M2:118 — گفت آری موی ابرو شد کمان / سوی تو افکند تیری از گمان

这句诗出自一个故事：斋月之初，一个人声称看到了新月，但视力更好的哈里发欧麦尔（`Umar）却什么也看不到。欧麦尔让他用水擦拭眉毛，之后那人便再也看不到「月亮」了。

在这句诗中，欧麦尔揭示了错觉的根源。他用了一个生动的比喻：那人一根弯曲的白眉毛（موی ابرو），形状像一张弓（کمان），将一支「猜忌之箭」（تیری از گمان）射入了他的感知中。这支「箭」就是由感官缺陷产生的虚假信念。这个幻象如此强大，以至于他自信地宣称自己看到了真实存在的东西。

鲁米借此故事阐明一个核心的苏菲派观点：我们内在最微小的扭曲或不纯净（如此处的一根眉毛），都能极大地歪曲我们对现实（尤其是精神现实）的认知。如果一根弯曲的毛发就能遮蔽天空，那么当我们的整个内在都充满偏见和欲望时，我们又怎能指望看清真相呢？这个故事提醒我们，在踏上精神道路之前，必须首先净化我们的感知工具——即我们的心和灵魂。

Dalam kisah ini, Khalifah Umar menggunakan sebuah metafora yang kuat untuk menjelaskan bagaimana persepsi dapat dikelabui. Sehelai bulu alis yang melengkung di depan mata orang itu—begitu kecil dan sepele—telah berfungsi layaknya busur panah. "Busur" ini tidak menembakkan anak panah sungguhan, melainkan "anak panah dugaan" (tīr-i az gumān).

Anak panah ini mengenai sasarannya: pikiran orang tersebut, yang kemudian dengan yakin menyatakan telah melihat bulan sabit Ramadan. Rumi menggunakan citra ini untuk mengilustrasikan sebuah kebenaran psikologis dan spiritual yang mendalam: betapa sedikitnya penyimpangan atau "kebengkokan" (kaj) dalam diri kita—entah itu hasrat, prasangka, atau ego—dapat mendistorsi seluruh pandangan kita tentang kenyataan.

Jika sehelai rambut saja dapat menghalangi pandangan seseorang dari langit dan membuatnya salah mengira, Rumi bertanya di bait-bait selanjutnya, bayangkan betapa besar distorsi yang terjadi ketika seluruh unsur dalam diri seseorang telah bengkok. Kisah ini menjadi pelajaran tentang pentingnya kejernihan batin dan kewaspadaan terhadap ilusi yang diciptakan oleh diri sendiri.

این بیت در داستان مردی آمده که در زمان خلافت عمر، ادعا می‌کند هلال ماه رمضان را دیده است. عمر، که خود به افلاک و نجوم آشناتر است، هلال را نمی‌بیند و از مرد می‌خواهد که دستش را خیس کند و بر ابرویش بکشد. وقتی مرد چنین می‌کند، دیگر «ماه» را نمی‌بیند و به اشتباه خود پی می‌برد.

عمر در این بیت، با یک تصویرسازی زیبا، علت این خطای دید را توضیح می‌دهد. او موی خمیده‌ی ابروی مرد را به یک «کمان» تشبیه می‌کند. این کمان، تیری به سوی صاحب خود پرتاب کرده است، اما این تیر واقعی نیست، بلکه «تیری از گمان» است. به عبارت دیگر، یک مانع کوچک و درونی (موی ابرو) باعث شده است که آن مرد، حقیقت بیرونی (آسمان) را اشتباه ببیند و دچار توهم شود.

مولانا از این داستان ساده نتیجه‌ای عمیق و عرفانی می‌گیرد: وقتی یک موی کج و کوچک می‌تواند حجاب آسمان شود و انسان را به چنین ادعای باطلی وادارد، باید دید که کجی‌ها و انحرافات درونی و نفسانی ما (مانند خودبینی، شهوت و غضب) تا چه اندازه می‌توانند مانع درک حقیقت شوند و ما را از دیدن واقعیت هستی محروم کنند.