Lesen› Buch 5› Die Geschichte der Sklavin, die mit dem Esel der Herrin ihre Lust befriedigte und ihn wie eine Ziege oder einen Bären menschliche Lust gelehrt hatte, und einen Kürbis in den Penis des Esels steckte, damit er das Maß nicht überschreite. Die Herrin erfuhr davon, sah aber die Feinheit des Kürbisses nicht. Sie schickte die Sklavin unter einem Vorwand auf einen weiten Weg und kam mit dem Esel ohne Kürbis zusammen und starb in Schande. Die Sklavin kam spätabends zurück und klagte: „O mein Leben und o mein Augenlicht, du sahst den Penis, sahst aber den Kürbis nicht; du sahst das Glied, sahst aber das andere nicht. Jeder Mangelhafte ist verflucht.“ Das heißt, jeder unvollkommene Blick und Verstand ist verflucht. Wenn nicht, so sind die äußerlich Mangelhaften begnadet und nicht verflucht. Lies: „Auf den Blinden liegt keine Last.“ Er verneinte die Last, den Fluch, den Tadel und den Zorn.› Vers 1400
M5:1400 — هین ز حرص خویش میزان را مهل / آز و حرص آمد ترا خصم مضل
M5:1400
Bedeutung · به زبانِ تو — Deine Sprache · AI
این بیت هشدار میدهد که طمع و زیادهخواهی، دشمنی فریبکار است که تو را از راه به در میبرد؛ پس هرگز به خاطر آن، اصل تعادل و میانهروی را زیر پا نگذار.
این بیت در بطن داستان کنیزک و خاتون بیان میشود و درسی اخلاقی و عرفانی از آن بیرون میکشد. خاتون، نماد انسانی است که اسیر «نفس» (اینجا شهوت و حرص) شده است. او ظاهر عمل کنیزک (رابطه با خر) را میبیند اما از «دقیقه» و راز آن یعنی «کدو» که نماد «میزان» و اندازه است، غافل میماند. مولانا این داستان را به کل زندگی تعمیم میدهد و هشدار میدهد که حرص و طمع، دشمنی است که انسان را گمراه میکند و باعث میشود «میزان» را رها کند.
«میزان» در اینجا مفهومی کلیدی است. این واژه هم به معنای ترازوی عدالت و هم به معنای تعادل، اندازه و حد و مرز در هر کاری است. مولانا به سورهٔ «الرحمن» در قرآن اشاره میکند که در آن خداوند بر اهمیت «میزان» تأکید میورزد («وَالسَّمَاءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِيزَانَ»). رها کردن این اصل الهی به خاطر پیروی از «آز و حرص»، مانند عمل مرگبار خاتون است که به بهای لذتی آنی، جان خود را از دست داد. این دشمن، «مضلّ» یا گمراهکننده است، زیرا لذت را در بیقیدی و افراط نشان میدهد، در حالی که هلاکت در همانجا نهفته است. پیام اصلی این است که پیروی از نفس و حرص، انسان را از درک حقیقت و رعایت حدود الهی باز میدارد و به نابودی میکشاند.
- هین
- آگاه باش، هشدار
- مهل
- رها نکن، ترک نکن (فعل امر از مصدر هلیدن)
- آز
- طمع، حرص، زیادهخواهی
- خصم
- دشمن
- مضل
- گمراهکننده، فریبدهنده
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.