Lesen Buch 6 Die Geschichte von der Bindung der Maus an den Frosch und wie die beiden mit einer langen Schnur an den Füßen zusammengebunden wurden, und wie die Krähe die Maus hochzog und der Frosch in der Luft hing und jammerte und seine Reue über die Bindung an eine andere Art und seine Unfähigkeit, sich mit seiner eigenen Art zu vertragen. Vers 2639

M6:2639 — ماهی بریان ز آسیب خضر / زنده شد در بحر گشت او مستقر

ماهی بریان ز آسیب خضرزنده شد در بحر گشت او مستقر
✦ Diesen Beyt auf Deutsch rendern

M6:2639

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — aus seinen aufgezeichneten Masnawi-Vorlesungen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: ماهی بریان‌شده از لمسِ خضر، جان گرفت و در دریا آرام گرفت و مستقر شد. معنا: این بیت به داستانی اشاره دارد که در آن ماهی مرده و بریان‌شده‌ای با لمسِ خضرِ پیامبر، دوباره جان می‌گیرد و به زیستگاه اصلی خود، دریا، بازمی‌گردد.

شرح

این بیت به داستانی شگفت‌انگیز و افسانه‌ای اشاره دارد که در ادبیات عرفانی ما جایگاهی رفیع دارد: داستانِ ماهی بریان و خضر. خضر، پیامبری است پنهان و جاویدان، که گفته‌اند عمرش به درازای تاریخ است و هر جا گام می‌نهد، آنجا سبز و خرم می‌شود، چرا که نام او خود ریشه در «خضره» به معنای سرسبزی دارد. او همیشه تازگی و زندگی می‌بخشد و مظهر بقا و خضرایی وجود است.

داستان این است که ماهی‌ای که پخته شده و دیگر نشانه‌ای از حیات در آن نیست، با «آسیب» یا بهتر بگویم «اثر» و «تماس» خضر، ناگهان جان می‌گیرد و زنده می‌شود. این آسیب، هرگز به معنای گزند یا ضرر نیست، بلکه نیرویی حیات‌بخش و معجزه‌آساست که از وجود مقدس خضر ساطع می‌شود. این ماهی زنده شده، بی‌درنگ به دریا بازمی‌گردد و در آنجا مستقر می‌شود؛ یعنی به اصل خود، به زیستگاه طبیعی‌اش که زندگی از آن برمی‌خیزد، بازمی‌گردد.

این تمثیلی عمیق است از نیروی شگفت‌آور هم‌نشینی و هم‌صحبتی با اولیا و پیامبران حق. همان‌طور که یک ماهی مرده با نسیمی از انفاس قدسی خضر جان می‌گیرد و به دریای هستی بازمی‌گردد، سالکِ خسته و سرگشته‌ای که از اصل خود دور افتاده و در آتش فراق و غفلت بریان شده است، می‌تواند با یک نظر یا یک کلام از بزرگی روحانی، جانی تازه یابد و به دریای معرفت و حقیقت بازگردد. این «همّت» و «انرژی» که از دل یک ولی یا یک پیامبر جاری می‌شود، قادر است ماهی‌های بریان‌شده را زنده کند و آن‌ها را در دریای اصیل خویش مستقر سازد. این نشان می‌دهد که برخی از وقایع روحانی، چنان عمیق و غیرمنتظره‌اند که خارج از چارچوب منطق عادی ما عمل می‌کنند و صرفاً محصول عمل و تلاش ما نیستند، بلکه هدایایی هستند از ساحت غیب و لطف الهی که از مجرای اولیای حق به ما می‌رسند.

نکات کلیدی

  • «آسیب» در اینجا به معنای اثر و تماس حیات‌بخش است، نه ضرر و گزند.
  • ماهی بریان تمثیلی از جان‌های مرده یا خسته از فراق است.
  • زنده شدن ماهی و بازگشت به دریا، نماد رستاخیز و بازگشت به اصل خویش (دریای معرفت) است.
  • این بیت بر قدرت شگفت‌انگیز هم‌نشینی و «همّت» اولیا و پیامبران در زنده کردن دل‌ها تأکید دارد.
  • خضر مظهر حیات جاودان و نیروی غیبی است که سبب رویش و تازگی می‌شود.

Sources: d6-s61 · 24:54:00 d6-s61 · 26:18:00 d6-s61 · 24:00:00

به زبانِ تو — Deine Sprache · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.