خواندن› دفتر ۱› بخش ۱۰۵ - نالیدن ستون حنانه چون برای پیغامبر صلی الله علیه و سلم منبر ساختند کی جماعت انبوه شد گفتند «ما روی مبارک ترا به هنگام وعظ نمیبینیم» و شنیدن رسول و صحابه آن ناله را و سؤال و جواب مصطفی صلی الله علیه و سلم با ستون صریح› بیت ۲۱۳۲
M1:2132 — صد هزاران ز اهل تقلید و نشان / افکندشان نیم وهمی در گمان
M1:2132
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ایمان کسانی که بر پایهی تقلید و نشانههای ظاهری است، بسیار سست و شکننده است و با کوچکترین شبههای از بین میرود.
مولانا در ادامهی داستان «ستون حنانه» به مقایسهی دو نوع ایمان میپردازد: ایمان مبتنی بر شهود و تجربهی مستقیم (ایمان اهل تحقیق) و ایمان مبتنی بر پیروی کورکورانه و استدلالهای عقلی (ایمان اهل تقلید).
این بیت میگوید که جمعیت عظیمی از دینداران، یعنی «اهل تقلید و نشان»، ایمانشان بر پایهای محکم استوار نیست. آنها به جای درک حقیقت، به ظواهر، نشانهها و گفتههای دیگران تکیه کردهاند. به همین دلیل، ایمانشان بسیار آسیبپذیر است. کافی است یک «نیم وهم»، یعنی یک شبههی کوچک و بیاساس، در ذهنشان بیفتد تا کل بنای باورشان فرو بریزد و در وادی شک و گمان سرگردان شوند.
در ابیات بعدی، مولانا این ایده را بیشتر توضیح میدهد و پای استدلالکنندگان را «چوبین» و بیثبات میخواند. از نظر او، تنها ایمانی استوار است که مانند ایمان «قطب زمان» (انسان کامل)، ریشه در مشاهدهی مستقیم حق داشته باشد، نه در تقلید و براهین ظاهری که با هر وسوسهای متزلزل میگردد.
- اهل تقلید
- کسانی که ایمانشان بر اساس پیروی از دیگران است، نه تحقیق و تجربهی شخصی.
- اهل نشان
- کسانی که به دنبال نشانهها و علائم ظاهری هستند؛ ظاهربینان.
- نیم وهمی
- یک شبهه و خیال بسیار کوچک و ناچیز.
- گمان
- شک، تردید، پندار.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.