خواندن› دفتر ۱› بخش ۹۵ - مضرت تعظیم خلق و انگشت‌نمای شدن› بیت ۱۸۶۰
M1:1860 — او نداند که هزاران را چو او / دیو افکنده‌ست اندر آب جو
M1:1860
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
فردی که با ستایش دیگران مغرور می‌شود، نمی‌داند که این دامی شیطانی است و هزاران نفر پیش از او نیز این‌گونه به نابودی کشیده شده‌اند.
این بیت در ادامهٔ توصیف حال کسی است که با مدح و ثنای دیگران، دچار تکبر و خودبزرگ‌بینی می‌شود. مولانا هشدار می‌دهد که این فرد از یک حقیقت تلخ غافل است: او اولین قربانی این دام نیست. شیطان (دیو) پیش از او، افراد بی‌شمار دیگری را نیز با همین ابزارِ ستایش و تمجید، از خود بی‌خود کرده و در «جوی آب» غرور و غفلت غرق کرده است.
تصویر «انداختن در جوی آب» کنایه‌ای قدرتمند از نابودی است. فرد مغرور، همچون کسی که در جریان آب افتاده، کنترل خود را از دست می‌دهد و بی‌اختیار به سوی هلاکت می‌رود. این غرور، که از ستایش دیگران تغذیه می‌کند، در حقیقت وسوسه‌ای شیطانی است که او را از مسیر حقیقت و خودشناسی دور می‌کند و به ورطهٔ نابودی می‌کشاند. بنابراین، این بیت یک هشدار جدی دربارهٔ خطرات پنهان در شهرت و محبوبیت نزد خلق است.
- دیو
- شیطان، نفس اماره، نیروی اغواگر
- افکنده‌ست
- انداخته است
- آب جو
- آب جوی، استعاره از جریان هلاکت‌بار و بی‌اختیاری
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.