خواندن› دفتر ۱› بخش ۱۵۶ - در بیان آنک حال خود و مستی خود پنهان باید داشت از جاهلان› بیت ۳۴۵۸
M1:3458 — علم کان نبود ز هو بی واسطه / آن نپاید همچو رنگ ماشطه
M1:3458
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
دانش حقیقی، دانشی است که مستقیماً از خداوند به دل الهام میشود؛ دانش اکتسابی و ظاهری، مانند آرایش، سطحی و ناپایدار است.
مولانا در اینجا دو نوع دانش را از هم جدا میکند: دانش «اهل دل» و دانش «اهل تن». دانش اهل تن، دانشی است که از طریق حواس، عقل و مطالعه به دست میآید و مانند باری سنگین بر دوش انسان است. اما دانش حقیقی، دانشی است که بیواسطه و همچون الهامی از جانب خداوند (که با ضمیر «هو» به او اشاره میشود) بر قلب سالک میتابد.
این بیت، دانش ظاهری و اکتسابی را به «رنگ ماشطه» تشبیه میکند. «ماشطه» آرایشگری بود که عروسان را برای مدت کوتاهی میآراست. این آرایش، هرچقدر هم که زیبا بود، اصالتی نداشت و با شستن از بین میرفت. دانش غیرالهی نیز همینگونه است؛ ظاهری فریبنده دارد اما چون از سرچشمهٔ حقیقت نیست، سطحی، عاریهای و ناپایدار است و در نهایت، انسان را به جایی نمیرساند. در مقابل، علم الهی یا «علم لَدُنّی»، وجود انسان را از درون دگرگون میکند و ماندگار است.
- هو
- او؛ در ادبیات عرفانی، ضمیری است که به ذات خداوند اشاره دارد.
- بی واسطه
- بدون واسطه، مستقیم، بدون میانجی.
- نپاید
- پایدار نمیماند، دوام نمیآورد.
- ماشطه
- آرایشگر زن، زنی که عروس را آرایش میکند.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.