M4:422 — هم مثال ناقصی دست آورم / تا ز حیرانی خرد را وا خرم

مولانا در این بخش در حال توضیح مفهوم دشوار «وحدت انبیا و مؤمنان» است؛ اینکه چگونه ارواح بزرگ در اصل یکی هستند، همان‌طور که نور خورشید یکی است اما در خانه‌های متعدد، متکثر به نظر می‌رسد. او می‌داند که این مفاهیم برای عقل عادی و جزئی‌نگر، قابل هضم نیست و باعث سردرگمی می‌شود.

در بیت قبل (۴۲۱) می‌گوید که در این «سرا» یا دنیای مادی، هیچ نقش و صورتی وجود ندارد که بتواند آن وحدت معنوی را به طور کامل و بی‌نقص نمایندگی کند. بنابراین، در این بیت (۴۲۲) با فروتنی اعلام می‌کند که با علم به این محدودیت، باز هم تلاش می‌کند و «مثالی ناقص» ارائه می‌دهد. هدف او از این کار، نه اثبات کامل مدعا، بلکه «وا خریدن خرد از حیرانی» است. یعنی او می‌خواهد به ذهن مخاطب که در درک این مفهوم انتزاعی وامانده است، سرنخی بدهد تا از فلج شدن و سرگشتگی محض نجات پیدا کند و حداقل راهی برای اندیشیدن به موضوع بیابد.

این بیت، روش آموزشی مولانا را به خوبی نشان می‌دهد: او از محدودیت‌های زبان و تمثیل آگاه است اما از آن‌ها به عنوان ابزاری برای گشودن راهی به سوی فهم حقایق فراتر از کلمات استفاده می‌کند. مثال بعدی‌ای که می‌آورد، تمثیل «چراغ» در هر خانه است که نورش به جان انسان شباهت دارد.