Čitaj Knjiga 6 Priča o čovjeku koji je imao mjesečni prihod od muhtesiba iz Tabriza i koji je posudio novac nadajući se tom prihodu, a nije znao za njegovu smrt. Ni jedan živi nije mu vratio dug osim preminulog muhtesiba. Kao što je rečeno: "Nije mrtav onaj koji je umro i našao mir; mrtvi su mrtvi među živima." Bejt 3026

M6:3026 — روبهی که هست زان شیرانش پشت / بشکند کلهٔ پلنگان را به مشت

روبهی که هست زان شیرانش پشتبشکند کلهٔ پلنگان را به مشت
✦ Renderuj ovaj bejt na Bosanski

M6:3026

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — iz njegovih snimljenih predavanja o Mesneviji

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: روباهی که از حمایت آن شیران (الهی) برخوردار است، کلاه پلنگان را تنها با یک مشت در هم خواهد شکست. معنا: این بیت بیان می‌کند که فردی که از پشتیبانی و تأیید الهی برخوردار است، هرچند در ظاهر ضعیف بنماید، می‌تواند بر قدرتمندترین دشمنان غلبه کند.

شرح

من این بیت را در سیاق داستان شگفت‌انگیز جعفر طیار، آن صحابی بزرگ پیامبر، می‌خوانم که مولانا خود در مثنوی به آن اشاره کرده است. جعفر، این مرد مؤمن و پرصلابت، یک‌تنه برای فتح قلعه‌ای به راه افتاد. پادشاه قلعه و وزیرش در مقابل چنین تهور و عزمی متحیر ماندند. وزیر عاقل، که نگاه نافذتری داشت، به پادشاه گفت: «مبادا از روی جهل به مقابله برخیزی! این مرد، مؤید به حق است و در جان خویش "جمعیتی عظیم" دارد.» این "جمعیتی" که مولانا از آن سخن می‌گوید، کلید فهم این بیت است.

"جمعیت" در اینجا نه به معنای کثرت عدد و سپاه است، بلکه به معنای "یقین"، "اعتماد به نفس" و "استواری" روحی است. این جمعیت در برابر "پریشانی خاطر" قرار می‌گیرد. آن کسی که خاطرش جمع است، پراکنده و متشتت نیست؛ شخصیتش یکپارچه و استوار است. او می‌داند به کجا می‌رود و بر چه تکیه دارد. مولانا در اینجا به وضوح بر این معنا پای می‌فشارد که پشتیبانی واقعی، از جانب "شیران الهی" است. روباهی که به ظاهر ضعیف و ناچیز است، چون «زان شیرانش پشت» باشد، یعنی از تأیید و قدرت الهی برخوردار باشد، چنان قدرتی پیدا می‌کند که می‌تواند «کله پلنگان» را، که نمادی از دشمنان مقتدر و بی‌شمارند، «به مشت» بشکند. این شکستن نه با سلاح و لشکر، که با همین یک مشتِ نمادینِ برخاسته از یقین و اعتماد به نفس معنوی است.

این درس بزرگی است که مولانا به ما می‌دهد: قدرت حقیقی نه در کثرت ظاهری، بلکه در وحدت باطنی و اتصال به سرچشمه قدرت مطلق است. این «تأیید الهی» است که فرد را از روباهی به شیر تبدیل می‌کند، یا دست‌کم، قدرت یک شیر را پشت همین روباه ظاهراً ناتوان می‌نهد. این همان چیزی است که ما را از هراس و پریشانی می‌رهاند و در برابر هر چالشی، استوار و محکم نگه می‌دارد. این رویکرد، هستی‌شناسی قدرت را از جنبه‌های مادی و ظاهری، به سوی جنبه‌های روحانی و معنوی سوق می‌دهد؛ قدرتی که از وحدتِ با خدا و اطمینان به حق برمی‌خیزد و هیچ عدو و مانعی یارای مقابله با آن را ندارد.

نکات کلیدی

  • قدرت حقیقی در پشتیبانی الهی نهفته است، نه در کثرت عددی یا نیروی جسمانی.
  • مفهوم «جمعیت» به معنای یقین، اعتماد به نفس و یکپارچگی درونی است که فرد را شکست‌ناپذیر می‌کند.
  • یک فرد ظاهراً ضعیف با تکیه بر تأیید الهی، می‌تواند بر قدرتمندترین دشمنان غلبه کند.
  • مولانا قدرت را نه از جنبه‌های مادی، بلکه از منظر روحانی و معنوی آن تفسیر می‌کند.

Sources: d6-s68 · 00:44:05 d6-s68 · 00:45:13 d6-s68 · 00:47:07

به زبانِ تو — Tvoj jezik · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.