Lesen› Buch 1› Die Verwirrung des Wesirs in den Geboten des Evangeliums› Vers 484
M1:484 — که ز کُشتن شمعِ جان افزون شود / لیلیات از صبرِ تو مجنون شود
M1:484
Bedeutung · به زبانِ تو — Deine Sprache · AI
این بیت میگوید که فدا کردن و از میان بردنِ «خود» و نفسِ محدود، نه تنها آن را نابود نمیکند، بلکه به حیاتی برتر و والاتر میرساند و معشوق حقیقی را شیفتهٔ تو میسازد.
این بیت در ادامهٔ بحث دربارهٔ احکام متناقضی است که وزیر نصرانی برای گمراه کردن مسیحیان در انجیل وارد میکند. مولانا نمونههایی از این دستورهای ظاهراً متضاد را برمیشمرد که در واقع، هر یک به مرتبهای از سلوک عرفانی اشاره دارند.
در ابیات قبل، یک دستور میگوید «این شمع را مکُش» (یعنی نظر و ادراک خود را از دست مده) و دستور دیگر میگوید «بکُش، باکی مدار» (آن را فدا کن). این بیت، دلیل درستیِ دستور دوم را بیان میکند. «کشتن شمع جان» در اینجا به معنای فنای اختیاری، یعنی از میان بردنِ نفس و خودبینی و ادراکات محدود فردی است. مولانا با یک تصویر متناقضنما (paradox) میگوید این «کشتن» نه تنها به نابودی نمیانجامد، بلکه باعث «افزون شدن» و گسترش آن نور میشود. همانطور که با قربانی کردن یک دانه در خاک، خوشهای پربار میروید، با قربانی کردنِ «منِ» محدود، سالک به یک «منِ» الهی و نامحدود دست مییابد.
مصرع دوم این معنا را با استفاده از داستان معروف «لیلی و مجنون» تقویت میکند. «لیلی» در اینجا نماد معشوق ازلی و حقیقت الهی است. «صبر» تو، همان تحمل رنجِ «کشتنِ شمع جان» و فنای خود است. وقتی سالک در این راه صبر و استقامت به خرج میدهد و از خود میگذرد، این معشوق (لیلی) است که «مجنون» و شیفتهٔ او میشود. یعنی این طلب و کوشش یکطرفه نیست؛ فداکاری سالک، جذبه و عشق معشوق را برمیانگیزد و وصال را حتمی میسازد.
- شمعِ جان
- استعاره از روح، نفس یا آگاهی محدود انسانی
- افزون شود
- بیشتر میشود، فزونی مییابد
- لیلیات
- لیلیِ تو؛ نماد معشوق حقیقی و الهی
- مجنون شود
- دیوانهوار عاشق میشود، شیفته میگردد
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.