خواندن› دفتر ۵› بخش ۵۹ - داستان آن کنیزک کی با خر خاتون شهوت میراند و او را چون بز و خرس آموخته بود شهوت راندن آدمیانه و کدویی در قضیب خر میکرد تا از اندازه نگذرد خاتون بر آن وقوف یافت لکن دقیقهٔ کدو را ندید کنیزک را به بهانه به راه کرد جای دور و با خر جمع شد بیکدو و هلاک شد به فضیحت کنیزک بیگاه باز آمد و نوحه کرد که ای جانم و ای چشم روشنم کیر دیدی کدو ندیدی ذکر دیدی آن دگر ندیدی کل ناقص ملعون یعنی کل نظر و فهم ناقص ملعون و اگر نه ناقصان ظاهر جسم مرحوماند ملعون نهاند بر خوان لیس علی الاعمی حرج نفی حرج کرد و نفی لعنت و نفی عتاب و غضب› بیت ۱۳۳۶
M5:1336 — گر همه کیر خر اندر وی رود / آن رحم و آن رودهها ویران شود
M5:1336
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت به صراحت بیان میکند که اگر آلت تناسلی خر به طور کامل و بدون هیچ مانعی وارد بدن زن شود، اندامهای داخلی او مانند رحم و رودهها متلاشی و ویران میگردد.
این بیت در میانهٔ داستانی تمثیلی قرار دارد که در آن، کنیزکی با زیرکی و با استفاده از یک کدو، شهوت خود را با خری ارضا میکند. کدو در اینجا نقش «اندازهنگهدار» و «محدودکننده» را دارد. این بیت، نتیجهٔ هولناک نادیده گرفتن آن «اندازه» را به تصویر میکشد.
مولانا با این توصیف عریان و تکاندهنده، صرفاً یک واقعیت فیزیکی را بیان نمیکند، بلکه به یک اصل مهمتر اشاره دارد: در هر کاری، بهویژه در امور معنوی و معرفتی، درک کامل و همهجانبه ضروری است. دیدن یک جزء (کیر خر) و غفلت از جزء دیگر (کدو) که نقش حیاتی دارد، به فاجعه میانجامد. این داستان نمادی است برای کسانی که ظواهر دین یا معرفت را میبینند اما از «دقیقه» یا نکتهٔ ظریف و باطنی آن غافلاند. این غفلت، که مولانا آن را «نظر ناقص» مینامد، نه تنها بیثمر، بلکه ویرانگر و مهلک است. بنابراین، ویرانی رحم و رودهها در این بیت، نماد نابودی کامل وجود انسان در اثر فهم ناقص و پیروی کورکورانه از امیال بدون در نظر گرفتن حدود و شرایط است.
- وی
- او (در اینجا منظور خاتون است)
- رود
- برود، داخل شود
- رحم
- عضوی در بدن زن برای پرورش جنین، زهدان
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.