M1:540 — گاو که بود تا تو ریش او شوی / خاک چه بود تا حشیش او شوی

这节诗句出现在鲁米批判世俗野心与智识算计的段落中。在故事的这个节点，鲁米正在揭示那位犹太国王的邪恶大臣的根本错误：他所有的“聪明才智”都用错了地方，服务于一个低劣、短暂的目标——即根除基督徒的信仰。

鲁米用两个极具冲击力的比喻来描绘这种价值的颠倒：

• “牛的胡须”（ریش او）：牛在波斯文化中常象征着物质世界、肉体欲望或愚蠢的蛮力。“胡须”则象征着装饰、尊严或追随者。成为“牛的胡须”意味着将自己的整个生命和尊严，依附于一个毫无灵性价值、粗鄙不堪的东西。这不仅毫无益处，更是极大的羞辱。
• “土的草料”（حشیش او）：土象征着最低等的物质存在，而人是“万物之灵”。草料是喂养牲畜的，其价值在于被消耗。成为“土的草料”，意味着将自己高贵的灵性生命，降格为滋养物质世界的消耗品，最终化为尘土，一无所获。

这节诗的核心论点是关于“服务对象”的问题。鲁米认为，人被创造出来是为了一个远比尘世更高的目的。当一个人将自己的智力、精力、乃至整个生命，都投入到追逐权力、财富或满足肉体欲望时，他就犯了根本性的错误。他将自己神圣的潜能（رشک عقول，“令智者艳羡的存在”）出卖给了最低等的事物，这是一种自我造成的“蜕变”（مسخ），比神话中人被变成动物更为可悲，因为这是灵魂自愿的选择堕落。

این بیت در ادامهٔ بیت قبلی است که می‌گفت تلاش‌های فرد خیال‌اندیش و دنیاپرست، او را به «ریش گاو» شدن، یعنی رسوایی و بی‌آبرویی، می‌کشاند. اکنون مولانا با لحنی سرزنش‌آمیز و تحقیرآمیز می‌پرسد: آیا این دنیا (که به گاو و خاک تشبیه شده) اصلاً آنقدر ارزش داشت که تو، انسان با آن مقام والا، خود را برایش تا این حد پست کنی و به ریش یا علف آن تبدیل شوی؟

پیام اصلی این است که انسان مقام معنوی و روحانی والایی دارد («آدم مسجود» در ابیات بعدی) و نباید این جایگاه رفیع را با وابستگی به امور پست و مادی دنیا عوض کند. این کار نه تنها یک معاملهٔ زیان‌بار است، بلکه تحقیری است که حتی خود دنیا نیز شایستهٔ آن نیست. مولانا با این بیان، پستیِ هدف (دنیا) و عظمتِ از دست رفتهٔ سالک (روح انسانی) را به شدت به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد که این «مسخ» و دگرگونی هویتی، سقوطی بسیار عمیق‌تر از آن است که به نظر می‌رسد.