خواندن› دفتر ۵› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۱۱
M5:11 — تو ببخشا بر کسی کاندر جهان / شد حسود آفتاب کامران
M5:11
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ای انسان کامل که همچون خورشیدی، بر آن کسی که به تو حسادت می‌کند رحم کن و او را ببخشای، چرا که او با این کار به خودش آسیب می‌زند.
این بیت در آغاز دفتر پنجم مثنوی و در ستایش حسام‌الدین چلبی آمده است. مولانا او را به «آفتاب کامران» یا خورشید پیروز و موفق تشبیه می‌کند. در ابیات قبل، مولانا توضیح داده است که مدح خورشید، در واقع ستایش چشم بینای خود ماست و بدگویی از خورشید، اعتراف به کوری و تاریکی درون خود ماست.
در ادامهٔ این منطق، این بیت از زبان یک ناظر بیرونی یا خود مولانا خطاب به آن انسان کامل (خورشید) بیان می‌شود. از او می‌خواهد که بر شخص حسود ببخشاید و بر او رحم کند. چرا؟ چون حسادت به خورشید، به خورشید آسیبی نمی‌رساند، بلکه این خود شخص حسود است که از نور و گرما محروم می‌ماند و در تاریکی و رنج جهل خود گرفتار است. این حسادت، نشانهٔ یک بیماری روحی و کوری باطن است و بیمار، شایستهٔ ترحم و بخشش است، نه خشم و انتقام. این نگاه، اوج نگرش معنوی و انسانی مولانا به خطای دیگران را نشان می‌دهد که ریشهٔ خطا را در جهل و بیماری می‌بیند و پاسخ آن را بخشش و شفقت می‌داند.
- ببخشا
- ببخش، عفو کن (شکل قدیمی فعل امر)
- کاندر
- که در (ترکیب قدیمی)
- کامران
- پیروز، موفق، خوشبخت
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.