت بسیار.
- حریص
- طمعکار، آزمند.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.