Lesen› Buch 1› Fortsetzung der Geschichte des Musikers und die Überbringung der Botschaft des Befehlshabers der Gläubigen Umar an ihn, die die Stimme verkündet hatte› Vers 2169
M1:2169 — بانگ آمد مر عُمَر را کای عُمَر / بندهٔ ما را ز حاجت باز خر
M1:2169
Bedeutung · به زبانِ تو — Deine Sprache · AI
صدایی غیبی به خلیفه، عمر، دستور می‌دهد که بندهٔ خاص خداوند (مطرب توبه‌کار) را پیدا کند و او را از فقر و تنگدستی نجات دهد.
این بیت لحظه‌ای کلیدی در داستان مطرب پیر است. پس از آنکه مطرب از سر ناامیدی و فقر، چنگ خود را تنها برای خدا در گورستان می‌نوازد و به خواب می‌رود، خداوند مستقیماً وارد عمل می‌شود. این مداخله از طریق یک ندای غیبی یا «هاتف» در خوابِ خلیفه، عمر، صورت می‌گیرد.
پیام الهی روشن و مستقیم است: «بندهٔ ما را ز حاجت باز خر». این عبارت نشان‌دهندهٔ جایگاه ویژه‌ای است که آن مطربِ به ظاهر گناهکار نزد خداوند دارد. خداوند او را «بندهٔ ما» می‌خواند و نجات او از فقر را وظیفه‌ای بر دوش خلیفه می‌گذارد. فعل «باز خر» (آزاد کن، بخر) بسیار پرمعناست؛ گویی فقر و نیاز، نوعی اسارت و بندگی است و خداوند از خلیفه می‌خواهد با پرداخت بهای آن از بیت‌المال، این بندهٔ خاص را از این اسارت برهاند.
این بیت بر یکی از مضامین اصلی مثنوی تأکید می‌کند: ارزش حقیقی انسان‌ها در پیشگاه خداوند به ظاهر و شغل دنیوی آن‌ها نیست، بلکه به صدق و اخلاص درونی آن‌هاست. توجه مستقیم خداوند به یک مطرب، که در نگاه شریعت‌مداران خشک، جایگاه پایینی داشت، نشان می‌دهد که درهای رحمت الهی به روی همه باز است و گاهی یک نالهٔ صادقانه، عرش را به لرزه درمی‌آورد.
- بانگ
- صدا، آواز بلند، ندا
- مر ... را
- حرف اضافه‌ای به معنی «به» یا «برای» در فارسی قدیم
- حاجت
- نیاز، احتیاج، فقر، تنگدستی
- باز خر
- آزاد کن، از بند رها کن، بخر و آزاد کن
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.