Čitaj› Knjiga 5› Priča također u odgovoru fatalistu i dokazivanju slobodne volje i ispravnosti naredbi i zabrana, te objašnjenje da izgovor fatalista nije prihvaćen ni u jednoj vjeri i ni u jednoj religiji, i ne vodi oslobađanju od kazne za djelo koje je počinio, kao što se Iblis fatalist nije oslobodio rekavši: "Zato što si me zaveo." A malo ukazuje na mnogo.› Bejt 3082
M5:3082 — اختیارش اختیار ما کند / امر شد بر اختیاری مستند
M5:3082
Značenje · به زبانِ تو — Tvoj jezik · AI
ارادهٔ خداوند، آفرینندهٔ اختیار در انسان است و به همین دلیل که انسان مختار آفریده شده، امر و نهی الهی معنا پیدا میکند.
این بیت در ادامهٔ داستان مردی است که بردهٔ خود را میزند و در توجیه کارش، به طعنه، به عقیدهٔ جبرگرایان استناد میکند. پس از آنکه برده از این منطق به ستوه میآید و به وجود اختیار اعتراف میکند، مولوی به تحلیل فلسفی و عرفانی مسئلهٔ جبر و اختیار میپردازد.
بیت میگوید که اختیار انسان، خود مخلوق و محصولِ اختیار خداوند است. اینطور نیست که اختیار ما در عرض اختیار خدا باشد، بلکه در طول آن است. خداوند اراده کرده است که ما صاحب اراده و انتخاب باشیم. این اختیار، هدیهای الهی است که ما را از سایر موجودات متمایز میکند.
مصرع دوم نتیجهٔ منطقی مصرع اول است: چون خداوند به ما اختیار بخشیده، پس «امر» و «نهی» او (یعنی شریعت و تکالیف دینی) معنادار میشود. اگر انسان مانند سنگی مجبور بود و هیچ اختیاری در اعمالش نداشت، امر کردن به او برای انجام کاری یا نهی کردنش از کاری دیگر، عبث و بیمعنا بود. بنابراین، خودِ وجودِ دستورات الهی، بزرگترین دلیل بر وجود اختیار در انسان است.
- اختیارش
- اختیار و ارادهٔ او (خداوند)
- کند
- در اینجا به معنی «ایجاد میکند» یا «میآفریند»
- امر
- فرمان، دستور الهی، شریعت
- مستند
- مبتنی، متکی، استوار شده بر
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.