M1:532 — این جهان محدود و آن خود بی‌حدست / نقش و صورت پیش آن معنی سدست

此联诗句出现在鲁米讲述一位邪恶大臣试图摧毁基督教信仰的故事中。大臣的阴谋代表了世俗权力和理性的局限性，他妄图与神的全能力量抗衡。鲁米借此对比两个世界：我们所感知的物质世界（این جهان），以及精神与神性的实在世界（آن）。

• 有限与无限：物质世界，无论看起来多么广阔，本质上是“有限的”（محدود）。它受制于空间、时间和生灭。相比之下，作为万物源头的“意义”或精神实在（معنی）则是“无限的”（بی‌حد）。这不仅是大小的对比，更是存在层次的对比。

• 形象与意义：鲁米接着说，所有的“形象和形式”（نقش و صورت）——即我们在物质世界中看到、触摸和衡量的一切——在“意义”（معنی）面前都是“孱弱无力”（سدست）的。这里的“意义”是苏菲思想中的核心概念，指代超越外在形式的内在实在、神性本质。整个可见宇宙，不过是那个无形实在投下的一个脆弱影子。大臣的计谋、国王的权势、乃至整个世界，都属于“形象”的范畴，它们在神性“意义”的洪流面前，终将瓦解。

这句诗是故事中的一个哲学暂停，提醒读者，故事中的冲突不仅是人与人之间的斗争，更是有限与无限、现象与本体之间的永恒较量。它呼应了前一句诗将此世称为“灵魂的监狱”，并敦促我们朝向那片属于我们的“无限旷野”。

این بیت تقابلی بنیادین میان دو عالم را ترسیم می‌کند: جهان محسوس (این جهان) و عالم معنا (آن جهان).

مولانا تأکید می‌کند که دنیای مادی که ما با حواس خود تجربه می‌کنیم، علی‌رغم ظاهر بزرگ و گسترده‌اش، در نهایت «محدود» و کران‌مند است. این محدودیت هم در مکان و زمان است و هم در ذات. در مقابل، عالم حقیقت و معنا که جایگاه خداوند و روح است، «بی‌حد» و بی‌کران است. این همان «صحرای» جان است که در بیت قبل به آن اشاره شد.

مصراع دوم نتیجهٔ این تقابل را بیان می‌کند. «نقش و صورت» به تمام پدیده‌های مادی، اشکال، ظواهر و تعینات این جهانی اشاره دارد. این‌ها در برابر «معنی» - یعنی آن حقیقت یکتا، پایدار و اصیلی که منشأ همه چیز است - ارزشی ندارند و «سدست» هستند؛ یعنی سست، ضعیف، ناپایدار و بی‌اساس. همان‌طور که سایه در برابر شخص یا تصویر در برابر اصل، اعتباری ذاتی ندارد، این جهان نیز در برابر عالم الهی چنین است. در چارچوب داستان، مکر وزیر و قدرت پادشاه، همگی جزو همین نقش و صورت‌های بی‌بنیان هستند که در برابر قدرت بی‌حد خداوند، هیچ و پوچ‌اند.