Leer› Libro 6› Después de su permanencia oculta en las tierras de China, en la ciudad capital, y después de que la paciencia se agotara, el mayor, sin paciencia, dijo: 'Me voy, adiós. Me presentaré ante el rey, pero mis pasos me llevarán a mi objetivo, o dejaré mi cabeza como un corazón por ella'. Y el consejo de sus hermanos no le sirvió. '¡Oh, censor de los amantes! Deja a la que Dios ha extraviado, ¿cómo la guiarás?', hasta el final.› Verso 4164

M6:4164 — من نخواهم زد دگر از خوف و بیم / این چنین طبل هوا زیر گلیم

من نخواهم زد دگر از خوف و بیماین چنین طبل هوا زیر گلیم
✦ Renderizar este beyt en Español

M6:4164

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — de sus conferencias grabadas sobre el Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: من دیگر از ترس و واهمه، این‌گونه نهان و زیرزیرکی، طبل هوای خود را نخواهم کوفت. معنا: عاشق اعلام می‌کند که از این پس، از هیچ بیم و ترسی، خواسته‌ها و عشق خود را پنهان نخواهد کرد و با صراحت تمام آن را آشکار می‌سازد.

شرح

این بیت، از زبان عاشقی بی‌قرار و بی‌صبر بیان می‌شود؛ عاشقی که دیگر از قید و بند بیم و هراس رسته است. تعبیر «طبل هوا زیر گلیم زدن» کنایه از بیانِ نهان و پنهانیِ خواسته‌های دل است؛ سخن گفتن از عشق در خلوت، با نجوا، و دور از چشم اغیار. مولانا از زبان این عاشق می‌گوید که دوران این پنهان‌کاری به سر آمده است. در این مرحله از سلوک، عشق چنان شعله‌ور شده که هرگونه صبر و هراس را به خاکستر نشانده است. همان‌گونه که در ابیات پیشین اشاره می‌شود: «صبر من مرد آن شبی که عشق زاد / درگذشت او، حاضران را عمر باد.» این مرگی‌ست پربرکت؛ مرگ صبر و تسلیم و احتیاط، و تولد شجاعت و بی‌باکی. آنچه از عاشقِ این بیت می‌شنویم، اعلان عمومی و بی‌پروایِ خواسته‌های اوست. او دیگر از خوفِ واکنشِ دیگران یا هراس از پیامدهای بیرونی، عشق خود را «زیر گلیم» نمی‌کوبد. بلکه، به قول خود مولانا در بیت بعدی، «علم اکنون به صحرا می‌زنم / یا سراندازی و یا روی صنم.» این یعنی عشق، همهٔ ملاحظات عقل‌گرایانه و مصلحت‌اندیشانه را کنار می‌زند و راهی یکسر شور و بی‌پروا را می‌گشاید. این‌چنین عاشقی، از «آهن سرد کوبیدن» یعنی گفتار بیهوده دربارهٔ عواقب احتمالی نفرت دارد و هرگونه هشدار دربارهٔ خطر را در قیاس با درد اشتیاق خود، «مزاح مطلق» می‌داند. این مقام، مقامِ رهایی از خشیت و اوج گرفتن در عشق است، جایی که ترس از خدا یا خلق، جای خود را به جرئت و تهور عارفانه می‌دهد. این سرشتِ بی‌واهمه، از دل حالِ درونی مولانا برخاسته، که عشق را غذای جان و مایهٔ هستی می‌داند و هر چه جز آن را حجابی بر دیدار معشوق تلقی می‌کند.

نکات کلیدی

  • عشق راستین، بیم و ترس را می‌سوزاند و جای آن را می‌گیرد.
  • زمانِ پنهان‌کاریِ عشق به سر آمده و اکنون وقت اعلان آشکار است.
  • عاشق، تمامی ملاحظات عقلانی و پیامدهای دنیوی را به خاطر وصل معشوق کنار می‌گذارد.
  • بی‌باکی و جسارت، نشانه‌ای از عمق و شدت عشق است.
  • طبل هوا زیر گلیم زدن، نمادی از پنهان‌کاری و عدم صراحت در مسیر معنویت است که باید از آن گذشت.

Sources: d6-s93 · 46:47:00 d6-s93 · 49:37:00 d6-s93 · 57:02:00

❋

به زبانِ تو — Tu idioma · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.