Lesen Buch 6 Der Herr befahl der Mutter des Mädchens Geduld und sagte: »Bestrafe den Sklaven nicht; ich werde ihn ohne Bestrafung von dieser Begierde abhalten, damit weder der Spieß verbrennt noch das Kebab roh bleibt.« Vers 304

M6:304 — مقنعه و حلهٔ عروسان نکو / کنگ امرد را بپوشانید او

مقنعه و حلهٔ عروسان نکوکنگ امرد را بپوشانید او
✦ Diesen Beyt auf Deutsch rendern

M6:304

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — aus seinen aufgezeichneten Masnawi-Vorlesungen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: مقنعه و حلهٔ زیبا و فاخر عروسان، آن امردِ درشت‌اندام را پوشانده بود. معنا: این بیت به حیله‌ای اشاره دارد که طی آن، ظاهر فریبندهٔ لباس عروس بر تنِ جوانی بی‌موی و درشت‌اندام پوشانده شده بود تا ماهیت واقعی او را از دیدگان پنهان سازد.

شرح

این بیت از آن صحنه‌های تلخ و گزندهٔ مثنوی است که مولانا برای پرده‌برداری از فریبکاری عالم تمثیل می‌آورد. ما در اینجا با ترفندی موذیانه روبروییم: «مقنعه و حلهٔ عروسان نکو»، یعنی آن پوشش‌های زیبا و فاخر که خاص عروسان است و جلوه‌ای دلفریب دارد، بر تن «کنگ امرد» پوشانده شده است. این «امرد» جوانی است بی‌موی صورت که می‌توانست تا حدی شبیه دختری جوان جلوه کند، اما واژهٔ «کنگ» به معنای ستبرا و گنده است؛ یعنی او جوانی درشت‌اندام و زمخت بود که طبیعت زنانه نداشت.

مولانا در این تمثیل، ماهیت فریبندهٔ دنیا را بازمی‌نمایاند. او می‌فرماید که دنیا چون «گنده‌پیر»ی است که خود را به هیئت «نوعروس» درآورده، با «گلگونه» و سرخاب و سفیداب چهره‌آرایی کرده تا مردمان را فریب دهد. درست مثل این امرد که در لباس عروس، به ظاهر ماکیان می‌نماید، اما در باطن «خروس»ی است که ماهیتی کاملاً متفاوت دارد. آن زیبایی ظاهری تنها پوششی است بر یک حقیقت ناخوشایند و درشت.

در روزگار مولانا و حتی تا سده‌های اخیر، مردان معمولاً چهرهٔ زنِ خود را تا شب زفاف نمی‌دیدند و همین بستر را برای چنین فریب‌هایی فراهم می‌کرد. این بیت تنها حکایت از یک ماجرای شخصی نیست، بلکه تمثیلی است از "غرور" – به معنای گول خوردن و فریب خوردن، نه کبر و خودبینی. مولانا هشدار می‌دهد که نعمت‌ها و جلوه‌های دلربای دنیا نیز از دور دل‌فریب‌اند، اما چون نزدیک شوی، آن سراب به جز هیچ نیست و آن نوید، به جز یک حقیقت زمخت و بی‌مهر. ما را باید که هوشیار باشیم و فریب ظاهر را نخوریم، چه بسا زیر آن مقنعه و حلهٔ نکو، «کنگ امردی» پنهان باشد.

نکات کلیدی

  • ظاهر فریبندهٔ دنیا همچون لباسی زیبا بر تنی زشت‌پیکر است.
  • مفاهیم مولانا را با دقت به کار ببریم؛ مثلاً «غرور» از دید او به معنای «گول خوردن» است نه تکبر.
  • بسیاری از لذت‌های دنیوی از دور شیرین ولی از نزدیک ناخوشایند و فریبکارند؛ همچون سراب.
  • صبر و درنگ، کلید گشایش (فرج) است تا حقیقت امور روشن شود و از فریب خوردن در امان بمانیم.

Sources: d6-s08 · 31:45:00 d6-s08 · 38:14:00

به زبانِ تو — Deine Sprache · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.