Lesen› Buch 6› Sie sehen im Palast dieser Festung der Bilder das Porträt der Tochter des Kaisers von China und fallen alle drei in Ohnmacht und geraten in Versuchung und erkundigen sich, wessen Bild dies ist.› Vers 3768

M6:3768 — انبیا را حق بسیارست از آن / که خبر کردند از پایانمان

انبیا را حق بسیارست از آنکه خبر کردند از پایانمان
✦ Diesen Beyt auf Deutsch rendern

M6:3768

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — aus seinen aufgezeichneten Masnawi-Vorlesungen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: پیامبران بر ما حق بسیار دارند از آن رو / که از فرجام و پایان کار ما خبر دادند. معنا: این بیت بیان می‌دارد که دلیل حق عظیم پیامبران بر انسان‌ها، آگاهی بخشی آنان دربارهٔ عاقبت و فرجام اعمال و زندگی ماست که خودمان از آن بی‌خبریم.

شرح

این بیتِ بلند و پرمعنا، به یکی از بنیادی‌ترین دلایل حق عظیم پیامبران بر گردن ما اشاره می‌کند: آنکه ایشان «از پایانمان خبر کردند.» ما انسان‌ها، معمولاً اسیر زمان حالیم و نهایت دیدمان تا افق‌های نزدیک زندگی دنیا می‌رسد. اما پیامبران، با دیدی فراتر از زمان و مکان، عاقبت و فرجام کارها را، که ما از دیدن آن ناتوانیم، برایمان بازگو می‌کنند.

من بارها گفته‌ام که دیانت و دین‌ها اساساً برای آباد کردن زندگی اخروی ما هستند. نگاه اصلی‌شان به جهان دیگر است، آنجایی که قرار است زندگی جاودانه کنیم و این حیات دنیا در برابر آن، حقیقتاً صفر در مقابل بی‌نهایت است. این دنیا صرفاً یک «معبر» و «گذرگاه» است؛ و هر درسی هم که پیامبران برای این معبر به ما داده‌اند، همگی با نظر به مقصد نهایی بوده است. دنیا و امور آن را به عقل خود ما سپردند. سیاست‌گذاری، کشاورزی، صنعت؛ این‌ها اموری است که با عقل خدادادی باید اداره شود و پیامبران هرگز مدعی معلمی در این حوزه‌ها نبودند. وظیفهٔ آنان، آباد کردن آخرت ما و دادن «عقل دوراندیش» بود؛ عقلی که نه فقط به امروز، بلکه به فرجام کار نیز بنگرد.

مولانا به‌زیبایی این مفهوم را با مثال‌های دیگری شرح می‌دهد: «کانچه می‌کاری، نروید جز که خار / وین طرف پرّی، نیابی زو مطار.» او هشدار می‌دهد که آنچه امروز می‌کاریم، ممکن است در نهایت خاری بیش نباشد و اگر به این سو بپریم، جایی برای فرود یا برخاستن (مطار) نخواهیم یافت. این همان معنی «الدنیا مزرعه الاخره» است؛ هرچه اینجا از نیک و بد می‌کاریم، در جهان دیگر صورت ثواب یا عذاب به خود می‌گیرد. زبان‌های تلخ و گزنده‌ای که امروز به دیگران می‌زنیم، خود در آینده به صورت مار و عقرب درمی‌آید و ما را خواهد گزید. پس باید مراقب باشیم که اینجا چه می‌کنیم، که هر چاهی که برای دیگری حفر کنیم، برای خودمان می‌شود.

پیامبران به ما «تخم از من بر که تا ریعی دهد / با پر من پر که تیر آن سو جهد» می‌گویند. یعنی بذر هدایت را از من بگیر تا به بهترین وجه رشد کند و با پر و بالی که من به تو می‌دهم پرواز کن تا تیر تو به هدف بخورد. این حقِ آگاهی‌بخشی و دوراندیش کردنِ انسان‌هاست که جایگاه بی‌بدیل پیامبران را در هستی مشخص می‌کند.

نکات کلیدی

  • حق عظیم پیامبران بر ما به دلیل بینش آنان به فرجام اعمال ماست.
  • غایت اصلی دین، آبادانی سرای آخرت است و دنیا گذرگاهی موقت.
  • پیامبران به ما «عقل دوراندیش» می‌دهند تا عاقبت‌بین باشیم.
  • این دنیا مزرعهٔ آخرت است؛ هر عملی صورت پاداش یا عقوبت خود را دارد.
  • نادانی از پایان کار، ما را به کج‌راهه و اعمال بیهوده می‌کشاند.

Sources: d6-s84 · 02:41:23 d6-s84 · 02:44:44 d6-s84 · 02:46:17

❋

به زبانِ تو — Deine Sprache · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.