Lesen› Buch 2› Iblis antwortet Muʿāwiya erneut› Vers 2691
M2:2691 — خوب را من زشت سازم رب نه‌ام / زشت را و خوب را آیینه‌ام
M2:2691
Bedeutung · به زبانِ تو — Deine Sprache · AI
ابلیس در دفاع از خود می‌گوید: من خالق شر نیستم و خوبی را به بدی تبدیل نمی‌کنم؛ کار من فقط این است که مانند آینه، حقیقت درونی هر کس، چه خوب و چه بد، را به او نشان دهم.
این بیت بخشی از پاسخ ابلیس به معاویه است. معاویه از اینکه ابلیس او را برای نماز صبح بیدار کرده شگفت‌زده است و به نیت او شک دارد. ابلیس در اینجا نقش خود را در نظام هستی توضیح می‌دهد و از خود سلب مسئولیت می‌کند.
او می‌گوید من قدرتی برای آفرینش یا تغییر ماهیت چیزها ندارم. من «رب» یا پروردگار نیستم که بتوانم یک چیز خوب را به ذاتاً بد تبدیل کنم. نقش من صرفاً مانند یک «آینه» است. آینه، چهره را همان‌طور که هست، زیبا یا زشت، بازمی‌تاباند. آینه در زشتیِ چهره گناهی ندارد، فقط آن را آشکار می‌کند. به همین ترتیب، ابلیس ادعا می‌کند که او فقط وسیله‌ای برای آشکار شدن نیت‌ها و امیال پنهان انسان‌هاست. او خیر و شر را عرضه می‌کند و انتخاب با انسان است. اگر کسی به سمت شر گرایش پیدا کند، این بازتاب طبیعت درونی خود اوست، نه آفرینش ابلیس.
این تمثیل آینه، یکی از مفاهیم کلیدی در عرفان است. عارفان خود را آینه‌ای می‌دانند که صفات الهی را بازمی‌تابانند. مولانا در اینجا این تصویر را به شکلی هوشمندانه از زبان ابلیس بیان می‌کند تا نشان دهد که حتی وجود شر نیز در طرح کلی الهی، نقشی برای آزمون و تمایز خیر از شر دارد. ابلیس، مانند سنگ محک، اصالت طلا را آشکار می‌کند بدون آنکه خود خالق طلا یا ناخالصی باشد.
- رب
- پروردگار، صاحب اختیار، آفریننده
- نه‌ام
- نیستم (شکل کهن فعل)
- آیینه
- آینه، وسیله‌ای برای بازتاب تصویر
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.