M2:130 — بر سر شطرنجْ چُست است این غراب / تو مبین بازی به چشم نیم‌خواب

鲁米在此处用一个生动的意象，将人与撒旦的属灵争斗比作一场高风险的象棋对弈。

背景：紧接此节之前，鲁米刚讲述了撒旦如何欺骗我们的始祖亚当，并警告说，这个“黑脸的”恶魔会用甜言蜜语（“我的灵魂，我的父亲”）来引诱我们，就像他引诱亚当一样。这节诗便承接了这一警告，将其具体化。

意象：“乌鸦”（غراب, ghurāb）在这里象征着撒旦。在波斯文化中，乌鸦常与不祥、黑暗和欺骗联系在一起。鲁米说，这只“乌鸦”是一个棋艺高超的对手（چست, chust），意指撒旦的计谋狡猾而迅捷。人生这场“棋局”就是我们与内心及外界的恶魔倾向的持续较量。鲁米警告我们，绝不能“睡眼惺忪”（به چشم نیم‌خواب, be chashm-i nīm-khwāb）地对待这场博弈。属灵上的昏沉、懈怠或漫不经心，就等于在棋盘上给对手留下致命的破绽。警觉（بیداری, bīdārī）是苏菲行路人至关重要的品质。

要点：这节诗的核心教诲是，对抗邪恶诱惑需要全神贯注、毫不松懈的警惕。撒旦的策略（如鲁米在下文解释的）是设置各种陷阱（فرزین‌بندها, farzīn-bandhā），尤其是对世俗权位和财富的迷恋，这些东西会像一根刺卡在我们的喉咙里，阻碍我们饮用“生命之水”。因此，认识到对手的强大并保持清醒，是赢得这场关乎灵魂之战的第一步。

مولانا در این بیت، رویارویی انسان با شیطان را به یک بازی شطرنج تشبیه می‌کند. شیطان، که به «غراب» (کلاغ) مانند شده، موجودی زیرک و استاد این بازی است. کلاغ در ادبیات نماد شومی، تاریکی و حیله‌گری است و انتخاب این واژه، ماهیت فریبکارانۀ شیطان را به خوبی نشان می‌دهد.

مصرع دوم یک هشدار مستقیم به سالک و خواننده است: «تو مبین بازی به چشم نیم‌خواب». این یعنی در برابر چنین حریف ماهری، غفلت و سهل‌انگاری مرگبار است. «چشم نیم‌خواب» کنایه از بی‌توجهی، غفلت و ساده‌انگاری است. مولانا تأکید می‌کند که فریب‌های شیطان پیچیده و ماهرانه است و برای در امان ماندن از آن‌ها، به هشیاری و بیداری کامل نیاز است.

این بیت در ادامۀ ابیات پیشین است که از ابلیس و فریب دادنش سخن می‌گفتند. مولانا هشدار می‌دهد که همان‌طور که شیطان پدر ما، آدم، را فریب داد و «مات کرد»، با ما نیز همان بازی را در پیش گرفته است. بنابراین، نباید فریب سخنان نرم و ظاهراً دلسوزانۀ او («جان بابا» گفتنش) را خورد و باید با بصیرت کامل، حرکات او را در این شطرنج سرنوشت‌ساز زیر نظر داشت.