Lesen Buch 6 Die Maus flehte den Frosch an: »Such keine Ausreden und schieb die Erfüllung dieser meiner Bitte nicht auf! Denn im Aufschub liegen Unglücke, und der Sufi ist ein Kind der Zeit und lässt die Hände seines Vaters nicht los. Und der barmherzige Vater des Sufi, der die Zeit ist, lässt ihn nicht auf morgen warten, sondern hält ihn so tief in seinem Rosengarten der schnellen Abrechnung versunken, dass er nicht wie die einfachen Leute auf die Zukunft wartet. Er ist ein Fluss, kein Zeitalter, denn bei Allah gibt es weder Morgen noch Abend, weder Vergangenheit noch Zukunft, weder Ewigkeit noch Unendlichkeit. Dort gibt es keinen früheren Adam und keinen späteren Dajjal, denn diese Formen gehören zum Bereich des partikulären Verstandes, und die tierische Seele im Reich des raum- und zeitlosen hat diese Formen nicht. Also ist er ein Kind einer Zeit, von der man nur die Negation der Trennung der Zeiten versteht, so wie man von Allah, dem Einen, die Negation der Dualität versteht, nicht die Wirklichkeit der Einheit.« Vers 2723

M6:2723 — گفت سیماهم وجوه کردگار / که بود غماز باران سبزه‌زار

گفت سیماهم وجوه کردگارکه بود غماز باران سبزه‌زار
✦ Diesen Beyt auf Deutsch rendern

M6:2723

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — aus seinen aufgezeichneten Masnawi-Vorlesungen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: گفت نشانهٔ آنان در چهره‌هایشان، فعلِ خداوند است، همان‌گونه که سبزیِ چمنزار، خبرچینِ بارانِ پنهان است. معنا: مولانا می‌گوید که حالات و نشانه‌های روحی انسان‌های حقیقی، تجلی آشکار حضور و کارکرد پروردگار است، درست همان‌طور که سرسبزی یک چمنزار از بارشی که کسی ندیده، خبر می‌دهد.

شرح

این بیت، از آن ابیات کلیدی مثنوی است که از 'نقدِ حال' و 'کشفِ احوال' سخن می‌گوید. مولانا در این بخش از مثنوی، داستانی را پیش می‌کشد که در آن صوفی نقدِ امروز را، حتی اگر سیلی باشد، بر نسیهٔ فردا ترجیح می‌دهد. این استعاره در نهایت به دیالوگ میان عاشق و معشوق تبدیل می‌شود که در آن سیلی از دست دوست نیز شیرین است. در ادامه، مولانا به این حقیقت اشاره می‌کند که حضور معشوق را می‌توان در احوالِ خوش و سبک‌روح عارفان دید، همان‌گونه که سرسبزی کنار جوی، از جریان آب زیرین خبر می‌دهد.

من بارها گفته‌ام که مولانا 'نقد' را بر 'نسیه' ارجحیت می‌دهد. عارفان بهشتشان را در همین دنیا می‌خواهند؛ نه در آینده‌ای دور. این نقدِ حال، خود را به شکل نشانه‌هایی آشکار می‌کند. اینجا مولانا به آیهٔ شریف قرآن اشاره می‌کند: «سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ» (فتح: ۲۹) و نیز «يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيمَاهُمْ» (الرحمن: ۴۱). 'سیما' در عربی به معنای نشانه و علامت است، گرچه در فارسی امروز به معنای چهره به کار می‌رود. مولانا با هوشمندی تمام، این مفهوم قرآنی را در اینجا به کار می‌گیرد. یعنی چهره و احوال ظاهر عارف، نشانهٔ فعل کردگار است.

این 'سیما' و 'نشانه' کاملاً طبیعی است. سبزه‌زار از بارانی خبر می‌دهد که شب باریده و کسی ندیده است. طراوت و تازگیِ باغِ زیبا گواهِ بارانِ پنهانی است. این دقیقا در نقطهٔ مقابلِ ریاکاری و تصنع قرار می‌گیرد. مولانا از آن دسته عارفانی نیست که نشانه‌های دینی را تصنعی بر خود بنشاند. اثر سجود بر پیشانی مؤمنِ حقیقی، از آنِ عشق و لذت عبادت است، نه مهری داغ‌کرده. عارفِ خوش‌حال و سبک‌روحی که آرامش دریای وجودش به دیگران هم سرایت می‌کند، خود دلیلِ حضور 'آب حیات' است.

بنابراین، این بیت درسی عمیق دربارهٔ 'دیدن' و 'کشف' نشانه‌های الهی در جهان و در انسان‌هاست. این نشانه‌ها نه در کلام کهنهٔ فلسفی، که در 'حال' و 'کفایتِ حال' آشکار می‌شوند. وقتی نزد عارفی می‌نشینی و می‌بینی که وقتش خوش است، سبک‌روح است و در حال پرواز، بدان که 'خبری هست'. این همان 'غمازی' است؛ خبرچینیِ سبزه‌زار از بارانِ کردگار.

نکات کلیدی

  • حالات روحی و معنوی انسان‌های حقیقی، تجلیات آشکار حضور الهی‌اند.
  • همان‌طور که سبزه‌زار غماز باران پنهانی است، احوال خوش عارف نیز نشان‌دهندهٔ نعمت‌های غیبی است.
  • مولانا بر 'نقد حال' تأکید دارد: یافتن بهشت و آرامش در اکنون، نه در وعده‌های آینده.
  • نشانه‌های ایمان و عبودیت باید طبیعی و از سر عشق باشند، نه تصنعی و ریاکارانه.
  • دیدن شادی و سبکی روح در عارف، بهترین گواه بر حضور و کارکرد کردگار در اوست.

Sources: d6-s63 · 44:55:00 d6-s63 · 47:38:00 d6-s63 · 49:54:00

به زبانِ تو — Deine Sprache · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.