M5:2852 — شب ز اندیشه که «فردا چه خورم؟» / گردد او چون تار مو لاغر ز غم

این بیت در قلب حکایت گاوی قرار دارد که نماد انسان غافل و بی‌اعتماد به رزاقیت خداوند است. مولانا تصویری بسیار ملموس و اغراق‌آمیز برای نشان دادن تأثیر روانی «اندوه آینده» به کار می‌برد.

روز، گاو از نعمت بی‌کران چراگاه بهره‌مند است و چنان فربه می‌شود که به کوهی می‌ماند. اما با فرارسیدن شب و سکون، ذهن او فعال می‌شود و به جای شکرگزاری برای آنچه داشته، در دام نگرانی برای چیزی که هنوز نیامده است گرفتار می‌شود. این فکر که «فردا چه خورم؟» یک اندیشهٔ ذهنی و خیالی است، اما تأثیر آن کاملاً جسمی و واقعی است. مولانا با تشبیه «چون تار مو»، شدت لاغری و تحلیل رفتن گاو را به نهایت می‌رساند. این تبدیل شدن از «کوه» به «تار مو» در یک شب، قدرت ویرانگر نگرانی و عدم توکل را به تصویر می‌کشد.

نکتهٔ کلیدی داستان که در این بیت متمرکز شده، تضاد میان واقعیت و ذهنیت است. واقعیت، فراوانی بی‌پایان روزی الهی است که هر روز صبح دوباره سبز و انبوه می‌شود. اما ذهنیت گاو، اسیر ترس از کمبود و قحطی است. این گاو نماد نفسی است که با وجود دیدن مکرر نشانه‌های لطف خداوند، همچنان به حافظه و تجربهٔ خود اعتماد نمی‌کند و هر شب از نو در اضطراب فرو می‌رود. این حکایت، دعوتی است به رها کردن نگرانی برای آینده و سپردن خود به جریان رزق الهی.