خواندن› دفتر ۱› بخش ۱۰۵ - نالیدن ستون حنانه چون برای پیغامبر صلی الله علیه و سلم منبر ساختند کی جماعت انبوه شد گفتند «ما روی مبارک ترا به هنگام وعظ نمیبینیم» و شنیدن رسول و صحابه آن ناله را و سؤال و جواب مصطفی صلی الله علیه و سلم با ستون صریح› بیت ۲۱۴۳
M1:2143 — این عصا چه بود قیاسات و دلیل / آن عصا که دادشان بینا جلیل
M1:2143
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت دو نوع «عصا» را با هم مقایسه میکند: عصای استدلال عقلی که ابزار کوران (عقلگرایان) است، در مقابل عصای الهی یا همان بصیرت معنوی که خداوند به اولیای خود عطا میکند.
مولانا در این بخش از مثنوی، برتری «شهود» و «بصیرت معنوی» را بر «عقل استدلالی» بیان میکند. او پای عقلگرایان را «چوبین» و بیثبات میخواند و آنان را به کوری تشبیه میکند که برای راه رفتن نیازمند عصا است.
در این بیت، مولانا به صراحت این «عصا» را معرفی میکند: «این عصا چه بود؟ قیاسات و دلیل». یعنی تمام براهین منطقی و فلسفی که عقلگرایان به آن تکیه میکنند، چیزی جز یک عصای کمکی برای نابینایان معنوی نیست. این ابزاری است که انسان برای خود میسازد تا در تاریکی جهان مادی راه خود را بیابد.
در مقابل، «آن عصا» قرار دارد که هدیهای از جانب «بینا جلیل» (خداوند بصیر و شکوهمند) است. این عصا، دیگر ابزاری بیرونی و ساختگی نیست، بلکه همان نور بصیرت و شهود درونی است که به انبیا و اولیا عطا شده است. این عصا، مانند عصای موسی، قدرت معجزهآسا دارد و راه را نه با تکیه بر ابزار، که با اتکا به منبع اصلی بینایی، یعنی خداوند، روشن میکند. پیام اصلی این است که تکیه بر عقل جزئی، انسان را از دریافت هدایت مستقیم الهی باز میدارد.
- قیاسات
- جمع قیاس؛ استدلالهای منطقی و عقلی
- بینا جلیل
- صفت خداوند؛ آنکه بینای مطلق و شکوهمند است
- دادشان
- به ایشان (به آنها) داد
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.