M1:488 — در یکی گفته که بگذار آن‌ِ خوَد / کان قبول طبع تو رَد‌َّست و بَد

این بیت بخشی از داستان وزیر مکار پادشاه یهودی است که برای ایجاد تفرقه در میان مسیحیان، احکام ضد و نقیضی را در انجیل وارد می‌کند. مولانا از زبان او، دو دیدگاه کاملاً متفاوت عرفانی را در کنار هم قرار می‌دهد تا نشان دهد چگونه حقیقت می‌تواند دستکاری و تحریف شود.

در بیت‌های قبلی، وزیر نوشته بود که باید راه آسان و دلپذیر را برگزید؛ راهی که خداوند بر انسان هموار و شیرین کرده است. اما در این بیت، دقیقاً آموزه‌ی مخالف آن را بیان می‌کند: «از آنچه طبع و سرشت تو می‌پسندد، پرهیز کن.» این دیدگاه، بر مبارزه با نفس (نفس اماره) تأکید دارد و معتقد است که تمایلات طبیعی و غریزی انسان، حجابی بر سر راه حقیقت است. سلوک معنوی در این نگاه، به معنای مخالفت با خواسته‌های نفسانی و ریاضت دادن به طبع است تا روح آزاد شود.

مولانا با قرار دادن این دو فرمان متضاد در کنار هم، به شکل غیرمستقیم به مخاطب هشدار می‌دهد که راه دین و حقیقت، پیچیده است و نمی‌توان با پیروی کورکورانه از یک دستور ظاهری به مقصد رسید. تشخیص راه درست از نادرست، نیازمند راهنما (پیر)، بصیرت و نگاه به عاقبت کارهاست، نه صرفاً پیروی از آنچه «آسان» یا «سخت» به نظر می‌رسد. این تضادها، زمینه‌ای است که مولانا در ابیات بعدی به بحث «مُیسّر» (آسان‌شده) و «مُعسّر» (دشوار) می‌پردازد و معنای حقیقی هر یک را روشن می‌سازد.